ՊԱՐ
70
ՊԱՐ
տէզ,
երկրային կամ երկնային
դրախտ»,
իտալ.
բ31՜301ւՏՕ,
ֆրանս.
բ31՜Յճ1Տ
«
դրախտ»։
Քսենոփոն
վկայում է բառիս ծագման
մա­
սին՝ հետևեալ հատուա՚ծում.
6«1
|*Տ^տէէ–1
էՕՍ–
՚
ւս^ 6-ա;
%
ԴթԿ՚.
էտ տօօաււ, օւ 7էօւբօէ§տւ30է *օէ\օս–
ս-տ^օւ, ււօ^՜սա՝/ *օ(),ս>^ էտ «օւ^քՅ&ա^
(163
X01
5
Յ7
՜
քյ
ք7|
(
թ՚՚ւտ՛^
ստ).Տ՚.
«
Հ / յ ^ ս
^
տանում որ լինին այն
այգիները,
որոնք
պարտէզ են կոշւում,
բո­
լոր այն գեղեցիկ և լալ բաներով լցուած, որ
երկիրը արտադրել
կարող է», (տե՛ս
Տ շ ո բ –
է օ ա ա շ1Ձտտւօօաու եւե1ւօէհ6ՇՁ Օճօաշոտւտ,
ճ 6 Ո 0 բհ0 Ո է 1 Տ Օթ61՜3, ^Ձւ-ՇՈՅՈէ, 0X01111
Բ.
գլ. Գ. §
13
),–
Հիլբշ.
229։
ՏԺՄՕՃՕ
1՚, 711
ՇՏՁԱ1-.
5 6
ստուգաբա­
նում է
պարտ սէզ
(
այսինքն
պիտանի
կանալներ) և մեզանից
փոխառեալ է
դնում
միւսները։ Ըստ այսմ նաև Վիս֊
տոնեանք, թրգմ. Խոր. յռջ. էջ
6
հայե­
րէնից են դնում յն. և լտ. ձևերը, որ
ուրիշ գիտուններ
մար կամ պարսիկ
են
համարում։ Ալգերեան, Լիակ. վրք.
ոըր֊
բոց. հտ, Ը.
221
նոյն է գտնում
պրս.
և ուրիշ լեզուների
հետ։
ՆՀԲ լծ. երր.
լտ. յն. և արաբ, ձևերը։
Լ Յ
§ . Սւ՜^6Տ0հ.
634
կցում է յն. և զնդ. ձևերին,
բա՛յց
հ՛այր իրանեանից փոխառեալ է դնում։
Մ. Մսերեանց, ճռաքաղ
1859, 430
հա­
յերէնից
փոխառեալ է դնում
բոլորը
«
Եբրայեցին
դրախտին
անուն ա ս։ յ
ֆարաէս,
բայց
Հայդ պնդեա՛ թէ այն
մերն իսկ է պարտէ՛զ»։
Ուղիղ
են նաև
ա1161– Տ ա ճ Ս
38, 594,
յ՜ստէւ,
26
Ո(1տբ.
180,
Տէրվ,
\
այ
խ ալ,
87
ևն։ Բառիս վրայ
մի գեղեցիկ
քննութիւն
ունի
^ 6 1 1 Խ է
1
^ Տ Լ
17, 250,
ուր ցոյց է տալիս
թէ
հայը աքեմենեան
ժամանակից է փո­
խառեալ և այս հնութեան պատճառով է
որ իրանեան ճ ձայնի դէմ ունի ա։
ԳԻՌ.–Խրբ.
րարզէզ,
Զթ–
բայդէզ, բարդէզ
«
վարունգի
արտ»։
ՓՈԽ. — Արաբ
.
Հյ
յձ
ք
յե31–(13շԵՅ
«
երկրա­
գործ, մշակ», այս բառր Կամուս, թրք, թրգմ.
Ա.
77
պարսկերէնից է հա՛մարում,
բայց
յայտնի է որ չի կարող
լինել
պարսկերէնից,
որովհետև
պրս. ձևն է
բ3162ե՚ՅՈ.
