Հայերը
էրզրումի
մէՀ միայն
316
զոհ տուած
էին
100
։
Այս յա­
ջողութիւնը
կարելի է վերագրել
գլխաւորաբար
վարպետ
զինագործ
Աւետիս
Վէմեանին
(
Տէր Գարեգին
քահանայ)
։
Աննկուն եւ անխոնջ
յեղափոխականը
25
տարի
զէնք պատրաստած
եւ բաշխած
էր Հայ
երիտասարդներուն,
թաքն ուած
քահանայի
«
լայն
փեշերուն
տակ»։
Յեղափոխութեան
ջերմեռանդ
հաւատացեալ
քահանային
մահը
եղած էր նոյնպէս
հերոսական*. Հոկտ*
±8
–
ի առաւօտեան
ժամերգու–
թենէն
յետոյ, Տէր Գարեգին
կը նշմարէ, որ սովորականէն
քիչ է այգ
օր խաժամուժը
փողոցներուն
մէջ։
Տաճիկները
մզկիթներու
մէջ հա­
ւաքուած
կ՚ազօթէին։
Յանկարծ
կը լսուին
պատերազմական
փողերը
եւ կը սկսի
կոտորածը։
Հայութիւնը
կատղած
հեղեղի
նման փա­
խուստ կու տայ ամէն
կողմI
Տէր Գար ե գին ր, «այգ
արժանայիշատակ
հսկան»,
պատռելով
ամբոխի
շղթան կը հասնի իր թաղը,
Զայղարա
։
ժողովուրդը,
չկա­
րենալով
դիմադրել
զինեալ
խուժանի
գրոհներուն,
կամ փախած է եւ
կամ
ամէն
մարդ իր տունը
ապաստանած։
՛
Քաջ քահանան
կը մտնէ իր տունը, կը ժոզուէ
ընտանիքը,
հա­
ղորդութիւն
կու տայ բոլորին,
կը հաղորդուի
ինք եւս։ Ապա
կինն
ու երեխաները
կը տանի մառան եւ կը կդպէ այնտեղ
,
որպէսզի
անոնց
աղիողորմ
լացն ու կոծը
չխանգարեն
իրեն։
Չափահաս
որդին ալ
դուրս կը զրկէ ըսելով
ճ
«
Գնա՛, կամ քաջաբար կափ՚ր եւ. մեոի՚ր,
կամ պատսպարլի՛ր, հթ-է այդհնարաւոր կըլինի ձեզ համար
(
միւս
որդին
բացակայ
է եղել),
որ իմ մահսոնից յե տ ոյ կաասվարէք ձեր
որթ մօրը ՈՆ փոքրերին եւ ծառայէ՛ք ամենայն ուղղամտոնթ֊համր ձեր
թ-շուաո. հայրենիքին »
1 0 1
։
Վրայ կը հասնի
օրհասական
րոպէն*
տունը կը շրջապատ
ուի
բազմաթիւ
պաշիպօզո
լքներ
ով
։
Ան երկու ժամ կը պաշտ պան ո լի ,
շնորհիւ իր նոր տեսակի
զէնքին, որ կ՛որոտար
բայց
ծուխ չէր հա­
ներ
։
Բազմաթիւ
զոհեր կը խլէ թշնամիէն:
Զօրաց հրամատարը,
լսե­
լով
«
թ-սոնքչի քէշիշ»/ք1/
յամառ
դիմադրութեան
մասին, կը ղրկէ
զօրաց
միաւորներ
օգնելու
համար
խուժանին
եւ քահանան
անպայ­
ման սպաննելու
հրահանգով։
Տէր
Գարեզինը
միայն մէկ կողմէ
կռուելու
հնարաւորութիւն
ունէր։
Վերջապէս
զօրքերն
ու ամբոխը,
իրենք
իրենց
դիակներուն
վրայէն
անցնելով
կը բարձրանան
կտուրը, կը ծակեն
տանիքը եւ կը
գնդակահարեն
քահանային
ւ կատղած
խուժանը,
մերկացնելով
կի­
սամեռ
հսկային,
քաշկռտելով
կը գլորեն
Չայզարայի
ձորակը, իր
101
Նոյն, էջ
9 2 ։
- 109 -
Fonds A.R.A.M