ԱՂԱ
117
ԱՂԱ
ախցիմա (աղցմի
ձևից)
«
զատիկ»,
քալա
ախցիմա
«
մեծ
պաս»։
ԱՂԱքԱՍԱՐ
«
բազմաստեղք,
բոյլք հա
մաստեղութիւնը»,
գիտէ
միայն
ՓԲ։
*
ԱՂԱԲՈՂՈՆ, ի-ա
հլ. «վերարկսւ,
կրօ
նաւորի կարճ փիլոն»
Ոսկ. ես.
Բոլզ, ե. ր.
Եղիշ. Խր, Վրք. հց. Պիտ. գրուած նաև
աղէ
բողոն, աղաբաղովն, աղաբանոս, աղաբղոն,
ղաբողոն
Պտմ. մծբ.,
ղաբողոնիկ, ղաբոնիկ
Պտմ, մծբ. 18.
անաղափ, անաբող, անա
փաղ
Վրք. հց. ճառրնտ,
Մ աշտ,
բողոն
կամ
բուղոն
ճառրնտ. = Անկ.
գիրք առաք. 26,
այս
բոլորի
մէշ ամէնից
աւելի
գործածական
և կենդանի
ձևն է
աղաբողոն,
հոլովման
համար
հմմտ,
աղաբողոնօք
Ոսկ, տիտ,
ա–
ղաբողոնամբ.
Վրք. հց. ա, 205. բարդու
թեամբ կայ
մերկաղաբաղ
«
հնդիկ
քաֆիր»
Ոսկ, բ. կոր։
=
Յն.
Խ
օ .
ւօ^,
օ.աճօ.ֆօՀ, «մի
տեսակ
վերարկու».
բաղկանում
է
երկու
կտոր կերպասից, որ ձգում են ուսի
վրայ,
մէկը դէպի աջ և միւսր դէպի կռնակը,
ստու
գաբանօրէն
նշանակում է բուն
«
վրան
ձը–
ղած»
(«
Ո.
«
վրայ»
–\–
Ցօէ^Հա
«
նետեր
ձգել»,
բառերից),
կամ որ
նոյն է՝
«
վերարկու»։
Յոյնից է փոխառնոլած
նաև ասոր.
^ – . \ \ ) .1
Յ Ո 3 1 Յ Ե 0 1 1
«
կրօնաւորի
վերարկու»։
—
Հիւբշ.
339։
Ուղէղ
մեկնեց նախ
ՆՀՔ։
ԱՂԱԲՈՎԴ
«
դաշտ»,
ունի
միայն
Ի առ. ե֊
րեմ. 10,
ԱՂԱԳ, ի -ա
հլ. «ճանապարհ»,
մէկ ան
գամ
ունի Ոսկ, փիլիպ. 411,
«
Արատիցի
որմ,
խրամատիցի
և ամենեցուն
աղագ
լի
նի»
(
այգու
պատի
համար է ասում, որ
քանդուելով՝
ամէնքի
ազատ
անցուդարձի
ճանապարհ
է դառնում),
երկրորդաբար
նր֊
շանա կում է «հնարք,
կերպ,
միջոց» Պիտ,
Յհ. կթ. Մ ագ. Երզն. քեր. բոլորն
էլ յետին,
սակայն
հին և րնտիր ենսրա հոլովեալ
ձե֊
վերր. գրծ.
աղագաւ
«
պատճառով»
Ոսկ. յհ.
և Գղ. «համար,
վասն» Ոսկ, մ. Եւս. քր.
յ ա
ղագս
(
նխ. հյց. կամ
ներդ.)
«
համար,
վասն»
ՍԳր.
(
յետնաբար
գրուած
յաղակս
Անկ. գիրք նոր կտ. էջ 360, 364, 367, 371,
375).
