Ծաղկոցաձորը լեցուն է հարյուրավոր ատերով։ Հիմա այնտեղ մար
դիկ չեն սայրում։ Այրաբնակ տնեցիների թոնիրներում ու օջախներում այ
լևս չի բոցկլտում հայրենի կրակը։ Ամեն ինչ թափուր է ։ Այնտեղ ամայու
թյունն է իր սև կնիքը դրոշմել...
Գեղեցիկ քաղաքի վաղեմի բնակիչները
լքել են ամեն ինչ. տուն,
տեղ, հայրենի հող... Եվ դաոը ճակատագրի անողոք ձեոքից տխուր քա
րավանների երկար շարաններով ճամփա ելած, գնացել են անդարձ, դե
պի հեոու, դեպի օտար
հորիզոններ։
Ծաղկոցաձորի այրերը լոկ բնակարաններ չեն. այնտեղ կան ժայռա
փոր տաճարներ, կրպակներ ու դամբարաններ։
Քայլում ե ն ք Անի վտակի ընթացքով առաջ։ Մի փոքր տարածություն
կտրելուց հետո անցնում ենք ձորի աջ փեշը, ուր մի շավիղ մեգ առաջնոր
դում է դեպի վեր։
Այնտեղ, բարձրության վրա, գտնվում է Տիգրան Հոնենցի տոհմական
երկհարկ այր-դամբարանը։ Ն ա կազմված է մի քանի այրերից։
Լուռ կանգնած ենք դամբարանի ներքնահարկ Ժայռափորերից մեկում,
մի գողտրիկ, դժբախտ շիրմի առջև։ Հազիվ 6—7 գարուն բոլորած մի
բողբոջ աղջկա գերեզմանն է այս։ Որքան կսկիծ ու վիշտ է թաղված այդ
գերեզմանում... Այնտեղ կան և ուրիշ շիրիմներ, բոլորն էլ մոռացված։
Գերեզմանային պ աղ շունչ... Մի տեսակ ահասարսուռ լռություն...
ճնշվում է մեր հոգին և մեր ծանր արտաշնչման հևքը խուլ արձագան
քում է հնօրյա դամբարան-այրում, որին իրենց ճնշող խուլ շնչով պատաս
խանում են հարակից փոքրիկ, ժայռափոր սրահները։ Ասես հավիտենական
հանգստյան խորքից, այս մռայլ դամբարան-այրերում, դարերի ծանրության
տակ
ծանր հևքով հևում է Հոնենցի սերունդը...
Յոթը դար անխռով հանգչում էր փոքրիկի աճյունը այս մռայլ դամ
բարանում, սակայն տգիտությանն իր ավերող ա կործանիչ բիրտ ձեռքը
մխրճել է մինչև իսկ այս փոքրիկ գերեզմանի մեջ և խռովել աղջկա հավի
տենական հանգիստը։ Վայրենի հովիվները սրբապղծում են գերեզմանը և
իրենց ենթադրած ոսկե զարդերը չգտնելով, լքում, հեռանում են։
Անիի գիտարշավը ժամանակին կարողանում է հասնել և ավերված գե
րեզմանի՛ հողերի միջից հանել փոքրիկ աղջկա զգեստի մի մասը, կասու
թյան գոտին և ասեղնագործ կրծքակալը, որը ներկայումս գտնվում է Հայ
կական ՍՍՀ-ի պատմական թանգարանում։
ճնշող տպավորության տակ
թողնում ենք փոքրիկ անեցա ավերված
գերեզմանը և բարձրանամ դամբարանի վերնահարկը։
Մեր առջև բացվում է մի սենյակ՝ հավանաբար Տիգրան Հոնենցի տոհ–
67
Fonds A.R.A.M