4 0 0
զինւորներ , որոնց մարտական
ոգին ու. բարոյականը
այնքան էլ բարձր
չէին։ Ռուսական սպայակոյտը փետր. \2–ին
էրզրումից
տեղափոխւել էր
Աարըղամիչ ել բեբղի պա չտպանութիւնն ու զօրքերի
Հ
րամանատա բութ իւն ր
անցել էր Հայերի
ձեռքը ։
կրղրումի
ամրացւահ՜ շրքանի պետ նչանակւել էր Անդրանիկը։
՛
Բաք
Հայդուկ,
Հիանալի խմբապետ, պարտիզանական
կռիւների
Հմուտ
վ
ա
րիչ
%
Անդրանիկը,
զօրավարի
ուսադիրներ
գնելուց
յետոյ,
մեհ՜ չափով
կորցրեց
իր Հմայքը։
Ուսադիրները
չէին արղելում
,
որռուսական բանակի
սպաները
չարունակէին
Համարել
նրան խմբապետ՝
անձեռնՀաս
վարելու խոչոր
զօրա­
մասեր եւ բերդի պա չտ պան ո լթ ե ան բարդ
ղորօ՜ը ։ Անդրանիկը
ինքն եւս , իր
Հերթին
»
Լ
ալ
էհՍ զգ
ո
ւմ՝
իրեն նոր դերում * ո՛ է իմրապեա էր Հ ոչ զէն ւո լայ­
կան : քյմրապետութիլնից
Հրաժարւել,
զօրավար էէ ր դարձել։ Այդ պաաճա–
ռով, մինչեւ վեր^ էլ չկարողացաւ
կենտրոնացնել
իր ձեռքը րերդի եւ զորա­
մասերի ղեկավարութեան
գործը։ Այ
ս
ոլարադան քիչ ^
ա ա ս ա
ե ց
էրզրումի
արագ խորտակումին
:
ք*այց առանց այգ էլ էրւլրումի օրերր Հաչւլահ՝
էին։ Ն(*
ա
գէմ գործում
էր ո՛չ միայն ՎեՀիր փաշայի օր ալոլր աճող րանակր, ո՛չ միայն Հակառա­
կորդի Հրամանատարութեան
առաւելութիւնը,
ո՛չ միայն շրջակայ
քիւ֊րդա–
կան
ՀրոսախմրերլՀ , ա յլ եւ ուժերի անՀամա չափութիւնր
թիւրքերը գե­
րակշռում
էին թլով,
թէկ
ոլ
3*
քէ
մաՀմետական
զանդւածները
օգնում էին
նրանց եւ կրզրումի
աւելի քան
20
>000
ք^/՚՚֊ՐՔ աղգա բնակութեան
Համակրանքն
ու գաղտնի օժանդակութիւնը
նրանց Հետ էր ։ լ\իշտ է , Անդրանիկը
փորձեց
ձեռք առնել կտրուկ միջոցներ յայտնապէս
թ շնամ ու օգտին ծառայող
«
Ա*աՀ–
մ ե տա կան Ազգա յին կոմիտէի» դէմ , բա յց Հիմնական էա րիքը դրանով չվե–
րացւեց ։
Փետր* \^–ից կրզրում ը դարձաւ
թիւրքերի
զինւորական
դորօ՜ոզոլ–
թիւնների
անմիջական
թիրախ , ել Հայկական առաքապաՀ մասերը,
նրանց
ճնչման տակ, քայլ առ քայլ, կռլով
քաշւեցին
մինչեւ
իլիքա։
Համախմբելով
իր ոլմեբը
Ւլիքայի դէմ՝ փետր՛
2
^—ին թշնամին
դիմեց բուռն
յարձակման։
Սկսւեցին կատաղի կռիւներ , որոնք ՀետզՀետէ տարաօ՜ւեցին եւ ուրիշ շրջան­
ներ : քՒշնամոլ յախուռն
ղրոՀի առքել
մերոնք նաՀանքեցին՝ տալով ա Հագին
ղոՀեր : Անդրանիկը
ցոյց տւեց անձնական մեօ՜ քաքութիւն եւ անվեՀերոլթիլն
,
բայց բանակն ու բերդի պաշտպանութիւնը
ղեկավարող
չունէր։
Որոչ զօրա­
մասեր կռւեցին Հերոսաբար
,
ուրիշներ՝ չկատարեցին
իրենց պարտականու­
թիւնը։
Երեկոյեան դէմ արդէն պարզ էր, որ կացութիւնը
անյոյս է ։ Անգրա–
^ԷՀէ՛ ՀբտլԷրով
գոլմարլեց
զինւորական արտակարգ
խորՀրգակցութիւն
,
որբ որոշեց պարպել քաղաքը եւ նաՀանքե
լ :
Ցաք որդ օր , փետր . 27-ի վ աղ առաւօտից , սկսւեց էրղրոլմի պարպու­
մը, ամենաողբերգական
պայմաններում : Աինլոբներով ու գաղթականներով
լեցւահ՜ գնացքներ ու Հետիոտն
բազմոլթիւններ
շարմ֊լեցին
դէպի
Հասան–
՛
Լալա։ ժամը $–ին թիլրքերն
արդէն քաղաքում
էին։ Վերքին Հեռացողը
այս­
տեղից էլ , ինչպէս եւ Երզնկայից , Ա՝ուրատն էր իր ձիալոբներով
,
որ պաշտ­
պանում էր գաղթականութիւնը
ւ
թ՛իւրքերի
ձեռքն
ընկաւ անՀաշիլ, ռազ–
92
Fonds A.R.A.M