ԱՆԱՀԻՏ
107
բու
էական
յատկանիշները
գանելէ
յեաոյ
Կաք իաաս
Վարդապետ
աշխատած
էբ ա յ դ
գի ւ տբ մ եր եկ եղ եր ա կան երաժշ ա ութ եան կի–
րարկել եւ անոր
մ էք եւս անիսաել
ինչ որ
Հայկականէ՝
օտար
բազմադիմի
ագղեցու–
թիւններէն
որ անոր
բնիկ
դէմքր
կ՚եղծանէին
(
Պոլիս՝՝ րիւղանդական
ու թրքական
ագղե–
ց ութիւք՛ն
եր
9
Կ ո վկա ս՝
սլա բ ս կա կան ու մա–
սամր
նաեւ
թրքական
ու ո ու սա կան ՚։ Ատոր
Համար,
Լ՝լ ՛ք իածնայ եւ կովկասեան
Հա յաս–
տանի այլ վանքերու
ծերունի
եկեղեցական­
ներու գիտցած
Հին լեւ յաճախ՝
լքուած, ան­
տեսուած,
քա մանրուած
յ
եղանակներր
ու­
զած էր լսել եւ ուշադրութեամր
նօթագրած
էր ինչ որ անոնց մէջ գտած էր շահեկան եւ
ինքնատիպ,
գա ցած էր յետ րնկած
գիւղեր
ք
տգէտ քա Հան
ան եր ու երգել տուած էր եկեղե­
ցական
երգեր
ինչպէ ս աւան դա բա ր կ*երդէ ին ,
եւ
իրեն
ւքիշա
գլխաւս
ր առա^նո
բդ
ունենալով
Հայ ժողովրդական
Հարազատ
երգին
բնորոշ ո–
ճր , ջոկած՝ ու
անահ էր իս չ ՛՛ր Հայ­
կական է ի րապէս : Այս գործն
ամբողջ
արդէն
իսկ իր դլխաւոր
գծ՜եբուն մէջ կատարել
սկսելէ
ետքն է որ ան գաղած՜ էր Պերլին՝ Ա անթաշ–
եան ի ծ՜ախքով՝
Հիմնովին
սորվելու
եւրոպա­
կան
բազմաձ՛այն
երաժշտական
զիտութիւնը
իր
բա բդո
ւթ իւննե ր ով ու ն բ բութ իլննե րով
ինչպէս
եւ ՀամաշխաբՀային
երաժշտութեան
պատմու­
թիւնն ու իմաստասիրութիւնն
ուսանելու։
Արբ
սկսուած՜
Գ
ո
րծ~ր
աւելի
Հզօրապէս
կատարել
կա ր են ա լու
մ իջոցնեբն է որ վաստկած՜ է Պե
ր–
էիսի մէջ^ –ե՜ւ իր արձակուրդներուն
արդէն
էջմ իած՜ին դաոնալով՝
ան կր շա բունակ է ր իր
Վայրենի
Հողին
՛
էրս* /
ժողովուրդին
մէջ իր
Հետախուզական
պտոյաներբ
,
իր
Հաւաքում–
ներն ու տեղւո
քն վրայ
ուս ո ւմնա ս ի րո ւթ
իւննե–
րբ : Պերլին իր մէջ սլա տ ր ա ս տ ած՜ է
մանաւանդ
դաշԳւակոզբ
,
Հա յ եբգր
մեբօբեայ
բաւլմաձայն
ե բաժ շտո ւթեամբ
ճոիւացնոզբ
,
նաեւ
խուժ բ
կազմելու եւ վարելու
արուեստին
Հմուտ
վար­
պետը
,
եւ Հաւ ժողովրդական
ու
եկեղեցական
երդերու
կազմին եւ Հայ երաժշտութեան
պատ–
մ ոլթեան
գիտական
մ եթոաով
ո
Լ Ա
ո լմն ա ս ի ր ո–
զբ՛ Ա*~ զարմանալի չէ որ իր գործն այդ ձեւով
տեսնող ել անոր ա լդ կերպով
ւղատ բաս տուած
այդպիսի
մարդ
մբ , ^յւբ իր Ուսում ր
աւարտելէ
յետ
ո ւ Հայ երաժշտութեան
վրայ
բանա
խօսու­
թիւն մբ բրած է Պեբլինի մէջ^ զիսք
ունկնդրող