չի կարող
նաև
լինել ասոր. \ ^ Զ
֊ –
յ
,
յ Տ
բ Յ ք ձ 3 1 Տ բ Յ Ո Յ
ձևից՝
միջին
Տ
ձայնի պատճառաւ
առնը–
ւազն. վերջապէս
չի կարող պհլ.
*
թ Յ ք ճ շ 2 բ Յ Ո
ձևից լինել, ըստ որում այդ շրջանի
պհլ,
բՁ1
՜(162
բառր արաբ, տուած է
լյ֊յձ^յձ
քււ՚ճ՚ՁԱՏ;
Այ՛լ, ինչպէս
պ
և
տ
ձայն՛եր՛ի յե­
տին տառադարձութիւնը
ցոյց է տալիս, նոր
ժամանակ
փ՛ոխառեալ է հյ.
պարտիզպան
բառից (Աճառ. Արրտ.
1910,
269)։
Պարտակ
տե՛ւս Պարծ։
•
ՊԱՐՏՔԱՇ
«
պարսկական
մի աղանդ»,
մէկ անգամ
ունի Եղիշ. ր. «Գիտէր և զա­
մենայն պարտքաշն, ուսեալ էր և
զբոզսլա֊
յիտն,
ունէր և զպ՛ա՛հլա լիկն և զսլարսկա֊
դենն, քանզի այս հինգ կեղտք են՝ որ գրա–
ւեալ ունին զամենայն
օրէնս
մոգութեանն»։
—
Բառ\իս ուղիղ ձևն էր
պարտքաշ,
բնա՛գրի
մէջ այստեղ գրուած էր
զա մե ն ա յն պարտ­
քաշ,
ինչպէս
ունի տպ. Պօլսոյ
1823.
սրա
համառօտագրեալ
զամ պարտքաշ
ձևից յա­
ռաջացաւ
ամպարտ քաշ
ուղղականը,
ինչպէս
ունին տպ. Մոսկուա
1892,
էջ
131
և Եղիշ.
մատ.
էջ
112։
Տաշեան, Ցուց, էջ
9
ունի
ամ–
բարտքաղ՝
մեկնուած
«
ջահակրօն կամ լու­
սամիտ».
ՆՀԲ
դն՛ում է
պարտքաշ
և
ամ–
պարտքաշ,
որոնցից
վերջինր
միայն
ուղիղ
է հ՛ամարում Հիւբշ.
96։
= Զնղ.~^յ^»^1^>
•
ֆ
« )
>-֊>>֊>-|թ301–
դռէճձ&Տձ– բառն Է, որ կազմուած
Է
.
Ղ, » ք 5 >3> ^
ԲՅՕՄ^Օ
«
առա՛ջին» և
է՚1<36ՏՅ–
>>&Հ>
^9ԷՀ՛
«
քէշ> կրօն» բառերից, նշանակում է «առա­
ջին կամ նախնական
կրօն»։
Մ՛ազդեզական
գրքեր ր այս անունով են կոչում Իրանի հնա­
գոյն
կրօնը,
ա՛յն որ յայտնուեցաւ
Ջէմշի֊
ղին և նրա
յաջորդնեբին, և տևեց
մինչև
Զրադաշտ։
Զրադաշտի
քարոզութիւնով
այս
վարդապետւոլթիւնր
մոռացուեցաւ
և նրա
փոխարէն սկսաւ
ճհ ս ւ ՜Յ է ^ՅԹ Տ Յ ֊ / ւ
վարդապե­
տութիւնը։
Զնդ. բառը դարձած է պհլ. ըստ
իյ>՚֊>61–§, աքտհսշհ Ժ6Տ Բ 6 Ո ^ 1 I. 58
•
ԱՀյ–
^ ( – ^ 1 ^
թՕւ՜^օէեՇՏ,
որի հետ կարող էր
նաև
հայերէնին
աւելի
մերձաւոր
միձև
գտնուիլ։
ՋԲ մեկնում է իբր «պարսկակէշ
կամ
պարսկակէշտ»։––Հիւբշ,
96
իբր
ուղիղ
ընդունելով
ամպարւոքաշ
ձևը և հիմ­
նուելով
«
ջահակրօն,
լուսամիտ» բա–
Fonds A.R.A.M