լան
Համար րաւ կր Համարուէր
թափուած
արիւնը,
կառավարու՛­
թիւնը
սրափողով
փայաոս
Լդադար)
կը Հնչեցնէր
•
եւ
խուժանը^
վարժ
իյաղի
օրէնքներուն
սուսիկ—փուսիկ
կը քաշուէր
եւ անդոր­
րութիւնը
կը վերաՀասաաաուէր
այղ օրուան
Համար
Հ
Իբրեւ նմո յշ Հա միտ եան
ՀամընդՀանուր
ջարդերուն,
առնենք,
օրինակի
Համար,
95–/՛
Կարնոյ
կոտորածը։
կարն ո յ դաչտերէ
,
Լա զիս տանէն եւ ուրիշ տեղերէ
անթիւ
ան
Հա­
մար քիւրտեր,
տաճիկներ
եւ չէրքէզներ
եկած եւ լեցուած
էին կա­
րին
,
զինուած
տապարներով,
սուրերով
ու բիրերով,
սարսափելի
կերպարանք
մը տալով
քաղաքին
։
Ամէն
կողմէ կը կրկնուին
նոյն
խօսքերր, թէ
ճ
«
էրմէնիլէրի գրաճաղըս»
Լյայերը
պիտի կոտորենք)
:
Հայերը,
սովորական
օրերու պէս իրենց
գործերով
կը
զբաղին։
Աարսափելով
քաղաքի
լարուած
մթնոլորտէն,
անոնք մեծ
զգուշու­
թեամբ կը շարժին եւ առիթ չեն տար գրգռութեանց
ւ Թուրքերը,
քա^
գիտնալով
Հայոց
գլիտուն
գալիքը
,
ապառիկ կը գնեն Հայ վաճառա­
կաններու
ապրանքները:
Անգլիական
Հիւպատոսը
կը դիմէ կուսակալ
Շաքիր
փաշային,
անոր ուշադրութեան
կըյանձնէ
քաղաքին
սպառնալից
եւ
պայթու­
ցիկ
կացութիւնը
ու կը յայտնէ
Հայոց
մտաՀոգութիւնը։
Կուսակալը
ճիշդ այգ առիթին կը սպաս էր իր դժոխային
ծրա­
գիր ր քօղարկելու
Համար։
Ան, իբրեւ թէ մտաՀոգուա՚ծ
Հայերու
ապաՀո վութիւնո վ, կը քառապատկէ
քաղաքի
ո ստիկան
ութեան
թիւր • • • * Ոստիկանները,
սակայն,
քաջածանօթ
կառավարութեան
իյաղի
օրէնքներուն,
Հայոց
տուները կը մտնեն, կը կողոպտեն
ու­
ռա հնին եւ աւարը կըբաժնուին
իրարու
միջեւ։
կոտորածի
նախընթաց
օրը Շաքիր փաշան
կ՚այցելէ
Ան գլի ո յ
Հիւ­
պատոսին
եւ «պատուոյ
խօսք» կու տա յ թէ կոտորած
տեղի
պիտի
չունենա յ • • • :
1895
թ. Հ ո կա
•
18–
ին
,
Չորեքշաբթի
օր, «երկինքր բաց
գորշա–
գոյն
քօղով
մը ծածկած էր իր երեսը եւ ցուրտը
Հայաստանի
այդ
բարձրաւանդակին
վր
ա
յ
սկսեր էր սարսուռներ
սփռել»։
Եւ
^
ա
յ երր ,
կառավարութեան
եւ Հիւպատոսներու
խոստումներուն
ապաւինած,
սովորականին
պէս իրենց
գործերով
կը զբաղին
։
Վարժարաններուն
մէջ դասաւանգութի
ւնները կըշարունակս
լին : Փողոցները
ա՛յն աս­
տիճան
խճողուած
ենքիւրտերով,
թուրքերով
ու չէրքէզներով,
որ
երթեւեկը
գրեթէ
անհնարին
դարձած
է ։
Յանկարծ,
կէսօրուան
ժամը
12:30–/՛
ծ)
նա մազէն ետք,
Միջնա­
բերդէն
ել Մերայէն կը Հնչեն
զինուոր
կան
փողերը*
կառավարու­
թիւնը պաշտօնապէս
ազդանշանը
տուած էր ֆ
ա
րդի*
բանակը
կար­
կուտի պէս գնդակ կը տեղացնէ
Հայերուն
վրայ։
«
Զօրքերու
ետեւէն
կ՚երթային
գիշակեր
գազաններու
պէս
իրենց
մեծերը,
մոլլաները,
որոնք
մէկիկ
մէկիկ կը կողոպտէին
դիակները
- 107 -
Fonds A.R.A.M