100
ԱՆԱՀԻՏ
հայրը ջերմ ազգասէր մը, կռուող
մը։ Պատե­
րազմի ատեն, հայրը որՖրանսա
կը գտ՛նուի,
ֆրանսական
բանակին
մէջ կամաւոր
արձա–
նագրուելով
սլատուոյ
դաշտին
վրայ
կ՚իյ­
նայ։
Մայրն ու մեծ հայրը կը մնան Կով–
կաս ուր կը գտնուէին
պատերազմէն
ա–
ոաջ
ազգականներու
մօտ, եւ մինչ
Անթա–
ռամ՝ իր գայեակ
Շուշանին ելբարեկամ
պա.
ոաւի մը Տիկին
Թոբոսեանի հետ՝ կը քալէ
հայկական
Գողգոթային
Տամբէն, իր մեծ
հայրը կովկասեան Տակտին
վրայ՝ իբր սպայ՝
կամաւ որներու
գլուխը կռուելով
ազատամար­
տիկ քաջի գէմք մը կը դառնայ–. Թէ մարդկա­
յին ազգի արմանապատւութեան
գէմ ինչ ան­
լուր անարգանքներ
եղան այդ
տարագրութիւն–
ները, ատիկա
լիովին եւ հոյակապօրէն զգա
ոած եւ դուրս ցատքեցուցած
է
վիպասանու–
հին իր այս անկեղծ, խոր ու գեղեցիկ գոր­
ծին մէջ,
Ահաւոր տառապանքներէ
յետոյ,
Անթա­
ռամ
էլ՛իյնայ
Տերսիմի
քիւրտ ցեղապետի մը
ձեռքը, ու հոս վէպին
բուն
ո.ուքաՕհսք
հան–
գոյգն է որ կը սկսի, բայց թէեւ
ռաքանեսք,
վէ­
պիս այգ մասն ալ ճարտարօրէն
հիւսուած է, լաւ
դիտուած, անձերուն եւ կացութեան
հոգեբա­
նութիւնը
ճիշդ գծուած. —ցեղապետը
գեղե–
գիկ, ուժեղ երիտասարդ
մըն է, վայրենի, նախ­
նական,
բայց
ազնուասիրտ,
վեհանձն. կը
յարգէ Անթառամը,
կը սիրէ զայն, ել
զայն
իրեն կին առնելու
համար
կը ջանայ եւ կը
յաջողի անոր սիրցնել
ինքզինքը։
^այց
Շու­
շան դայեակը Կովկաս կը դառնայ, կը գտնէ
Անթառամ
ի մեծ հայրը, Որիմանալով թէ իր
թոռնիկը
՝
Բի։լաւերու
ձեռքն է,
անկարելի
հնարքներ ի գործ կր դնէ գալու
զայն
այն֊
տեղէն փախցնելու
համար։ Կր հասնին Ան­
թառամ, մայրը եւմեծ հայրը՝ Մարսէյլ,
բայց
հոն Անթառամ
յանկարծ խոր կարօտը կը
զգայ իր (լաւ կին, վւոքրիկ
Հայկին, զոր ունե­
ցած է քիւրտ ցեղապետէն, եւ նոյն իսկ կա­
րօտը իր ամուսնոյն,
այն մարզուն զոր սիրած
է։ Ոչինչ ըսելով իրեններուն,
շոգենաւ
մր կ՚առնէ
դէպ ի IIուրիա,
անկից
դառնալու
համար
Տէրսիմ՝ այն բոյնը
զոր րադղը.
ահաւոր
բաղղ
մը, իրեն
սահմաներ է, բայց
որմէ
դուրս այլ եւս իր կեանքը, իր անհատական
կեանքը անհնար կը թուի
իրեն։
Այդ
ներքին
տռամն ալ կը ներկայանայ
հոտ իբր դրուագ
մը հայկական
ողբերգութեան։
Այդ կինը "I՛
ինքզինքը
միշտ
Հայ կր զգայ,
դէպքերու
բերմամբ
կասլուեբ է իր ամուսնոյն, եւ ւ1ա.
նաւանդ իր գաւկին (լոր կը պաշտէ, եւ զոր
կ՛ուզէ Հայոլ
զգացումով
մեծցներ
Իր մեծ
հայրը
պիտի
շարունակէ
ապրիլ
իսկական
Հայու կեանքով, պիտի շարունակէ
մանաւանդ
պայքարը
ազգին
իրաւունքներուն
լիակատար
իրականացման
համար։
Վէպը
հատորի
ձեւով
հրատարակուեր՝;
առաջ իբր թերթօն
երեւցաւ
Բւցււա
թերթին
մէչ։
Արդէն իսկ ան գտած է մեծ
յաջողու­
թիւն։
Անգլիերէնի
թարգմանելու
առաջարկներ
եղած են հեղինակին։
Տիկին ժեներալ
Պրեմոնի
անուամբ
մրցանակի
հիմնարկութեան
վար­
չութիւնը
անոր յատկացուց
իր առաջին
ւ1րր֊
ցանակր։
Այս վէպր իր ճշմարիտ
գոյնով կը
ներկայացնէ
Հայ ժողովուրդը եւ անոր
շուրջ
համակրութեան
մթնոլորտը
ւզիտի
մեծապէս
րնգլայնէ
ամէն
տեղ։
Գործը
գեղարուեստա–
կան տեսակէտով
մեծարժէք
է. ան պաշտպա­
նողական գրուածք
մը, հայասիրական
թեղ մը
չէ, այլ է՛ն առաջ՝
զուտ
գեղարուեստական
գործ
մը. հեղինակը
ճշմարտութիւնը
վւնտոած
եւ
զայն ապրեցուցած է վւաւիուկ ու խորա–
թաւիանց տաղանդով
մը, որ պարզ,
բնական
ու զգայուն
ոճով մր կ՚արաայայաուի,
եւ ա–
սւոր համար է որ այդ վէպր աւելի խոր ագ
գեզութիւն
պիտի ընէ քան պաշտպանողական
ո եւէ գրուածք։
Կուտանք ստորեւ՝
հեղինակին
արտօնու­
թեամբ՝
թարգմանութիւնը
տարագրութեանց
նկարագրութիւնը
պարունակող
երկար եւ
հզօր գլխուն
«
նախերգանք»ին,
որ Տրասլի–
զոնի սոսկումներուն արագ ու
մղձաւանջային
ոգում մըն է։ Անթառամ
ինքն է որ հեղինա–
կուհւոյն
կը պատմէ տարագրութեանց
արհա­
ւիրքը եւ իր ամբողջ կեանքն այղ
շրջանին։
Ֆրանսերէն
գիտցող
բոլոր
Հայերը ան­
շուշտ
ւզիտի
ուզեն օրինակ
մը ունենալ
այս
յուզիչ ու ազնուական
գործէն։
Ա. Չ.
Fonds A.R.A.M