մը ունէի : Այսօր , այդ կարաւանէն
ետ մնալս , բախտով
միայն կրնամ
բացատրել :
Երկրորդ կարաւանը
կազմուեցաւ
անոնցմէ
որոնք , կամ որ եւ է
պարկեշտ աշխատանք
կը կատարէին
քաղաքին
մէչ , իրենց
կեանքը
շահելու համար , եւ կամ թէ , չգիտցուիր
ի՚նչպէս ,
ուշադրութիւնը
գրաւած
էին ցանկը պատրաստողՂւերուն : Այս կարաւաններու
կազ­
մութեան
գլխաւոր
շարժիչ
ոյժը եղած է նոյն տեղի Իթթիհատի
պա­
տասխանատու
քարտուղարը
Օղուզ , որուն վրայ կը ծանրանայ գլխա­
ւորաբար , մեր հարիւրէ
աւելի
կորսուած
ընկերներուն
արեան
պարտքը :
Այն երեք զոհերը,
որոնց հետ անձնական շատ մը յիշատակներով
կապուած եմ, եւ որոնց եղերական
վախճանը
միշտ սրտիս մէջ կ՚ա–
րիւնի , եղած են Գանիէլ
Վարուժան
,
Տիր ան
՚
Բէլէկեան եւ Ռ.
Սեւակ :
1915
ի Յունիսի
վերջերը , առաջին կարաւանին
մեկնելէն եւ տասն
եւինր հոգիներու ալ Պոլիս վերադարձը
արտօնուելէ
յետոյ
,
մէկուկէս
սւմիսի չափ , միասին ապրեցայ Սելակին հետ : Ես ուրիշ վեց հոգի­
ներու հետ միասին կ՚ապրէի : Բոլոր ընկերներս ալ , առանց
բացա­
ռութեան, մաս կը կազմէին Պոլիս վերադառնալու
արտօնուածներուն,
Սեւակ ալ, այդ օրերուն նոր հասած էր Զանղըրը , ուրեմն
անմիջա–
պէս որոշեցինք մեր կենակցու թիւնր :
Պոլսէն ծանօթ էր ինծի իր դիւրահաղորդ եւ զուարթ
հոգին : Տօ–
նական զուարթախոհութեամբը
լեցուցած էր տուներնիս : Այդ ատեն–
ներուն , (յուլիսի
սկիզբները) տակաւին
չէէնք գիտեր առաջին կարա­
ւանին վիճակուած բախտը, եւ անտեղեակ
էինք տակաւին
Թուրքին
եւլեռնի
կամքին :
Իսլամին ծոմապահութիւնը
սկսած էր արդէն , եւ ծայր
տուած
եղեռնի
ապերասանութիւնը։
Զարդերու
չարաշուք
զրոյցներ սկսած էին
մեր ականջր հասնիլ : Այդ միջոցներուն էր, օր մը մեծ
իրարանցումի
մէջ տեսայ
զինքը։ Այն տեսակ խօսք մը տարածուած էր աքսորական­
ներուս մէջ , թէ մահմետականութիւն
ընդունողը
ազատ
պիտի ար­
ձակուէր : Այղ ատենները , առաջին կարաւանը
մեկնած էր արդէն ել
եօթանասուն
հոգիի չափ մնացած
էինք։ Ամբողջ երկու օր, խեղճը աշ­
խատեցաւ,
համոզելու համար տկար հոգիները, որ մահր մահմետակա–
նացումէն
աւելի աղէկ է , եւ զատ զատ երդում
ընել տուաւ
ամէն
անոնց , որոնց հոգիի ուժին
վրայ կասկած
ունէր , թէ հաւատարիմ
պիտի մնան իրենց լոյս-հաւատքին :
Երբ մեր կարաւանը
Զանղըրը հասաւ,
մեր մէջը ութը
բժիշկներ
կային, իսկ Չանղըրըի
մէջ բժիշկ չկար թնաւ : Մեր բժիշկ
ընկերները
իրենց արուեստը,
տեղւոյն
բնակիչներուն
բարւոյն ի գործ
դրին։
Պոլիս
մեկնումներէ
յետոյ, երեք թժիշկնեթ մնացած
էին։ Այդ երեքէն
ամէնէն
աւելի փնտռուածն
էր Սեւակ։
՛
Բա զաքին մէջ կանոնաւորապէս
թժրշ–
կութեամբ կը զբաղէր։
Տօքթ. Տինանեան,
Պոլիս վերադառնալուն
ա–
Fonds A.R.A.M