1՝
ա յո ա յնուամենա
յնիլ՝ նա յա յանում է, որ Հայ ժոզովուբգբ
եր­
բեք
չաիտի գագարի
աղաղակ
բարձրացնելուց
,
մինչեւ որ
Ե*֊ր
ո
–
պան նբա պահանջներին
արգար
գոհացում
չտայ» ;
<Ա$աղաղսէբ են եղել» , աղաղակ
չեն բարձրացրել,
յոյս են
գրել
միայն
իրենց քրիստոնէական
Հաւատ
ի եւ քրիստոնեայ
էքւրո–
պայի
մա բգա
ս ի րութե ան վ բա յ ,
՚
^ ^ ր Ժ ^ Է ՎեՀաժոզովը,
սա­
կայն , Հասկացրեց
Հայերին
,
որ ազատութիւն
ստանալու
Համար
ազգերը պէտք է զո բծ՜ով
ցոյց տան, թէ արմանի են
ազատու­
թեան
:
Ղ՚աոն էր գաս
բ , բա յց պէտք էր ա յգ գասից
Հանել տ բա—
մա բ ան ա կան եզրակացութիւն
բ, մշակել
ազգային
քաղաքակա­
նութեան
նոր ուղեգիծ՜ , բռնել այնճանապարհ
բ , որով պէտք է
է ընթանար
Հայութիւնբ
վերջնական
ազատութեան
հասնելու
համար՛. էՍրիմեան
Հայրիկն,
Ըաֆֆին
, \
թեբսէս
Վարժապետեանը
ցո յց տուին ա յգ ճանապարհբ
։
Պատրիարք
(
յերսէս
Վարժապետեանը
,
ո րպէս
պաշտօնական
ներկայացուցիչ
Հայ Հ՜ողովյբգի
,
ք^երլինի ՎեՀաժողովէ
արգիւնք–
ների
մասին
Երեսէի
.
կողովում
խօսած՜ իր պատմական
ճառում,
յստակ
կերպով
ձեւակերպեց
Հայութեան
վարելիք
Հետագայ
քա­
ղաքականութիւնը։
՛
Էյր ան մ եղա գրում
Էին ոմանք, թէ սխալ էէն
ազգի
կողմի ց կատարուած՜
քա յլեբը Ա ան Ա տեֆանո
յում ու ք՝եր–
լինում,
«
ինչո՛՞ւ
սկսանք, եթէ պիտի
չյաջողէինք՛^։
Վարժապետ–
եանը պատասխանում
է վրգովումով
.
Հ Ը
՞
ր ազգ կրցած՜ է
յան­
կարծ՜ակի
կերպով
իր բաղձանացն
ի կատար
Հասնիլ»
•
ՀՕ
բ մը յա–
շոգելու
Համար
ա՛յս
օրէն սկսելու էր* եւ զի եթէ ապաՀով
կերպով
գիտնայի ալ առաջուց
,
թէ պիտի
չյաջողիմ
բնաւ
,
գարձեալ
պիտի
սկսէի»
։
Ու ցասումով
շարունակում
է իր խօսքը*
«
Ըոէ՚ք,
պիտի նե–
րէի՞ք
ինձ , որ այնպիսի
պարագայի
մէջ, ուր Թուրքիոյ
քրիս­
տոնեայ
ժոզովրգոց
բախտը
պիտի
վճռուէր,
ձեր
պատրիարքը
անհոգ կենար*
ըսէ՛ք,
պիտի
ներէի^ն
ինձ մերնախնեաց
հոգիք՝
Հայկէն
մինչեւ
վերջէն
մեր Լեւոն , Լուսաւորիչէն
մինչեւ
վերԱն
՛
ներսէս , եթէ խոչ ու խութ առ ոտն Հարկանելով՝
մինչեւ
քյւբո–
պա չհասցունէի
ազգին աղաղակը»
:
Բնական է, որ ա՛յն
օրերին
Հայոց
Պատրիարքը
չէր կարող
«
մինչեւ
էւրոպա
չհասցնել
ազգին աղաղակը» ; Պատմական
անՀ ը–
րամեշտութիւն
էր Ներսէս Վարժապետեանի
քայլը։
Երր Օսման­
եան կայսրութեան
կառոլցուած՜քը
ճարճատում
էր իր
ՀԷ
՚
^Ք
Է
Յ
>
երբ
Հայութեան
կեանքը
Սուլթանի
տիրապետութեան
տակ գաբ–
ձել էր այլեւս
անՀանգուբժելի
,
երբ, միւս
կողմից,
(
Թուրքիայի
բոլոր
քրիստոնեայ
ազգերը
ազատութիւն
էին ձեռք
բերում
,
երբ
մեծ՜ պետութիւններբ
պատրասաւում
էին (Թուրքիայի
ճակատա֊
63
Fonds A.R.A.M