որ անկարելի է թուրքերից
նոր բան պահանջել
*
պէաք է ե/լածբ ,
մէկ անգամ
ձեռք բերածբ
ամբողջացնել
,
լրացնել*
«
Պէ՛աք է՜ պա­
հանջել, որ լրացնեն, կաւոարելագործեն ա յն ա բ տ օնո ւթիւննե րը ,
ինչ որ մի անգ ամ շնորհուած է հ ա յ ե րին , թ է ե ւ անկատար կեր­
պով » :
իսկ եղածբ պէաք է լրացուի
«
քաղաքական իր ա ւ ո ւնքնե ­
րով » ;
\
յո
ր ո ւլ ո ւ ա ծ , լբացուահ՜
Սահմ անադբ
ութիւն
բ պէտք է ընդ–
գրկէ
«
հ ա յ ե ր ի թ է ՛ եկեղեցական, թ է ՛ քաղաքական եւ թ է ՛ քրէ ա­
կան թՈլոր գ ո ր ծ ե ր ը » ։
Եւ֊ որովհետեւ
հայերն
աւելի
պատրաստ­
ուած– են , աւելի վարձառու
,
քան ուրիշները
,
ուստի
«
իր ենց գոր­
ծերն իրենց մէջ իրենց ձե ռքո վ կը վ ո ռ էին » :
Այս պահանջը,
ինչ
անունով
ԷԷ
որ յայտնի
էի
ս
է*< աեգական
ինքնավարութեան
պա­
հանջ է , միայն
Օսմանեան
իշխանութիւնը
չխրտչեցնելու
համար՝
Րաֆֆին
կոչում է՝
Սահմանա դրութե ան ր ն դ լ ա յ ն ո ւ մ ։
Տեսանք,
որ Ոաֆֆին
պահանջում էր հայերի
զինումը,
տեղական
միլիցիա–
յի ստեղծումբ, այժմ նրա վյրայ աւելացնում է գատա
կան—քրէա­
կան
հարցերի
հայերին
յանձնումը։
Անշուշտ
,
Աահմանագբոլ–
թեան
բնգլայնումբ
պիտի
արտայայտուի
նաեւ
հարկերի
խէՀԱգ՜
բում : ՝^անի որ հայեր բ որոշ նիւթական
պաբտաւոբութիւննեբ
ունէին բստ Սահմանադրութեան
,
այժմ նրա գործերի
յաւելու–
մով՝ նորանոր
տուրքերի
հարց կբ ծագի*
«
Ընդ արձա կ ելո վ հ ա յո ց
ազ գ ա յին ս ահմանա դրութե ան սահմանափակ շրջանր նոր իրա­
ւ ո ւնքնե րո վ ե ւ տ արա ծելո վ բ ո լ ո ր հայաբնա կ գաւառներր, ա յ դ
բաւական կը լինէր հայե րին հնար տալ իրենց գ որ ծ ե րն իրենց
ձե ռքո վ վ ս ռ ե լո ւ » - • •
Ոաֆֆիի
այսպիսի
լուծումն
ապացոյց է միայն
մի բանի, որ
Հա ք կական
Հարցբ
կարելի է լուծել
մ իա յն ինքնավա
բո ւթե ամբ ,
որ ասել է , թէ նա քաղաքական
հարց է : Սահմանադրութեան
ըսդ–
լա յնումն ա յն
իմ աստով՝ ի
ս
Հիմ աստով որ գնում էր ք* աֆֆին՝
յանգում էր
ինքնավար Հայաս տ անի
ստեղծման՝
սեփական
վար–
չութեամբ
,
դատարաններով
, ՝
Հարկային
գբութեամբ
,
երկրա­
պահ բանակով։
քննական է, որ այս պահանջների
գործագբու
—
թեան Ժամանակ
պիտի
որոշուէին
նաեւ
«
բ ո լ ո ր հայաբնա կ գաւառ–
ների»
սահմաններբ։
ք*աֆֆին
այս պահանջը
անում էր այն ժամանակ, երբ կ . Պ
ո
լ–
սի Հայոց
Պատրիարքարանը
պատրաստւում
էր հայկական
պա–
հանջներբ
ներկայացնելու
Ս՝իջ
ա
ղգային
դիւանագիտութեան
Հ ՛Լ,՛"
ջանում էր աբտա յա յաիչը
լինելու
հա յութեան
բոլոր
խաւերի
բաղձանքներին։
Այդ
աա
Ր*Լ
երեւում էր, թէկուղ,
այն բանից, որ
հայութեան
բոլոր
դասերը
անվերապահօրէն
պաշտպան
էին Օս­
մանեան
կա յս րութեան
ամ բողջա կանո ւթե ան եւ Հա յ կա կան
Հար­
ցի լուծում բ ենթադրում
էին կայսրութեան
սահմաններում
մի–
53
Fonds A.R.A.M