118
ԱՆԱՀԻՏ
տեղեկութեանց
ճոխոլթեաւՐր,
իր յստտ–
կութեաւՐր,
իր մ՛եթոտով,
իր
յայտնարե–
րած շատ
ճշգրիտ
պատւՐակա1ւ
ծանօթու­
թիւներով
ու նաեւ
իր ճաշակով.
ոբովհե–
աեւ գեղարուեստի
գործերր
հոն ուսուՅնա–
սիրուած են զգտյնութեամ՚ր,
իրենց
կՐ
ա
~
պոյրին ու գեղեցկութեան
հաւՐտր գնա­
հատուած
են եւ ոչ թէ իրր
անկենգան
էսսվէ իււՐոհհւեր
զոր անտարբեր
ձեռքեր
մ ա–
տենագարաններու
սեղաններու
վրայ
թրղ–
թատան
են՝ անոնց
ւՐէշՀ իրե՛նց
գրքական
ծանօթութիւններր
լրաց՛նել
եկող
Դիւթեր
ւՐիայն
փնտռելով։
Մտհմ՝I, ուս։կա՛հ
ձեոա­
գիր
ւԲատեանի
զա ր գա՛ն կարչա կա՛ն եւ
մ՚ա–
նաւանգ
ւՐանրանկար չական
պասւկերազարգ–
մ՝ան այգ արա
I, ուսի՛ն աւՐբողՀ^
բնաշր^յււ–
թիւՕն ու զարգացուՅներր
այգսւեղ
պար­
զուած
ե՛ն ս։յնքան
լ իակաաար
կերպով
ինչքան
ւԲեր ա ։ւա ւքնասիրա
թ՚ եանզ
արգի
վիճակր
թ ո յ լ կուտայ։
Պ– Աագրզեան
կր
թուի
ամ՛էն ինչ կարգացած
Րէէ
ա
է
Տ
Թերևս
ամ՛է՛ն
ի՚ւ՚ձ
տեսած
(
հոս
յօգուածագիրր
կր թ՜ուէ այն եւրոպակա՛ն
քանի մ՛ր մ՝եհ՝
հաւա քած
ուն
երր որ ա յգ
զ որձ՜ի՛ւ։ մ՚Է^ չե՛ն
յի շատակուած^
րայց գոնէ իր
տեսողութեամբ
ստացան՜ ծանօթութեանց
սահ մ՝ անի՛ն
մ՚ԷՀ^,
ւսյնքան
յատկաՂւշաղան
տիպեր եւ օրի՛նակ­
՛
ներ րնտրած
Է, զանոնք
ո լսուե՛ն ասի րան՛ Է
տյէւքան
խղճաւՐիտ կերպով, իր վի՜ճաբա–
նութիւնր
մ՛իշտ բարեկիրթ
Լերբ կր սլա–
աասխանէ
Պ– Մտրթինին)
այնքաէւ
ուղղա­
միտ
Է, յստակ, համ՛ոզկեր որ կր
հարկագրէ
րէւթերցոզր
իրեն հաւՐախոհ
զ ասն ալ ...
(.(
Պատուական գիրք որ այս նիւթով
հե–
տաքրքրուողին
համ՛ար անհրաժեշտ
Է այլ
եւս
իբրեւ պարսկական
ձեււագիր ւՐատեան–
ներու եւ ւՐաէւրանկարներու
ուսոււէնասիրու–
թեան
տյժմ՚եան
՛
նշանակէտր՝»։
Փօլ
Ֆիերէնս
կր գրէ իր ր1ւզ արձակ
թերթօնի՛ն
մ՛էչ զոր ամ՝բողՀութեաւՐբ
յատ­
կացուցած
է այս գործի՛ն.
« ..
(
Պարսկա­
կան մ՛անրանկարչութեանդ
այս
գիւթական
կալուածի՛ն
ւԲԷՀ՝ մ՛արգ կր կորսուէր ան.
