ԱՆԱՀԻՏ
1 1 3
մէչ\
թերեւս
Հեղինակն
ուզած
է
զերաղրա֊
կանօրէն
«
արդիական»
ըլլալ,
բայց
որոնք
յանգած
են Լղայնացուցիչ
թեթեւութեան,
եւ
որոնց մէէ Հեղինակը
դր ա կան
աղուոր
բար­
ձունքներէ
ս ա Հեչով
սրճարանի
կէս– դին ով
պատանիներու
կա ա ա կա բան
ո ւթ ե ան ց մէկ
կ՚իյնայ,
(
Զա՜րկ,
կովկաս,
թէեւ
դիտեմ
թէ՝
Զա՛րկ
Կովկաս,
թէեւ
դիտեմ
թէ, Զա՛րկ
Կով­
կաս–
թէեւ
գիտեմ
թէ... Դարձաւ,
դարձաւ,
դարձաւ,.,
Ծխնելոյզներու
վրաք
կեցած
Հրա–
էէն
զինուորներու
պէս
վայրկեանները
տեղ -
Ք
ա
յ լ ՌԲԻ
ն
Զ դ ա դ ա ր ա ՛ խ
րլլայի,
րԱայի
դա գա ղա ղա ղա դա, ան մէկ բանը
րլլայի,
սպասումիս
եւ յոյսիս
Հետ այն գիշեր,
սպա­
սումիս
եւ. յոյսիս..,
եւ. յոյսիս,,.
Եւ ինք դար­
ձաւ,
դարձա
ւ , . , ) եւն.,
եւն,։
Շատ
չեմ սիրեր
նաեւ այն կտորները
ուր
սիրային
ցանկութեանց
արտայայտութիւնը
տալ
կամ իր վէպին
տարփատենչ
Հերոսնե­
րուն
զ ի ր կըն ղխ առն մանց
ն կ արա գր ութ ի ւնն
ընել
ուզելով՝
Շ ա Հն ո ւ ր կը Հ ասն
ի ս ա Հ մանն ե -
րուն
Հ եշտախա
ա ւոր գր ա կան ութ ե ան մր, որ
ղեո գ ր ա կ ա ն ութ
իւն է՝ եթէ էլ ուզէք,
բայց ոչ
ա մեն
էն
առողկ
ու բարձր
տեսակէն
հօրինակ՝
առակին
գլխուն
առակին
մասը,
«
Մըսըր
պուղտայ
»
ին տեսարանը
,
եւն*, ե ւն.
) /
Այդ բո -
լորը
ինչպէս
կեանքի
ամէն մէկ տեսիլը
կար
ե լ ի է եւ պէտ
ք է արտայայտել
գրակա­
նութեան
մէկ, բայց կաք չ ա փ մը զոր Բ"Լ"Ր
մեծ
գ ր ա գ է տ ն ե ր ը գ ի տ ց ա ծ են պաՀել.
—
ինչ
ինչ
նշանաւոր
բայց
ոչ օրինակելի,
մասնա–
ւորապէս
Հայոց
պէս դեռ
ծայրագոյն
քաղա­
քակրթութեան
մը բարիքներուն
եւ
չարիք­
ներուն
չՀասած
ու մեծ
ղժբաղղութիւններով
Հարուածուած
ու տկարացած,
բարոյական
ուժի,
բարքերու
մաքրութեան
մեծ պէտյ» ու­
նեցող
ժողովուրդի
մը Համար
ոչ օրինակելի
բացառութիւններէ
դատ։
Այս
թերութիւնները
ա ր ա տ ն ե ր
են որ
չեն
եղծաներ
գործին
ամբողկութեան
սքան­
չելի
գեղեցկութիւնը
եւ որ պիտի
ան Հ ե տա֊
նան
անշուշտ
Շ ա Հնար
ի յակ որդ
դործերուն
մէկ։ Ա յ ս նորեկէն
շ ա տ մեծ բաներ
կարելի
է
սպասել,
եւ այս առակին
գիրքն
իսկ մեր մէկ
երե լցած
ամեն
էն ար տա կար զօր էն
Հզօր ու
ինքնատիպ
գործեր
էն մին է ։
Նկատողութիւն
մը զոր կարելի
է
ընել
Որբուհիի
ինչպէս
ՇաՀնուրի
վէպերուն
միան­
գամայն,
այն է որ մեր մեծ աղէտը
-
կամ
աւելի
ճիշ տ ա դ ե տ ա շ ա ր ք ը —
