կենտրոնում կանգնած է հայկական պատմական ճարտարապետության
6
-
րդ
դարի հսկաներից մեկը՝ Երերաքի բազիլիկան։
Աոավոտյան վաղ մեր սայլը, հյուսիսային պարիսպների Դվնո դուոը
անցնելով, ուղղություն վերցրեց դեպի 1սոշավանք, որովհետև սայլով հնարա
վոր էր միայն այնտեղով գնալ։ Խոշավանօի մոտ Ախուրյան գետը անցնելու
հնարավորություն կ ա ։ Այնտեղ գետի հունը բավականին լայն է ։ Չնայած այդ
երթուղին եոապատիկ երկար է, սակայն միակ հարմար ճամփան է
սայլի
համար։ ճարտարապետ Ն. Բունիաթյանը և Տարագրոսը հետևյալ օրը կարճ
ճանապարհով (Անի—Խարկով—Ղըզըլղալա) պետք է գային Երերաք։
Անցնելով Հովվի եկեղեցին, 1սոշերը, Հոոոմոսի վանքը, կտրելով Ախուր
յանը, մի երկու ժամից հասանք Անի կայարան ու այնտեղից էլ Ղըգըլդալա
գյուղը։ Մի խոսքով Անիից մինչև Ղըզըլղալա օղակաձև մի պտույտ կատա
րեցինք։
Ղըզըլղուլան չոր ու ցամաք մի փոքրիկ գյուղ էր, մեծ մասամբ գետ
նափոր տներով։ Գյուղը ջուր չուներ։ Ն ա օգտվում էր մոտ մի կիլոմետրի վրա
երկաթգծի համար կաոացված ջրմուղի շենքից, իսկ գյուղի ցորենի և գարու
արտերը թողնված էին երկնքի կամքին։
Անիի սուրհանդակը այնտեղ նախօրոք վարձել էր մի սենյակ, որը ամե
նալավը պետք էր համարել այդ գյուղում։ Սենյակը ուներ երկու լուսա
մատ, դա րացաոություն էր Ղըզըլղասպում։ Մեր բնակարանից մոտ 250
քայլի վրա կանգնած էր հինավուրց ծերունին՝ Երերուքը։
Բունիաթյանն ու Տարագրոսը եկան հետևյալ օրը։
Սկսվեց մեր աշխատանքը, նախ ես և Տարագրոսը տաճարի շուրջը,
պատերից միփոքր հեռավորության վրա, որոշ բարձրությամբ ցցեր ամրաց
րինք և մետաղյա լարով քառանկյունի շրջափակեցինք հուշարձանը և ապա
սկսեցինք ջրաչափով հորիզոնական գիծ անցկացնել Երերուքի պատերին
արտաքուստ և ներքուստ։ ճարտարապետը զբաղված էր տաճարի ճակատ
ների գծագրությամբ։
Սկսվեց չափագրությանը։
Ես և Տարագրոսը ոալետով առնում էինք ընդհանուր չափերը և ապա
անցնում մանրամասնություններին։
Հուշարձանի յուրաքանչյուր քարը չափագրվեց։ Բարձրանամ էի Երերու
քի պատերի վրա և հաղորդում որմնախոյակների չափերը իրենց մանրամաս
նություններով։ ճարտարապետը նշում էր այն իր տախտակի վրա, ար նախ
օրոք գծել էր հուշարձանի ճակատներն ա մանրամասները։
Ն. Բունիաթյանն ու Տարագրոսը բնավորության հակադիր գծեր անեին,
աոաջինը՝ լառ, մտքերի մեջ խորասուզված, ամբողջապես կլանված իր աշ–
49
4
Անիում
Fonds A.R.A.M