երկուսն էլ գործածուած
իբր նախա
դրութիւն,
Աղագ
բառի մէկ ուրիշ ձևն է
ե–
ղագ
«
ճամբայ»
Ոսկ. Եփես. 808 և ես.
«
մի
ջոց, հնար» Ագաթ, կայ նաև
եղանգ
ձեւր՝
որ դիտէ
միայն
ԱԲ. բոլորի
նախնական
նր–
շանակոլթիւնն
է «ճամբայ»,
հմմտ. տճկ.
^յ^՝
3
՚
օ1
«
ճամբայ»
և երկրորդաբար
«
հնար,
միջոց, կերպ, եղանակ», կամ նաև աշխար
հաբարի
մէջ
ն ամբ այ
«
հնար,
միջոց», ինչ.
«
Ստակ
վաստկելու
ճամբան
չգիտէ, րսէ՛ որ
ճամբայ
մր մտմտանք և բերել
տանք»։
ՆՀԲ
գնում է լծ. հյ.
ուղի
և արաբ,
ի –
լւսն
«
դեղ,
դարման»։
Հիւնք.
յն.
Տ/^Տք–
/
նտ,
–
ճտղզ՚.Հ
։
1 «
պատճառ,
ապացոյց»։
Մառ,
քբտւա.
,
զբ.
Ձ
Բ^–
էէ
3 1
Հյ՛
ա ւ լ
աջ
բառից
աղաւաղուած,
այնպէս,
ինչպէս
քարադր—քաղադր;
Թիրեաքեան,
Բազմ.
1913, 339
թրք. յ օ \ , յօ\2ւզ
«
ճամբայ,
միջոց»։
ԳԻՌ,
—
Աղագ
բառր շատ
գաւառականնե
րով կայ
աղաք
ձևով (ինչ. Երև. է. էհ. Ղզ՛
Ղրբ՛ Ղրդ՛ Սր. Տփ.) և նշանակում է «առջևը».
Աղագս մի՛ կանգնիր Նրա աղագիցը փախչում
էր.
նշանակում է նաև «առաջ,
նախապէս».
Աղագ այստեղ մեծ քաղաք է եղել։
Սրանից
են
աղագանալ
«
մեծ
պաշտօնի
հասնիլ».
ա–
ղագկարուկի տալ
«
մէկի
առաջը
կտրելով
անցնիլ»,
աղագուց
«
կանխաւ»
և
զանազան
ոճեր՝
աղագ
բառով
կազմ
ուած։
ՓՈԽ.—Վրաց.
ալագի
«
տեղ»,
երբեմն նաև
«
ճամբայ,
շաւիղ».
Գանմ զաղենիթ
գզանի
ուփլի ս անի, գա ծրփել—Հղ
Լ
ո^ ւէնիթ ա
լագանի
միսնի
«
պատրաստ
արարէք
զճանապարհ
տեառն և ուղիղ արարէք
զշաւիղս
նորա».
Մրկ. ա. 3. ափխազ.
ալագօ
«
ճամբայ»։
—
Կայ
նաև չէրքէզ.
0
^ 0 § Ա
«
ճամբայ», որ անշուշտ
պատահական
նմանութիւն
ունի։
"
ԱՂԱԼ
«
ոչխարի
փարախ»
Առաք. լծ.
սահմ. 380 (գործածուած
երեք
անգամ)։
֊ ֊
Թրք–
^ձ–1\ օ\,՝ր\*՝«փտրախ». այս բառը
զուտ թուրքական
է. Հմմտ,
ույղուր,
3,-
^91
«
փարախ»,
չաղաթայ.
յ ֊ ^ » 1
Ա՝Հ31
«
բակ, փարախ», որ և
կովկասեան
Յ.Ա1
«
աուլ»,
թրքականից
է
փոխառեալ
պրս.
0
1–*\ 3"
ք11
«
ոչխարի փարախ»,
ո րի
Հետ պատաՀական
նմանութիւն
ունին յն.
Fonds A.R.A.M