ր ել մինչեւ
100
օսմանեան
գեղին սսկի™, ինչ որ առասսլելական
գու­
մար էր այն ժամանակէ
Թուրքը,
չէրքէզն ու քիւրտը,
իրաւունք
ունէին
իրենց
տունե­
րուն մէք պատերէն
կախել
Հրացաններ,
ատրճանակներ
եւ
թուրեր՝
ազատ եւ անվախ, բայց
Հայր
զմելի մր անգամ
ունենալու
իրաւուն­
քէն զրկուած էր։
Թուրքերն
ու քիւրտերը
կը վախնային
Հայոց
զէնք ծախելէ* եւ
եթէ փորձուէին
ծախել
առասպելական
գումար կը պա Հանք էին • այս
պատճառով,
Հայերը
իրենց
զէնքերը
գաղտնի կր բերէին Կո վկաս էն ,
ճամբորգելով
գիշեր ներր , շատ գժուար եւ վտանգաւոր
պայմաննե­
րու տակ։
• • •
1903–
ին,
զարաբաղցի
Թորգոմ
(
Թուման
Թո ւման եան
) 23
Հոգի­
նոց ձիաւոր
խումբով
մը կը Հասն էր Աասուն,
գիշերները
աննկատ
կերպով
ճամբորգելով։
Առաքին
անգամն էր, որ Հեռաւոր
կովկասէն
Հեծելախումբ
մը կու գար երկիր : Գիւղացիները
Հիացա ե էին Թոր­
գոմի լաւ Հադուած
եւ զինուած
միաւորներուն
վրայ։
Թորգոմի
խումբը,
որուն մաս կը կազմէին
Սեր աս տաց ի Աո ւր ատը, *ք*եռին եւ
ՍեպուՀը
,
մեծապէս
բարձրացուցած
էր սասունցիներուն
մարտական
եւ բարոյական
կորովը։
Թորգոմի
Հեծելազօրքը
Ս*րր|ւ1յ Խումբ
կը
կոչուէր
6
*։
կառավարութիւնը
նոր ուժեր
բերած
եւ կեգրոնացուցած
էր
Սա սնոյ սա Հմանն եր ո ւն մօտ։
Հայերը
տենդոտ
աշխատանքի
լրծ–
ւեցան զանգուածօրէն
կազմակերպուելու,
բայց
միշտ կը
խուսափէին
որեւէ բախում
ունենալէ
թուրքերուն
Հետ։
1902—1903
տարիները
անցած էին յար արերարար
խաղաղ
։
Ասոր
պատճառր
չրքանի
քիւրտերն
էին, որոնք դժկամ
ութիւն
ցոյց
տուած
էին կառավարութեան
Հետ գործակցելու։
քիւրտերը
Հայոց
Հանգէպ
իրենց նախկին թշնամական
գիրքէն տար Համոզելու
խնդրին
մէք ղեր
ունեցած
էին Արմենակը
(
Հրայր—՚հժոխք)
եւ Վար գան
վարդապետը։
ւա֊ին
կ ացութիւնը
փսխուած էր ։ Կառավարութիւնը
յաքողած
էր քիւրտ
աշիրէթներուն
գործակցութիւնը
ապա Հովել , իր
Հայաքինք
քաղաքականութեան
ծիրին
մէք։
Թուրքերը
իրենց
դիրքերը
կամ–
րացնեն Սա սնոյ
չո՚֊րք։
Թեթեւ
ընդՀարումներ
կը պատաՀին
Հոս ու
Հոն։
53
Նոյն, էջ
252։
54
Նոյն, էք
256։
- 182 -
Fonds A.R.A.M