թէեւ
սկզբնա­
պատճառն
ը լ լ ա յ այս վէպերուն
նիւթին
իսկ
գոյանալուն,
չի տիրեր
այգ վէպերուն
մէկ, կլա
զգացուի
միայն՝
ՇաՀնուրի
վէպին
մէկ,Հայ
երի­
տասարդ
«
պ
օ
Հ էմ)ի
խումբին
խօսակցութեանս
եւ գլխաւոր
Հերոսին
//՛
են ախ օ ս ու թ ի ւնն եր ո ւ ն
մէկ
քանիին
մէկէն,
Որ բունի
ի վէպին
մէկ ան
գրեթէ
բնաւ
չ՝երեւար։
Որբունիի
վէ՚զր
եւ
ՇաՀնուրի
վէպին
սիրային
դրուագը
որ
անոր
մեծ ագոյն
մաս
ը կը դրա ւէ,
կրնային
ն ո յ ն ո ւ–
թ եամբ
պա տա
Հ իլ պա տ եր ա զմէն ալ
առակ,
երբ
իՒրքա
Հայոց
մեծա
մասն
ո ւթիւն
ը իր եր–
կրին մէկ էր եւ ա պ ա գ ա յ ի
յոյսեր
ունէր։
Ա֊
զէ ար ներ կայ է սակայն
երկու
վէպերու
Հե­
րոսներուն
Հոգեբանութեան
մէկ, եւ ներկայ
է
ժխտ
ական
ա ր ղ ի ւ ն քո վ* « Հոս.,, վերկնա
կան ա–
պէս կը թուլնայ
թաթր
աղուն
(
Պետրոսին)
պա
տ կան ա ծ ա զգին), կը դրէ ՇաՀնուր
իր վէ­
պին
սկիզբնեբը
Պետրոսին
Պ ոլսէն
փախչե­
լու
մի կ ո ց ին, եւ ա տ ի կա աՀաւոր
տող
մըն է,
սխալ
տեսութեան
մը
վրայ
Հիմն ուած,
ան֊
Հուն
դառն
ութ եան ու վՀատութ
եան
զգաց
ու
ա
մի մը արդիւնք։
Որբունիի
Հերոսը,
խեղճ
թ ոյլ խ
լ ե ակ
մըն էյ կեանքի
դժուարութեանց
Հակազդելու
անկարող,
պայքարի
անատակ,
իր
թշռւառութ
իւնը
բարոյական
անկումով
լղրճողէ
ՇաՀնուրի
Հերոսը
աւելի
առնականու­
թիւն
ունի,
բայց
կղային
Է,
ղիւրաբորբոք,
ան ա ր դա ր ու անգութ՝
ուրիշ
զո Հ ի մը
Հան­
դէպ* որ ողորմելի
է է սքի
ւրէն ապտակ
կ՛ ուտէ
ու ան մի կապէս
չի պա տաս
խաներ,
ալ
լ շա­
բաթ
մը յետոյ
անոր
Հանդիպելուն
անոր ծեծ
մը կր քաշէ,
մինչ
խեղճ
Նէնէթին
երեսը
կը
թքնէ
(
ի՛նչքան
անտանելի
է այղ
տեսարա­
նը ՝), ոչ փ ո խ ա բ ե ր ա բ ա ր
այլ իրապէս
կը
թքնէ
եւ
յետոյ
թաշկինակով
կը սրբէ
անոր
քի թ
ին
քով
էէե ա ց ած
թուքի
կտորը
,
եւն,,
եւն.։
Զըդ՜
ուելի
տ ե ս ա ր ա ն ՝
մանր ա մա սն օ ր էն
Հանդար­
՛
տո՛ւթեամբ
նկար ա գրուած
(
ու մտածել
որմեր
ԴՐ ացի Պարսիկներն
են որ ըսած
են,
«
կնոկ
երբեք
պէտք
չէ զարնել,
ն ո յ ն իսկ
վ ա ր դ ե ֊
րով
)) ։
Ինծի կր թուի
թէ եր կուքն
ուրիշ
խմո­
րով
Հերոսներ
պիտի
ապրեցնէին
ի ր են ց վէ­
պին մէկ եթէ մե ր մեծ ա ղէտին
տեսիլն
ուղ­
ղակի
եւ ա մէն վայրկեան
վարէր
իրենց
միտ­
քը , եթէ
զգային
որ անոր
դրած
առա
կին
պ ա ր տ ք ր
Հ այ երիտասարգու
թեան
ուս եր ո ւ ն ՝
15
Fonds A.R.A.M