ե բաժ շտագէ տ կամ երաժշտասէ
բ
Հաստստկսւ–
թիւնբ
սիրուն
անակնկալի
մբ Հաճոյքն
զգացած
է՝ անոր մէջ գտնելով
մէկը որ
Գերմանիայէն
սորված՜
էր
եւրոպական
երաժշտութեան
գաղտնիքները
ել ե բաժ շտագիտ
ո լ թեան մե–
թոտներբ
,
բայց որ իր կարգին
կարոզ կը Հան–
զիսանար
գերման
ընտրան
ի ին
յայտնաբեբել
՝»
ին ազգի
մը անծանօթ
մնացած՜
երաժշտական
գեղեցիկ ել ինքնատիպ
արուեստը
:
Այնուհետեւ
,
իր մ ե& ծնրադրին
դո բաղա­
դրութեան
բոլոր մտաւոր
միջոցներուն
տիրա­
ցած՜ , կոմիտաս
գիտակից
վարպետի մբ
Հեզի–
նա կո ւթեամբ
տա րին ե րով
շա բունակեց
ա յն
գոբծբ
զոր սկսած էր *հէո բգեան
ճեմ արանի ա–
շակերտութեան
օրերէն :
*
Հ ՝ կոմիաաս Վարդապետ
եղաւ
աոաջին
՝
>աբազատ Հա յագոյն
գաշԳւակոզբ
Հ այ երդին
,
եւ ատիկա իր կատարած՜
գործին
երկրորդ կա­
րեւոր
կէտն է :
1/
արսնի է որ Հայր
բազմաձայն
եբաժբշ–
տոլթիլն
չէ ունեցած
երբեք,
/՚
ս
Հ
11
V $" ք
ս
Ր*
օրինակի
**
ամաբ
շատ Հին
ժամանակներէ
սկսեալ
յղացած ու գործ՜ադրած՜ է • Ժ՝Թ • զա­
րուն է որ օտար
մ եծ
քազաքնեբոլ
մ էջ
Հաս­
տատուած՜
գաղթական
Հալեր
եւրոպական
մ ր–
շ
ա
կ
ո
քթի
~»ե ՛՛ւ շւքւուելով
բազմաձայն
եբաժբշ–
աո ւթեան
ճաշակն ստացած՜
են , երգելով ու
նուազելով
եւրոպական
կտորներ
Հկամ
Հալե­
րէն երգեր
եւրոպական
կամ ելրոպաձել
եղա–
նակնեբով) : ԶուՀաճեան
իր թրքական
օփե–
րէ թնե բուն Հետ լօբինած՜ է եւ օփերա մր
քՒովմաս
Թէբզեանի
Արշակ Ի •
թատերախա­
ղին վրա
յ
(
գրուած՜ իտալերէն
եւ Հա յեր էն ) ,
շարադրած՜ է նաեւ
եզանա կնե բ քանի
մ բ
Հա
յ
ազգաս իրական
բանաստեղծութեանց
Հա­
մար (կր կարծ՜ուի թէ Պէշիկթաշլեանի
«
Ո՚Հ ինչ
անուշէին եւ Նա րպէ
յի
«
ծ՛–
ասաց ին՝
ըզՀա
յ–
րենեաց. ասա մեզ բանդին
եղանակներր
իրն
են)
•
բայց
ՉուՀաճեանի^ այգ կասբնեբուն
երա–
ժրշտոլթիւնր
Հա յո ւ մբ ձեսքով
յօրինուած՜
եւ ր ս սլ ա կան արուեստ են, ուր
ո
Հ 1 *
ա
Հ Կ՛"յ
՝
>
այ
գոյն
ունեցող
, -
մ ինչ իւր թրքական
օվւեբէ
թ–
նեբուն
մ էջ արեւելեան
մ օ թ իֆն ե ր
մ երթ օգ–
տ ագո բծուած
են։ Կ արա
—
Ա՝ ո լբղա
աոաջինը ե–
զած է
Հա զդա քի
ս
՝%
> երդերու Հետ Հ այ
ժոգո–
ժոզովքդասկան
երգեր ալ բազմաձայն
դաշնա–
կելւււի իր կազմ ած՜ խումբեբուն
երգել տուոգ
•
բայց ան, ինչպէս
բնաբել չէր գիտցած՜
զուտ
Տայագրոշմ
ժողովքդական
երդերբ,
անոնց Հա­
րազատ
դա շն»ակում
տալու
ո՛ չ մ տաՀոգութ
իւն բ
Fonds A.R.A.M