Հեքիաթային այս գեղակերտը ղյութեց ընկերոջս՝ Միքայելին, և նա
ոգեշնչված սկսեց մատիտով թղթի վրա արվագծել Կույսի ամրոցը։
Շարունակում ե նք մեր ճանապարհը։ Միջնաբերդի հարավ-արևմտյան
լանջով իջնում ե ն ք դեպի զաոիվայրի շուրթին կանգնած ութանկյունի կի
ստվեր եկեղեցին, ապա
անցնելով պարիսպների փլատակների կողքով, դեմ
ենք սանում դժվարին մի անցքի։ Պարիսպների տակ,
պեմզայի հսկա զանգ
վածների մեջ, բազմաթիվ ժայոափորեր կան։ ժամանակին, փլուզման հե
տևանքով, ժայոափորերը կործանվել են, թողնելով որպես հետք ժայռափոր
բնակարանների ու մատուռների ետևի մասերը միայն։ Ես և ընկերս իրար
ձեռք բռնած զգուշությամբ իջնում ենք պեմզայի կույտերի վրայով։ Մեր
առջև տարածվում է երփներանգ վայրի ծաղիկներով ու խոտերով ծածկ
ված մի բարձրավանդակ, որի հարավ-արևելյան
ծայրից դժոխային կա
ծանը աոաջնորդում է մեզ դեպի Կույսի ամրոցը։ Այդ անմատչելի կածանը,
որին կարելի է անվանել «սատանայի ճանապարհ», բավականին երկար է.
նա քերում է ապառաժներն ու ձգվում նեղ ժապավենով։ Կածանի ձախ
կողմից մեզ սեղմում են կարծր ժայռերը, իսկ աջից ուղղաձիգ հատումով
ապառաժները գահավիժում են դեպի
ձորը, մի անզգույշ քայլ ու մարդ
կորած է ։
Շունչներս բռնած, հայացքներս գամած ձգվող կածանին,
զգուշու
թյամբ առաջ ե նք շարժվում «սատանայի ճանապարհով», խուսափելով
չնայել դեպի խորխորատը... Վերջապես ավարտում ե նք մեր վտանգավոր
աղին և մի փոքր մագլցելուց հետո հասնում ենք թերակղզու կատարին։
Մեր շուրջը փլատակներ ու քարակույտեր են, որոնց մեջ որպես մի
մենավոր վկա իր հոշոտված, բայց գեղեցիկ մարմնի մասերով կանգնած է
մի հոյակապ կոթող, որի հյուսիսային ա արևելյան պատերն են կանգուն
և մասամբ արևմտյան պատից մի անկյունը, որի վրա
պահպանվում ե ն
դեռևս նրբագեղ քանդակներ, իբրև նշումներ իր գեղակերտ իրանի։ Հարա
վային պատից մնացել է հարավ-արևելյան անկյանը, ամբողջական
պա
հելով եկեղեցու բեմը։
Այս վայրը ժողովուրդը անվանել է Կույսի ամրոց և այդ անունով էլ
սերնդե-սերունդ հասել է մեզ։ Այստեղ համարյա ամեն ինչ պահպանվել
է կուսական դրությամբ՝ ինչպես որ փլվել են վաղեմի շենքերը, այնպես
էլ մնացել են անաղարտ, մարդկային ոտքը շատ սակավ է հասնում այս
տեղ։
Կույսի ամրոցը իր սգավոր ա սիրտ ճմլող տեսքով, լուռ հանգչում է
ամայացած թերակղզու գլխին՝ ողբալով իր անփառունակ վիճակը։ Նր ա ող–
Fonds A.R.A.M