106
ԱՆԱՀԻՏ
/
քի սէ ա կաս դծերր։
Այղ նոյն աշխատանքր
մեր
երամ շ տու թեան
Համար կատարեց
9
Է ն առաք,
Կոմ՛ի ա աս
Վարգասչեար։
/*
ծնէ երաժիշտ
գ
օժտուած
խորուն կ ու
ան վրէպ բնագղով
մ՛ր
ք
ան ն սլա ս տ աւ որ ո ւ եց աւ
նաեւ
դիպուած
էն որ դինք,
րարերա
ղդաբար
9
ղրկեց
Կո վկաս՝ իր նախնական
ու երկրորդա­
կան
կ րթ ո ւթ ի ւնն ստա նալ ո ւ եւ յետոյ
Գեր–
մանիա
երաժշտութ
եան
բա րձրագո
յն
մասնա­
գիտական
ուս ուսն
առնելու։
կերման
աց իք են
որ
ն որ
ժաման ակն եր ո
Լ
մէջ
ժողովրդական
բանաստեղծութեան
եւ երաժշտութեան
9
բո­
վանդակ
ֆօլքլօր
ին
7
ա րժէքր
ամ ենէն
աւելի
խոր ա պէս րմբռնած
են
ք
ֆօլքլօրա կան արտա­
դրութեանց
ուս ուսն աս իր ութ եան
մ ե իժո տի կ
ու մանր ա կր կի տ ա շխ ա տանքին
առա ջին օ–
րինա կներր
տուած են, եւ իրենց
բան ա ս֊
տ ե դեներն ու երաժիշտներր
գիտցած
են լա
յ–
նօրէն
օգտուիլ
մարդկային
խոր ու
բնական
ն եր շն Լման ու ցեղա
յէն
ինքնատպութեան
այն
անՀուն
գանձարանէն
որ է ֆօլքլօրր։
Ա՜
նոնք ւսդդած են Ռուսերուն
վրա
յ
9
որ նո
յն
ուղդ ո ւթ էւնն
լւնղգրկած
են։ Ա յ դ ուղղութ
էւնն
անցած էր նաեւ Կ ո վկա ս։ Արո վե ան ի
,
Պ ոօշ–
եանցի
9
Ադա յեանի
9
*
լ՝ա մաո–՝Բա թիպա
յէ, է$ով–
Հ անն
ի սեան ի
9
թ՛ուման
եան
է վէպերուն
ու բա֊
ն ա ս տ ե ղծ ութ ե ան ց մ էջ ֆ°1Ք1 °ՐՌ %ւՀ
ա
ՒրէՐ*
Արեւմտա
Հայոց
մտաւոր
կեդրոն
Պոլէսր ա–
ւելի
լա տ ին ադդերու
մշակ ո յ թ ի ն
աղդեցու–
թեան
տակ էր
դ
ուրեԱե եւ գրեթէ
տարա–
մ երժօրէն
ո ս տ ան ա կան
Հմուտ
արուես­
տի ու գրականութեան
Հ ետ ա մուտ
,
էոկ ժոդո–
վրրդա կան ու եկ եղեց ա կան
երդերուն
մէջ
թրք ա Հ ա յութիւ1ւր
րիւ դան դական– յո յն ու մա­
նաւանդ
թ
ու
՜
Ր՚Ք֊
ադդեցութեան
ներքեւ կր
գտնուէր։
Ալի շան ի աշուղական
ոճով Նավա­
պետի
երգերր
յ
եւ Հին ժողովրդական
լեդուով
տաղերու
Հրա տա րա կում՝ր
ե ղա կան ու կար­
ճատեւ
երեւոյիԺ
մրն էին
9
ինչպէս ե Ս րուանձ–
տեանցի
սքանչելի
եւ աւելի
յա րա տեւ ու
բադ/է՛ատարր
աշխատանքր
՝
բացառիկ
գէ՚գք
մրն էր ա յ դ ժամանակաշրջանի
թրքաՀա
յ ո ւ ֊
թե ան մէջ լ՛եւ Սրուանձւոեանցի
գործր
աւելի
խ որա պէս ր մբ ռն ուած ու դն աՀա տուած է ռու–
սաՀայոցմէ
քան թրքաՀայ
մաալորակւսնու–
թենէն
9
որ Հայ նոր բանաստեղծութեան
ու
գրականութեան
Համար
անոր կա տա րա ծ դոր–
ծէն
բնաւ չէ օդա ուա ծ այդ շր ջանին^։
Այսու
Հանդերձ, մեր երաժշտութեան
Համար
