1907
թ՝ Մարտ 1-ին) երբ Հարց եղած էր քիւրտերու
Հետ
յարաբերու­
թիւնն երր բարելաւելու,
խ
ս
դիրր*
Անդրանիկ ըսած էր *
ձեթէ կառավարութիւնը
փոքր ինչ սանձաՀարէ քրտերին
%
նը~
րանց տրամադրութիւնը
դէպի մեզ անպայման կը բարելաւուի,
որո վՀետեւ կրօնական Հակառակութիւնը
ինքնըստ ինքեան
կարեւոր
գործ՛օն չէ մեր յարաբերութիւնն
երի մէշ» քրաերը շատ էլ կրօնամոլ
մաՀմետական
չեն եւ շատ բան էլ չեն Հասկանում այգ կրօնից)*
աւելցնելով
«
երբ նրանք կարող են ազատ թալան ել , առեւանգել ,
սպաննել՝
ինչո
բ
ւ պէտք է միանան իրենց զոՀերի Հետ)* • »
12
։
ԱեպուՀ եւս Համաձայն էր Անդրանիկի
Հետ
• ֊
«
Սհսյուհ • -
քիւրտերը
բաժանւում են աշիրէթների եւ ռայա­
ների • աշիրէթների Հետ Հաստատուն բարեկամութիւնը
անհնարին է*
մինչեւ
նրանք կառավարութենէն
զինաթափ
չլինեն կամ չՀալած–
ւեն , նրանց կառավարութեան
դէմ գրգռելը չէ կարելի:
Անդրանիկ––
Եթէ որեւէ միջոցով Հնար աւոբութիւն
էլ լինի , այս
կամ այն քիւրտ
ցեղը գրգռել կառավարութեան
դէմ , գործնական
նշանակութիւն
ունենալ չէ կարող մեզ Համար , որո վՀետեւ այգ գըր֊
գռումը ընգՀանուր
նշանակութիւն չէ կարող ունենալ
%
քրտերի ցե­
ղական թշնամութիւնն
երի պատճառով • կառավարութեան
դէմ եղած
մի ցեղի դէմկը միանան կառա վարութեան Հետ այգ ցեղի
թշնամի
ցեղերը եւ նրա ըմբոստացումը
կ՛անդամալուծեն՝»**։
Բարսեղեան կը Հարցնէ թէ արդեօք երկրագործ
քիւրտերու
բա­
րեկամութեանն
եւս չենք կրնար
վստաՀիլ:
Անդրանիկ
կը պատասխանէ թէ քիւրտերու ամենավատը
դաշտի
երկրագործ
քիւրտերն
են:
Ւսկ ԸնգՀ • ժողովի
ձձ—րգ նիստին^ գումարուած
Մարտ 2ւ±–ի
երեկոյեան,
Անդրանիկ ըսած էր թէ
%
Հայ Յեղափոխական
Շարժման
ամենամեծ
խոչընդոտը
քիւրտն է» եթէ քի
լ
ր
ա
ը
կարողանանք մեզ
միացնել,
Հայն ժամանակ
ինչքան
կ՛ուզէ թող
կառավարութիւնը
գայ մեր վրայ»։
Պ*ալով թուրք ընդդիմադիր եւ գժգոՀ տարրերը
կառավարու­
թեան դէմ գրգռելու
Թոփճեանի
Լեւ ատենօք
Հրայրի)
ծրագրին,
Անդրանիկ սապէս արտայայտուած
էր*՜
«-
Այստեղ
ցանկութիւն է յայտնւում, որ մենք աշխատ ենք
(
գիտակցութեանն)
բերել
թուրքերին։
Գեղեցի՛կ, բայց
մենք գեռ
չենք կարողացել
մեր իսկ Հայերի գիտակցութիւնը
զարթնեցնեի -
12
Հրաչ Տասնապեաեան
1
"
Լփւթ-հր Հ • 8 • Դաշնակցութ-հան Պատմութեան
Համար,
Հատոր գ., էջ 31։
18
Նոյն, էջ 31։
- 234 -
Fonds A.R.A.M