շուշտ
եթ՜է հոն չմ՛տ՛նէր Արմ՚ենակ
Աագրզ–
եանի պէս
հմ՛ուտ եւ իրազեկ
առաՀնորգի
՛
Րր րնկերտկ
ւյութետւՐբ։
ԱոաՀին
ա՛նգամ՝
րէէ
ս
՚
է
ո
վ
՚"
յ
ս
հեղինակ
ր օգտուած
է
Պ՚՚լ–
սոյ կայսերական
ւԽւաւքքա1ւերէն եւ ձեււա–
գիրներէն
էվքաֆի
թանգարանին
որուն
հիմնտգիրներէն
մ՛ին եղած է
ինքր,
յ՚՚ր–
ւՐեհետէ
մ՛ատչել ի գարձան
Հին Ա արա
յին
եւ
Երէ՚՚՚րզի
կայսերական
ւք՚տտենտզ արա­
նին
ւք՚ԷՀ պահուած
գեզարուեստական
ան–
րաղգտաելի
հարստութիլններր,
կարելի էր
խորհիլ այգ նոր տարրերու
ուսումնասիրու–
թենէն
եւ արգէն իսկ ծանօթ
կտորներու
հետ
անոնց հտմ՚եւՐատութենէն
պարսկա­
կան մ՛անրանկարի
ամ՝բողՀ^ական
պատմ՚ու–
թիւէւ մր գուրս
րերել։
Արմ՚ենակ
Աագրզ­
եան ատոր աշխատած
է ։ ք)ւ որովհետեւ
չէ
բաւականացած
ձեոագիրներու
ոլսւակեբա­
զա րգմ՚սւն
ա ւււււ Յնասիրու Էւ1 ե ամ՛բ ր
մ՛իայն,
այլ եւ նոյնպէս
րազմ՚աթ՜իւ
անշ^ատ
գոր­
ծեր մ՛եկնաբանած,
գասաւորած,
վերար–
տագրած
է, կարելի է ր
Ա
ել
թ՜է՝ Ր
ա
3
է
որսնանկարներէն՝
րովանգակ
պարսկական
նկարչութեան
պատմ՛ութիւնն
է որ գրած է,
մ՝եվւ1 ււա ալ .որսալէս, առանց
ուրիշ
յաւակ–
նութ՜իւն
ցուցագրելու
րայց եթէ
«
հողն իր
մ՛ացառներէն
մ՛աքրելու»
րաղձանքր։
Մէկէ
աւելի
անգաւքներ, իր շատ
որոշ պարզա­
բանս՛՝ ան րնթացքին,
մ՛եր
հեղինակր
ինք–
զի՚նքր ստիպուած
կր տեսնէ Պ՛ Պ՛
Պլոշէի
եւ
Ա՛արթ՜ինի պէս յայսւնի
արեւելագէտնե­
րու
տեսութիւններր
վէ՜ճի
ենթ՜արկելու։
Ա–
սոնց առաշ^ինր յաճախ
իր
հաւսՈւութ՜իւնր
տուած է ԱրւՐենակ
Աագրզեանի
եզրակա­
ցութ՜եանց
.
երկրորգր
իր գժ կա մ՛ա կութ
իւնր
որոշապէս
յայանած
է ։ Աենք այգ մ՛եծար­
ժէք
հնաբաէՖերն
իրարմ՛է
բաժնող
վէ՜ճե–
րոլէ։
ւ/՚ԷՀ պիտի
չմ՛տնենք, ու
պարզապէս
Լ » 1\1ւաՅէԱւ՜6 ՐքՐՏշւՈՏ^
պատմ՛արանին պի­
տի գիմ՝ենք
ունենալու
համ՛ար
առաՀ^նււր–
գող
թելր եւ րնգհանուր
ծանօթութիւն–
ներր բնաշրՀութեանր
վրայ
արուեստի
ւՐր
որ այնքան
՜
ճապուկ է որքան
ինքնատիպ,
որ գլխաւորապէս
կրած է Չինաստանի
ազ–
գեցութիւնր
եւ որ աււնչութիւն
ունի
ւՐի–
անզ ամ՛այն
մեծ
նկարչութեան
ու զարգա–
նկարչական
գրչութեան
հետ» (/)*
(1) «
Արձանացրութեանց եւ Գեղեցիկ ՛ելայ.
Fonds A.R.A.M