այն
խօսքչւ թէ՝
«
բ ա ն ո ւ ո ր ո ւ թի ւ ն բ գ որ ծ չունի ֆ ե դ ե ր ա ցի այի
հե տ » * ) :
Բոլշելիզմը
որոշեց այս նսչաաա/չին
հասնել,
այսինքն
«
դո րհ՝
չոլնենաչ
ֆեգերացիայի
հետ»՝
րա որ
սչահեչով ես
գաղափարը
թաղելով
Հ
՛
Բանի դիկտատուրան
իր ՆայրակԷտին
հասան՜ էէ ր ու քանի
դեռ. կարելիութիւն
կար
համայնա վ ար
վարդապետութիւնը
քիէ–
շատ
ազատօրէն
քարոզելու
էյ. Միութեան
մ էշ՝, այս
ճշմարտու–
թիւննները
էէին քողարկում
իրենք իսկ
բոլչեւիկները։
Խորհրդային
իրալագէտներից
Պլետնեով
,
խօսելով
ի/որհըր–
դային «անկախ»
հանրապետութեանց
մասին, նկատում էր*
«
Մ ե ր անկախ
հանրապհտութիւննհրը
իրենց իրաւասու–
թ ե ա մ բ շատ քիչ են տ ա րբ ե րւ ո ւմ նախայե դ աֆոխա կ ան շբջանիւ
տեդավարական հաստատութ-եանց ի ր ա ւ ա ս ո ւ թի ւ նի ց » :
Նոյն Պլետնեովը
վկայում էր միաժամանակ,
որ
«
բ ո լ ո ր ան­
կախ հանրապետութիւննհրն ո ւ ա գ գ ային-ինքնա վ ա բ
մի ա ւ ո ր—
նեբը երկրօրէն կ ազմո ւմ ենշ ա ր ո ւնա կ ո ւթիւնը մ է կ ու միացեալ
ՌՍՖԱՌի, այսինքն ռուսական պ ե տ ո ւ թ ե ա ն » * * ) ։
Մի այլ դրի է Կ՛ Արխիպով՝
նոյն հարցը քննարկելով՝
խոս­
տովանում
էր •
«
Իրաւատախտակին միշ ե ւ մե ր երկրի շրջանների ե ւ նահանգ­
ների , Հայաստանի, է ա կ ո լ թի ա յի
(
մի յետամնաց
ու
հեռաւոր
շրչ\ան
Սի րի րի մէչ
Ն
•)
ե ւ ա յլ հանրա պե տ ութե անց ՝ տարբե­
ր ո ւ թ ի ւ ն գ ր եթէ չ կ այ ե ւ կ ամ ե թ է կ ա յ ՝ ա յ գ տ ա ր բ ե ր ո ւթիւնը
1923–
ին իսպառ հարթուած՝ է ր » * * * ) :
Այսքան
անձեռնհաս
ու անիրաւասու
դտնեչով
Խորհրդային
Հան րապետութիւննե
ր ը՝ մի այլ դրի է՝ Ա՛ Տոլրոլրիներ՝
նկատում
էր՛
«
Այս իսկ հիմո ւնք ո վ հարկ է ընդունել, որ Վրաստանբ, Հ ա ­
յաստանը ե ւ Ազբ բ է յջ ա նբ չեն կարոդ նկատուել ի բ ր ե ւ ինքնավար
հ ա ն բ ա պ ե տ ո ւթի ւ ննհր » * * * * ) :
Սակայն
,
ինէո^լ
ձ՜անրարեռնել
նիւթը այս կարդի
քազուաօ՜ք—
* )
Ա– ՇԱՀԽԱԹՈԻ՜նԵԱ՚Ն -
«
Ֆեդերալիզմ
եւ
Դեմոկրա­
տիզմ»,
1907,
Թիֆ լի գ , է ջ 9 4 ։
• • ) «
ԻՐ Ա ԻՈԻ՚ ն Ք ԵԻ Կ Ե Ա ՚ն* » , 1922, գ իրք Ա • , է ջ 1 6 - 3 0 ։
* * * )
Կ– ԱՐԽԻՊհՎ
«
Խորհրդային
ինքնավար
շրջանները եւ
հանրապետոլթիւնները»
,
1924,
Մռսկուա, է ջ 6 0 ։
* * * * )
Ա– ՏՈՒՐՈԻքԴ*նԵՐ–
«
Ակնարկ՝ Խ
1
Միութեան
պետա­
կան
կառոյցի
շոլրշ՝,»
1925,
Մոսկուա , է ջ 5 1 ։
222
Fonds A.R.A.M