ու ա՛մայության մեջ երևում է միայն մի դամբարան երբեմնի իր վրա կանդ.՛
նած մատուռով։ Դամբարանի վրա փորագրված է միայն մի բ ա ռ — «Աշոտ»։
Աււում են, որ դա Աշոտ Ողորմածի գերեզմանն է ։
Այդ դամբարանը ավերված է գանձ որոնող բախտախնդիրների կողմից,
որի հետևանքով դամբարանի մի կողմը մեծ խոռոչ է բացված։
Ժամանակս խտացրի և մի քանի օրում ավարտեցի 1սոշավանքի արձա­
նագրությունների լուսանկարահանումը։
Պայմանավորված օրը սուրհանդակը եկավ, հետը բերելով ևս Աի ձի։
Լուսանկարչական գործիքը իր պարագաներով զետեղեցինք խուրջինի
մեջ, ամրացրինք ձիու թամբին և հրաժեշտ տվինք Խոշավանքին ու մեկնե­
ցինք դեպի Անի։
Մոտենում էր մայրամուտը...
Անցնում ե ն ք խոշերի մոտ՛ով։ Մեր ձիերը համրաքայլ աոաջ են շարժվում։
Ահա և Հովվի եկեղեցին։ Արևմուտքը շառագունվել է։
Մեր առջև փռված խոպան դաշտերի ծայրին երևում է Անին, իր երկշարք
պարիսպների բազմաթիվ բուրգերով ու դարպասներով։
Զինջ երկնակամարը բռնկված է բոցերով, իր մեջ կլանելով հորիզոնում
կուտակված ամպերի քուլաները ու բոսոր ճառագայթները, որոնք իրենց վեր­
ջին ցոլքերի մեջ են առնում ամայացած մայրաքաղաքը, և ավերակները իրենց
հրաշեկ տեսքով կանգնում ե ն մեր աոջև հրդեհով բռնկված։
Քարքարոտ դաշտերը ծածկված են տատասկներով, որ այնքան բնորոշ
են Անիի բուսականության համար։
Արևմուտքի բոսոր ճառագայթները հետզհետե թանձրացնում են իրենց
գույները, նրանց հետ միասին աստիճանաբար մթագնում են և ՛ ավերակ­
ները։
Մեր ձիերը համրաքայլ մտնում էին « Դ վ նո » դարպասից ներս։ Սմբակ­
ների դոփյունները խուլ արձագան՛քում էին մոայլ բուրգերի ու պարիսպնե­
րի մեջ, որոնք խավարում ստացել էին խոլ ու դաժան կերպարանք։
Մենք մտանք Անի։ Լսվում էր Ախուրյանի խուլ մրմունջը և ծղրիդների
սուր կանչը։
Խավարի մեջ թաղված Ավերակն՛երի քաղաքում շունչ ու կյանքի երեք
ցոլք էր առկայծում, մեկը Աստվածամոր տաճարի դիմացը՝ հայր-Միքայելի
լու՛սամատից, մյուսը Ծաղկոցաձորի շուրթին կանգնած մենավոր շենքից և
երրորդը՝ Իգաձորի այրերից։
1
սոշավանքի նկարահանումներ
՛
ի նեգատիվները Անիում մշակելուց հե­
տո, պրոֆեսորը հանձնարարեց ինձ հյուսիսային ամրությունների Ավագ դռան
ճակատի արձանագրության (մասամբ եղծված) էստամպը հանել։ Չնայած
101
Fonds A.R.A.M