Հրատարակուող
ռուս Կօթս Մօսքօյ թերթը
մատնանիշ ըիած էր Տարա­
գրութեան
հրէշային ու թաքուն
ծրագրի մը գոյութիւնը :
Գերմանիա
Անատօլուի
Հայաբնակ
նահանգները
գերման գաղթավայրի
մը վերա­
ծելու իր խորախորհուրդ
ծրագիրը
յաջողցնելոլ
համար պէտք տեսած
էր մէջտեղէն
վերցնել այն տարրը որ իր անզուգական
կորովով
,
ան­
նկուն ոգիով եւ անյողդողդ
կամքով
հզօր մրցակից մը պիտի
հանդի­
սանար իր ոտնձգութիւններուն
ղէմ։ Այդ տարրը
Հա՛յն էր, անվեհեր
Հայութիւնն
էր։ Եւ արդարեւ
Գերմաններն
ի վաղուց հասկցած էին թէ
ապագային
Հայը միայն պիտի ծ աո ան ար իրենց դէմ. Այս յամառ
մըր–
ցակիցը
միանգամ ընդ միշտ
մէջտեղէն
բառնա/ու
համար
յաջողած
էին խաբել եւ հմայել տիրող թուրք տարրին անմիտ
կառավարութիլ–
նր , եւ ընդհ. տարագրութեան
գաղաւիարը
թելադրած
էին անոր :
Թուրք թերթերէն
Իզտամ, իր 1914 Յնվ. 17ի թիւ ով , միամտաբար կը
փորձէր
հերքել ռուսական
Կօէօս Մօնքոյ թերթին
մատնանշած
թագուն
ծրագրին
գոյութիւնը : Աւա՛ղ որ այն ատեն
մեր ազգային
իշխանու­
թիւնք
Իզտամի միամտութեան
չաւի
անվալթութիւն
ցոյց տուած էին,
երբեք չանդրադառնալով
թէ իրօք այդպիսի
թաքուն
ծրագիր մը գո­
յութիւն
ունէ՞ր թէ ոչ :
Աւասիկ 1'դտամի տողերը , զոր համառօտիւ
յառաջ կր բերենք
,
իրապէս ապացուցուած
նկատելով թէ հայ տարագրութեան
եւ բնա–
ջընջման ծրաղիրը Համելրոպական
Պատերազմէն առաջ իսկ
նիւթուած
էր Գերմանիոյ եւ Թուրքիոյ
միջեւ, քանի որ ան իսկապէս
գործադրուե­
ցաւ
պատերազմի
տեւողութեան
միջոցին ,
նոյն
ինքն
Գերմաններու
առաջնորդութեամբ։
1'
դտավն է որ կը խօսի
. ֊ «
Մօսկուայի
ԿՕԷՕՍ Մօս՜
քօյ թերթը
մատնանիշ
կ՚ընէ
թուրքեւգերման
ծրագրի
մը
գոյութիւնը,
որուն նպատակն
է հայաբնակ
նահանգներէն
Հայերը
հեռացնել եւ
դէպի Միջագետք տարագրել : Ռուս թերթը
կը յարէ թէ
Գերմանիոյ
եւ Թուրքիոյ տնտեսական
շահերուն համաււլատասխան
պիտի
ր/լայ Հա­
յաստանի
մէջ բնակեցնել
ԻսլաՄսեր , որոնք ի հարկին Կովկասի
Իսլամ–
ներուն հետ միանալով
պիտի կրնան
լ
ոլ
րջ
ընդդիմութիւն
մը ընել
սլաւական
ոտնձգութիւններուն
:»
Թուրք
թերթը
կը յարէ.
«
Օսմ.
Կառավարութիւնը
այդ տեսակ բան մը րնելու պէտք
չունի , վասն զի
հայաբնակ
վայրերու մէջ Իսլա Մսե՝րն են որ կը կազմեն
մեծամասնու–
թիւնը : Կառավարութիւնը
եթէ կարծած
րլլար թէ Հայերը
սլաւական
հոսանքին պիտի ծառայեն,
հիմակ Արեւելեան
Անատօլուի մէջտեղ հաշ­
տարար ու բարեկարգիչ
քաղաքականութեան
մը հետեւելու տեղ ան­
հաշտ ու հակառակ քաղաքականութեան
մը կը հետեւէր,
մինչդեռ
Օսմ.
կառավարութիւնը,
Հայերը գոհացնելու համար, թոյլտուութեան
վերջին
աստիճանին հասած է : Կառավարութեան
ընթացքը
ժողովուրդին
մէջ
հայրենակցական
սէրը հաստատելու կը միտի եւ ո՛չ թէ իրար ձգելու :
Արղէն մենք չենք կարծեր որ Հայերր սլաւական
հոսանքին
ծառայեն
,
վասն
զի ի՞նչ օգուտ պիտի ունենան
.
եթէ այդ հոսանքը սկսի , միթէ
Հայութիւն
կը սնա՞յ :» Իգտամ Գազաղ Յարութիւն
ամիրայի
Թուրքիոյ
- 96 -
Fonds A.R.A.M