շկայ,
ինչպէս
որ առանց
հայրենիքի՝
ազգ
չկայ,
անհայրենիք
ժողովուրդը
110
Ո Տ6ՈՏ
է եւ ոչ աւելին.
մ ի ժողովուրդ
,
որ ոչ
միայն
իր ոտքերի
տակ,
այլ եւ իր հոդում
առյաւէտ
կորցրած֊
է
հայրենիքս՝
դատապրատուահ՜
է աստիճանական
նեխումի
ու ան­
դարձ
մ ահ ո լան . ու մի հայրենիք
,
որ առմիշտ
կորցրած– է իր ժո­
ղովուրդը՝
կորցրած
է իր հոգին
եւ դարձած
անդէմ
մի
տարածք։
Նոյնն
են ազդն
ու հայրենիքը,
ինչ որ մարդու
մէշ\ մարմինն
ու
հոգին, առանց
հոգու՝
նեխած
դիակ
է մարդու
մարմինը
(
որ հող
էր ու հող պիտի դառնայ)
,
առանց
մարմնի՝
անիմանալի
մի էու­
թիւն
է մարդու
հոգին
Լոր մեզ համար չկար
մինչեւ
ենթակայի
ծնունդը
,
ու մ եզ համ ար պիտի
չլինի նաեւ նրա մ ահից յետոյ)
։
Ա ին
խօսք է կիրխգոֆների
այն տեսութիւնը,
թէ կան
ու կարող
են
Ա՛նել
«
մշակութային»
ազգեր
ւ ինչպէս
Հին Հելլէններն
էին,
ինչպէս
են Հայերն
ու. Հրեաները*
այս
««/՚
շակոյթ՝2>ԷՀ այն չափովդ
ազգ
պաՀեց
Հելլէններին,
Հա յեր էն ու Հրեաներին,
ի
ս
է
չափով
այգ ազգերը
ոգք պաՀեցէն
էրենց
Հոգում
Հայրենիքը
բուն
ստեղ–
ծ՜իչը այգ
«
մշակոյթ^ի
:
Ղ՚ասական
դարձած– էր Հրեայէ
օրինա­
կը
ազգութեան
կերպա լորում ի ու յա րաաե ւումի
մէ^
Հայրենիքի
գերը
ՈԼրանալա.
Համար
ւ Գիտութիւնն
իր բոլոր
ճիւղերով
զթա­
փառական
Հրեայէ ի ոտքերի
տակ
Հայրենի
«
Հող»
երբեք չտեսաւ
,
ուստի
եւ կոյր եղաւ*
այգ
ՀՀող^ը
նա չտեսաւ
նաեւ նրա Հոգում
;
չտեսաւ
Հ.ԼԱՑ1* ՊԱՏֆը
Սողոմոնի
տաճարիս
ժառանգ
մնացած՜
լերկ
ու անշուք
մի քարակոյտ
,
որ գուրգուրանքով
Հրեան
պա
Հ ո լ մ էր իր Հոգում՝
այգ
«.
ՊԱՏ՚ծի մէ^ յաւէրժական
Հայ­
րենիքը
տեսնելով,
այգ ՀՀ.ՊԱՏի Համար գաբերով
արցունք
ու ա–
րիւն քամելով
եւ այգ վՊատ՚ֆի
Հետքերով
ու վառ
տենչանքով
իր
Հայրենիքը
երագելով։
Հազարամեակներ
վեր^
վկայ
ենք
ա–
մէնքս
զթափառական
Հրեան՝
իր տունը
դարձաւ
,
«
վախ–
կոտ»
էր՝ արիացաւ
, «
նիւթապաշտ»
էր՝ Հողապաշտ
դարձաւ., եւ
անպատմելի
քաջութեամբ
ու խոյանքով
վերագրաւեց
իր
Հայրե­
նիքը եւ վերակերտեց
իր եր աւլած՝ />սրայէ
լի
պետութիւնը։
Մի կտոր
Հողն իսկ)
թ
ո
՚
լ թէ իբրեւ
լերկ քարակոյտ
,
որ
ապ­
րում
է մ ի ժողովրդի
Հոգում՝
իբրեւ
կենդանի
Հա յրենիք
,
նրան
կարող
է յարտտեւաբար
,
Հազարամեակներ
շարունակ,
անգամ
աստանդական
վիճակում
,
աղդ պաՀել
ու Հազարամեակներ
վեր^
կրկիս
իր տունը
բերել :
Այ
ս
Ք
աս
մեծ՛ է կախարդանքը
Հայրենի
Հողի։
«
Որո վհե տ եւ ի՛՛նչ են, վերջապէս, Ազգն ո ւ Հ ա յ ր ե ն ի ք ը , –
վերստին
վկայ
կանչենք
մենք մեզ,
ոչ իրր ե ւ ն ի ւ թ ՝ իրր ե ւ
Խ պ
ո ւ մա րմին, ա յլ իրրեւ֊ Ո Գ Ի , – եյյ-է ոչ րաււին բ ա րձր ա գ ոյն ա–
ո ո ւմ ո վ մ է կ անմեո. ո ւ ս տ եղծ արար ԳԱՂԱՓԱՐ, մ է կ յ ա ւ ե րժ ա –
204
Fonds A.R.A.M