Ան ար է Մանտելսթամ, որ դար ասվի զրին
միջազգային
իրաւա­
գիտութեան
դասախօս էր Փեթրոկրատի
համալսարանը
եւ նախկին
Ա. թարգմանը
Կ* Պոլսոյ ռուսական դեսպանատան
,
կը թուէ
երկու
պատճառներ
• -
ա •- Շլացնել
էյ ւր ոպան,
ռ ո
յ ց տալով որ իրենք
անշահախնդիր
եւ չափաւոր յեղափոխականներ
են, ի Հակասութիւն
ֆրանսական
մեծ յեղափոխութեան
չափազանցութիւններէն
:
բ • - Երիտասարդ—Թուրքերը
գիտակից
էին թէ իրենց
շարքային­
ներսւն անբաւարարութեան,
եւ թէ ալ պետական
ծանր
Հարցերու
ամրոզքական
ան Հա սկաց ո զո
աս :
1908–/՛
ամառն է: րանտերու
դռները բացուած
են եւ ազատու­
թեան Հով մը կը փչէ Պոսֆորի
գեղածիծաղ
ափերուն
վրայ։
Ամէն
մարգ ցնծութեան
մէջ է։ Հսկայ
թափօրներ
կը տողանցեն
Պոլսոյ
փողոցներուն
մէֆ։ Հայեր,
յոյներ,
թուրքեր եւ ուրիշ
ազգութիւն–
ներ եզբայրօրէն
եւ խելացնոր
յուղումներով
զիրար կը Հա մբուը են
ու կը շն որ Հա լոր են։ Աւելի քան
30
տա րին եր ու Հա միտ եան
արիւնոտ
բռնակալութենէն
ետք, անհաւատալի
Հրա շք պատահած է
թուրքե­
րու երկրին մէ^։ Ա վ կրնար աւելի
Հրճուիլ ազատութեան
աւետիսով,
քան բազմաչարչար
Հայ ժողովուրդը։
Վերջապէս
սանձուած էր վայ­
րագ գազանը,
զոր Ան գլի ոյ վարչապետ
Կլատսթոն
«
Մեծ
Մար ղաս–
պանը՛» կոչած էր, իսկ Ալբերտ
Վան տալ
%
«
կարմիր
Սուլթանը»***։
Գառնիկ Սաեփանեան
(
Երեւանի Գրականութեան եւ Արուեստի
Թանգարանի նախկին հրկարամհայ վարիչը)
կու տայ օրինակ մը
սա Հման ա գրութեան
օրերու Հայ եւ թուրք
Համերաշխութենէն
եւ
աննախագէպօրէն
եղբայրական
մթնոլորտէն։
Այգ բաղձալի
մթնո­
լորտը Հաւանաբար
որոշ յաջողութիւն
գտնէր , գէթ Հարգ մը թուրք
խաւերու մօտ, եթէ րթթիՀատի
ղեկավարութիւնը
անկեղծօրէն
այդ­
պէս ցանկանար եւ յետին մտքով
զայն չխանգարէր
:
Ստեղծուած
էր Հայ եւ թուրք կանանց միացեալ
Ընկերակցու­
թիւն մը։ Բանաստեղծուհիներ
Սիպի էի , Անայիսի եւ այլ
անուանի
Հայ կիներու
ՀրաՀրումով,
քանի մը բարձրաստիճան
թուրք պաշ­
տօն եան եր ու կիներ ալ մտած էին ընկերակցութեան
մէջ։
Ընկերակցութիւնը
իր գործուն
էութեան
կը սկսի
կազմակեր­
պելով Հանդէս
մը։ ԱՀա Հայ աղջիկ
մը, որ կԳրգէ Մ•
Պէշիկթաշ–
33
Անտ րէ Մանաելսթամ
,
Երիտասարդ Թուրքերը Պատերազմէն Աոաջ,
Պո­
լիս,
1919,
Է1
32-33։
*
Աչբերա Վանա ալ ֆրանսացի
յա յանի պատմաբան
մրն էր,
Ակադեմիայի
անդամ եւ «՝Քադաքա 1չան ^իաու֊թեանց
Վարժարան^ի
դասախօս
I
34
Մ* Սեբորեան
,
Մեր Պայքարը Հ ա յ Ազատագրութեան Ուղիով,
էջ
191։
- 244 -
Fonds A.R.A.M