(
նոյն
իսկ Կովկասի
մէջ
է
կատարուելիվ»
գործին գեռ
ոչ ոք ձեռք դարկած
Էր։ Ռուսս/ Հայաստան
լի
Էր Հայ աշուղներով,
եւ նոյն իսկ
Կովկասի
մայրաքաղաքր
թ՚իֆլիս՝
իր աշուղներն
ունէր
դեռ։
Բայց
այղ աշուղները
կ երդէին
երդեր
իրենց
նախորդներէն
ժառանդա ած կամ ի–
րենցմէ
ստեղծուած
-
ուր զուտ
Հայկականին
Հետ
խառն ի խուււն կր Հնչէին
պարսկականդ
թրքականդ
վրացական
9
արաբական,
քրդական
ե դանակներ։
Կարա-Ս
ուր դա
սկսած էր իր
կա դմա ծ խումբերուն
երգել տալ,
եւրոպական
եղանակով
«
ազգային»
երդեր/ււ
Հետ
ք
Հայ ժո­
ղովրդական
երգեր
ալ . բա յց ա յ դ
ժողովրդա–
կան երգերր
Հա յկական
չէին
յաճախ,
այլ ա–
բեւելեան
օտար
երաժշտութիւնն
եր է փոխ ա–
ոիկ կամ անոնց
ազդեց
ու թեա մր չափ աղանց
ծ ան րա բեռն։ Երր ուսանող
Պ ե ր լին
երթալ է ա–
ոա ջ, Կոմիտաս Վարդապետ
ք
Գէորդեան ճե–
մարանի
ա շակերտ
եղած
միջոցին,
արդէն
տեսած
էր
9
որոշ ու դրեթ
է ա մբո , գործ ր որ
կար կատարելու^
եւ սկսած էր անոր պատ­
րաստուիլ։
Ո ւսոււ/եա
սիր ա ծ էր արեւելեան
ե–
ր ա ժ շտ ութ իւննե ր ր եւ ռուսա կան Հա յաստ
անի
գիւդերր
պտրտելով
ւինտռած ու Հաւաքած էր
Հա
յ ժողովրդական
երդերուն մէջ անոնք որ
օտար
ոճ եր էն տարբեր ոճ մր
9
գնացք
մր, նր–
կարադիր
մր ունէին
ք
անոնց
երդուելու
ձեւն
իսկ
--
Հա
յ շինականին
սրտին. ճաշակին
(
կո­
կորդին
յատուկդ
նկատած եւ սքանչելի
կեր­
պով
իւրացուցած
էր։ Եւ ա յ դ գործ ր կա տա­
րելու
Հա ււ՚ա ր իրեն
մեծ տպէս
օգնած էր նաեւ
իր կրօնաւորի,
«
Սուրբ
է՚ջմիածնայ
միաբանէի
Հանդամանքրդ
—
ինչպէս
ինքն իսկ օր մր կ՛ր–
սէր
ինծի,
ամենէն
նախնական
գիւղերուն
մէջ^
ուր նա Հա պետ ական խիստ
բարքեր դե ռ
կր աիրէին, ան ամ ենք էն րնղունուած
էր իբր
«
Աստուծոյ
մարդ», եւ ամենքր
անտրտունջ
ե
յօժարակամ
իր Հետաքրքրութեանր
դոՀացում
տուած
էին, աղբ
ի լ ր ի ն
մօտիկ
դ
կամ
Վիճակի
տօնին
9
աղ ջի կներր
իրեն
Համար
երգած
էին,
ի Հարկին
կրկն ելով
9
իրենց է ն աղուոր
ե ր ֊
գերր . Հարսնիքի
բա դմա տ ա րր ու ն կա ր ա դե դ
Հանդիսութեանց
ընթացքին^
Հարսնքո
յրերր
իրեն երգած
էին ա յն բոլոր
երգերր գոր 1լ եր­
դէին
Հար սր Հ ա դուեդնելու
ատ ե ն կամ այդ
մեծ
Հ անդի սութե անց ա յլ
կարեւոր
վայր֊
կ եա նն եր ո ւնյ ֊ ի ն չ որ աշխար
Հի կ
ֆօլ վ»լ օրա–
դէւոի
մր կ ամ վ՚րո ֆ եսորի
/
է՛ր Հ տ //՛ար
աիւոՒ
չրնէին՝ այգ օրերուն։
ՀայՀարազատ
եր/լե–
Fonds A.R.A.M