15
ցից
ինչ որ գիտութեան
համար
ընգունելի
է համարւում՝
անց եմ
կացրել
բառարանիս
մէջ, սակայն
առանց
կարողանալու
հաստատել
Հիւբշմանի
ստո
րագրութեամբ։
«
Անշուշտ
ամէն ստուգաբանական
մեկնութիւն,
նոյն իսկ անոնք,
որոնք
ներկայացուած
են ստոյգ, չեն անվիճելի»,
ասում է Ակինեան
իր քննադա
տութեան
մէջ (ՀԱ 1930, 485)։
Կարծում եմ, որ այս խօսքերը պէտք է առ
նել հակառակ
իմաստով։
Ստուգաբան
ութիւններ
կան, որոնք
թերևս
ընղու֊
նելի և իբր ստոյգ պիտի համարուէին,
բայց մոտենալով
նրանց շատ մեծ զգու
շութեամբ,
յաճախ չեմ անցկացրել
ուղիղ
ստուգաբանութիւնների
շարքը՛
Դրանցից
մի քանիսը
աւելի
յետոյ
նորանոր
ապացոյցներով
հաստատելով՝
մտցրել
եմ Յաւելուածի
մէջ։
Հիւբշմանի
մահից
յետոյ հայ լեզուաբանութեան
մեծագոյն
հեղինա
կութիւնը
եղաւ
1\1\.%\\\
շէ, լեզուաբանութեան
ուսուցիչս,
որ և այսօր
ընղ
հանուր
լեզուաբանութեան
համաշխարհային
հեղինակ է։ 35 տարիների
թըղ֊
թակցութեամ
բ բազմատեսակ
ցուցումներ
եմ ստացել
իրանից, իր
միջոցով
ճշտել
բազմաթիւ
ստուգաբանութիւնն
եր, ստացել
իր հաւանութիւնը
կամ
մերժումը, որ և յաճախ
յիշատակում
եմ բառարանիս
մէջ։
Այսքան
ղգուշաւորութիւնից
յետոյ,
կարծում
եմ, որ իբր ուղիղ
նշսւ֊
նակուած
ստուգաբանութիւնները
իրօք
կարելի է ստոյգ
համարել։
Գիտունների
առաջարկած
ստոլգաբանութիւններից
դուրս,
ինքս էլ
ունիմ
բազմաթիւ
ստոլգա
բանութիւնն
ե ր, մի մասը
արդէն
հրատարակուած
զանազան
տեղեր, մի մասը
անտիպ։
Այն ստուգաբանութիւնները,
որոնք
այժմ
անճիշտ եմ համարում,
դրուած են պատմականի
շարքում, իսկ այն
ստուգաբանութիւնները,
որոնք
ենթարկել
եմ Հիւբշմանի
և Մէյյէի
հաւա
նութեան, և կամ քննութեան
խիստ
բովից
անցկացնելով
կարծում
եմ թէ
համապատասխան
են գիտութեան
պահանջներին,
համարձակոլել
եմ
դնել
ուղիղ ստուգաբանութեանց
շարքը,
բայց նշանակելով
միշտ
ԱՏ.
ստորագրու
թեամբ, առ ի զգուշութիւն
րնթերցողների։
Այս ստուգաբանութիւնների
թիլն
է 1604 (մեծ թիւ, բայց
դրանցից
միայն
136֊
ը
բնիկ
հայ, իսկ մնացեալը
փո֊
խառեալ
կամ բնաձայն
լինելով,
քանակը
մեծապէս
փոքրանում է)։
Ապագան
ցոյց պիտի տայ, թէ սրանցից
ո՛րքանն
է ընդունելի։
Քննե֊
լի են յատկապէս
այն ստուգաբանութիւներս,
որոնք + կամ * նշանով
չեն
նշանակուած։
է՝,
բ ա ժ ին. - Ս տ ու գ ա բ անութե ան ց
պատմութիւնը.
բառարանիս
այս
բաժին
ր շատերի
համար
աւելորդ
Է։ Բայց որովհետև
ես
սկզբունք
Էի դրել
Բ
բաժնի մէջ առնել
միայն
գիտութեան
կողմից
վաւերացուած
կամ
վաւե֊
բանալի
ստուգաբանութիւնները,
բնականաբար
պէտք էր մի բաժին էլ յատ֊
կացնել
նրանց,
որոնք դեռ անստոյգ
և տատամսոտ
են, բայց
կարող են
թերևս
յետոյ մինոր օրէնքի
զօրութեամբ
վաւերական
դառնալ։
Միււ
կող
մից կարևոր
համարեցի
նշանակել
իւրաքանչիւր
ճիշտ
ստուգաբանութեան
հեղինակը։
Բայց շատ անդամ
հեղինակն
էլ մէկը չէր, այլ իրար
յաջորդող
և իրար
լրացնող
հեղինակների
մի շարք։ Պէտք էր մի առ մի սրանք էլ յի
շատակել։
Այս պարագաները
ի նկատի
առնելով՝
մտածեցի
աւելի
ընդար
ձակել
ծրագիրը
և տալ
հայերէն
ստուգաբանութեանց
ամբողջական
պատ
մութիւնը։
Fonds A.R.A.M