1887
թ՛
Խրիմեանը
զրի է առնում
իր
«
ի ա ր ենո ր ո դ ո ւթե ան
Մրագիրը» ,
ո ր ոչ միայն
իրենն էր , այլեւ,
զ ա ւ աո ո ւմ գործող
մ ր–
տաւոբականներինն
ու. Հանրային
Գ
ո
րծիչներինը
,
բոլոր
նրանց ,
ովքեր նրա Հ ետ միա սին ա շիյատել
էին Հա յա ստանում եւ լաւա–
պէս
գիտէին նրա պաՀանԳնեբր։
ք^րիմեանր գաւառական
գործիչ
էր* նրան խորթ էր կ, Պոլիսբ։
Ւ ր կեանքի մեծ մասբ նա անցրել
էր Վանում
,
Վարագտյ
վանքում
,
Ա ուշում
։
Տեւական
շփման
մէֆ
էր եղել
Հայի,
թուրքի
,
քուրդի՝
^՝
ՈՈՈէ
Լրգէ
Բ"Է
Ո
Ր խաւերի Հետ,
ուստի եւ նրա առաջադրած
բարենորոգումների
ծրագիրբ
արմա­
նի է առանձին
ուշադրութեան
:
քՍրիմեանի
Հ ամար
Հայկական
Հտբցբ
«
Գիւղական Ժողովրդի»
Հարց էր, Հիմնականում
«
Հայի
եւ քրգի2> յարաբերութեան
խնդիր էր։ Սակայն,
նրանց
մէՀ մ ր–
խրրճուել էր մի երրորդ
ոյմ , որ ոյժ էր տալիս
մէկին եւ
թուլա–
ց բնում
միւսին
։
Այգ ^*Ր1
էո
ՐԳ
ո
ձ*^ԷՀ Օսմանեան
պետութիւնն
Էր :
բիմեանր գեռ
1867–/՛
^՛ >
շատ շատերի
նման , Հաւատում
Էր , որ
կա յս րութեան
կենտրոնական
ի շխանութ
իւն ր «բարեխնամ
^՜» ,
«///
ր գ ա բ» . տեղական
գաւառական
իշխանութիւնն
Է պատասխա­
նատու
Հա ր ս տաՀ ա բո ւթ իւննե ր ի Համար։
Տեղական
կառաւԼաբու—
թիւնն է ստեղծում
անիշխանութիւն
եւ աո///քաշում
քրգերին
«
ըն դ դ է մ տ է ր ո ւթե ան կամաց ե ւ օրինաց» :
Արղ՝ եթէ այս է կա­
ցութիւնը,
Է^^՚է. ՚Ղ^
տ
Ք է անել Հայաստանի
Հգիւղական
ժողո–
՚
ԼէՀՐգՒ՝^ գրութիւն
ր բարելաւելու
Համար։
ինչպէ՞ս
սլէտք է լուծ—
ա՛լի
Հայ—քրղա
կան
Հարցր, որ րալարարի
Հայութեան
եւ միաժա­
մանակ
պետութեան
շաՀերին
ծառայի։
Ըստ քԱրիմեանի
րնկերա–
յին ուսմունքի՝
գիւղն ու գիւղացին
են Հիմքր պետութեան
,
նրան
պաՀողր եւ Հարստացնողը
: «
Ե թ է հողա գ որ ծի խոփն ակօսի մէջ
դ ա դրի, անշուշտ զինուորի զէնքն իր պատեանի մէջ կըմնայ • • •
երկրա գ ործի խ ր ճ ի թը ե թ է փ լ չ ի , ձայնը կը հասնի մին չ ե ւ տ էրու­
թե ան պալա տ ։ Արդ՝ ին չ պ է ՚ ս կ ա բ ելի է թ ո յ լ տալ, որ ք ո ւր դ ի ա–
ւ եր ա ծ ո ւ ձե ո քը հողա գ որ ծի տունը քանդէ ե ւ պալատի սիւները
խախտ է » * ) :
ք՝այց
Օսմանեան
Հայաստանում
այղ ամէնը
թոյ–
լատրւում
էր , որովՀետեւ
ոճրագործ
քաղաքական
նպատակները
աւելի գերագաս
էին , քան մ՜ողովրղի
պետութեան
նիւթական
բարգալաճումը։
քՕրիմեանը,
սակայն
,
ղեռՀաւատում
էր%
ո
ր
«
բարեխնամ»
պետութիւնը՝
ժամանակը
եկած պիտի
Համարի այգ
կացութեան
վհբշ՝ տալու։
ի՞նչպէս
:
Ըստ
Խրիմեանի
,
նախ՝ էականը
քր դ ո ւթե ան կենցաղի յ ե ղ ա ­
շրջումն
էր՛ Ք
Ո
՚֊
ՐԳԸ
ա
է
տ
Ք է Հրաժարոլի
իր վաչկատուն
,
թավւա–
* )
Խբիմե ան Հ ա յր ի կ , «Ամբողջական Երկեր», 1929, ՚ ե ի ւ
Եորք , էջ 857։
45
Fonds A.R.A.M