Հայերը
բազմիցս փորձած էին իրենց ցեղակից քիւրտերուն Հետ
Համագործակցութեան
եզր մը գտնել , սակայն առանց
յաջողու­
թեան , որովհետեւ, նախ փորձառու եւ լեզուանի
դիւանագէտներ
չունէին կարենալ
Համոզելու
Համար իրենց դրացիները, թէ իբրեւ
երկու մեծ՛ փոքրամասնութիւնն
եր , իրենց ազգային
շահը կը կայա­
նա յ Հասարակաց
թշնամիին դէմՀամագործակցաբար
գիրք
բռնե­
լու մէ^ւ քիւրտերը,
նոյնքան ապիկար փոլիթիկոսներ,
կը Հակէին
թուրքերուն
կողմը , նախ՝ անոնք իրենց կրօնակից էին եւ երկրորդ՝
ճարպիկ
թուրքերը,
քաջատեղեակ
ըլլալով խաշնարած
քիւրտերու
ցեղային
նկարագրին,
դիւրութեամբ
կը գրգռէին
անոնց աւարա­
ռութեան
ախորժակները,
ազատօրէն
զէնք կրելու արտօնութիւն
շը–
նորՀած
էին անոնց, մատնանշելով
Հայ աշխատունակ
ժողովուր­
դին առատ բերքերը,
խաշինքներն ու պարէնի ամբարները* • • :
Թուրքերուն
ամէնէն
ազդեցիկ
զէնքը իրենց
Հայաջինջ քաղա­
քականութեան
մէջ, քիւրտերն
էին։
1880–
իս\, Կ • Պոլս ոյ Հայ քաղաքական
գործիչները,
չէզոքացնե­
լու Համար
Սուլթանի
աՀարկու քրտական
զէնքը,
գաղտնի
գոր­
ծակալ մը ղրկեցին դէպի Տէրսիմ եւ Աիջագետքի
սահմանները,
ուղ­
ղակի բանակցելու եւ Համագործակցութեան
կապեր
Հաստատելու
Համար քիւրտերուն
Հետ։ Արկածալից եւ երկար
ճամբորգութիւն–
ներէ ետք, գաղտնի գործակալ
Փիլի կը (Փիլիպոս
՝
Բէչեան)
1886–/՛
ն
վերադարձաւ
Պոլիս եւ տեղեկութիւնն
եր Հաղորդեց
իր մեծեր ո ւն^ :
Գործակցութեան
Համար, քիւրտերը
Հայերէն կը պաՀանջէին
Հգրամ եւ զէնք՝ ինքնավար
"
Քիւրտիստան
մը ստեղծելու նպատա–
կ
ո
վ պայքարի
իջնելու
Համար։
Ղ՝ա րա սկի զրին , Հայ—քրտական
յարաբերութիւններու
ծիրին
մէջ*. Անդրանիկը
սկզբունքօրէն
Հակառակ
չէր քիւրտերու Հետ Հա­
մագործակցութեան
,
ընդդէմ
թուրք կառավարութեան։
Ան ջատա­
գով էր քիւրտերու Հետ յարաբերութիւններու
բարելաւման, սա­
կայն երբեք վստահութիւն
չունէր անոնց վրայ որպէս
բարեկամներ,
եւ յոյս ալ չունէր, որ կրնայ իրականութիւն
դառնալ
նման բաղձա­
լի ծրագիր
մը։ կարգ մը քիւրտ
աշիրէթներու
Հայերու
նկատմամբ
ցոյց տուած մերձեցման
ժեսթերը, - կ ըսէր ան
1 -
արդիւնք
են վա­
խի ազդեցութեան,
որպէսզի
Հայերը չկտրեն անոնց
ճամբաները։
Արդարեւ,
Հ* 8* Դաշնակցութեան
Չորրորդ
ԸնգՀ* Պատգամա­
ւոր ական
ժողովի
13–
րդ նիստին,
գումարուա
ծ վիեննայի
մէջ,
11
Տեղ Մ* Աւետեան
,
Հ ա յ Ազատագրական Ազգ * Ցիսնամեայ Ցուշաւքատեան
եւ Զօր. Անդրանիկ,
էջ
78։
- 233 -
Fonds A.R.A.M