ւ ո ւ մ ե ւ յ ազթ ա ն ա կ ո ւմ է ա յն աւքէնի մէ ջ , ինչ որ համամարդ կ ա­
յ ի ն է, ինչ որ կ ազմո ւմ է բ ո լ ո ր մարդ կ անց է ո ւթ ե ա ն մ է ջ ԸՆԴՀ Ա ­
ՆՈՒՐԸ , իսկ մի ւ ս ը շեշտում է անհատների ո ւ հա ս արա կ ութիւն–
6
երի ՏԱՐԲԵՐԱԿԱՆ մասը, նրանց զանազանա կ երպ ութիւննե բը» :
Այս
զուգաՀեռ
շաբմ՜ումների
գ
ա
է է ք ըոք-^ացքը գծելով՝
Խա­
ժակը նկատում էր •
«
Ա յ դ կրկնակի շ ա րժո ւմը —- կենտրոնացում ե ւ ապակենտրո­
նացում — գ ո յ ո ւ թ ի ւ ն են ունեցել դ արերից ի վեր, ա յ ժ մ էլ կան
եւ պիտի լինեն յա ւ է տ , քանի որ կ այ կեանքի նշոյլ երկրա գնդի
վ ր այ , քանի դեո. Սպհնսհրի ասած է ւ ո լ ի ւ ց ի ա յ ո ւ մն ենք ա պրում
եւ ոչ դ ի ս ս ո լիւ ցի ա յի , ք ա յք ա յմ ա ն շրջանում, որին յ ա ջ ո ր դ ե լ ո ւ
է համաշխարհային մահը երկրա գնդի վ ր այ :
«
Ե ւ այդ յարա տ եւ կրկնակի շ ա րժո ւմը մեգ տ անում է դ է պի
համամա ր դ կ ային Ֆե դ երացիա , դ է պի աշխատաւոր
հ ա մ ա յն
մա ր դ կ ո ւթե ան եղբ այրա կ ան դ ա շն ա կ ց ո ւթիւն » * ) :
Ֆեդերացիայի
մէ^ անկախութիւն
եւ անկախութեան
մէ^
ֆեդերացիա
այս է մարդկային
պատմութեան
զուգաՀեռ ել
ներդաշնակ
ընթացքը
:
Այս
սկզբունքները
ղաւանագրի
մէշՀ ղէւրէն էր
ձեւակերպել
մին չ ե ւ
1917
թուականը,
երր Բոլչեւրզմը
քհոլսիոյ
մէշ^ տակաւին
տիրացան՜ չէր իչխանութեան
.
սակայն, ա յգ
թուականից
այս
կողմ , այս աչիւատանքը
չափազանց
դժուարացած
Է։
ք՝ոլչեւիզմը՝
լոկ
բ ա ո եր
փոխ առնելով
մեզանից
(
ինքնավաբութիւն
,
դաշնակ­
ցութիւն
,
անկախութիւն)
,
սակայն այդ բառերին
Համապատաս­
խանող
գաղափարները
խարդախելով
ու եղծելով
՝
յաճախ
քարո­
զում Է շփոթ
ստեղծել
քաղաքական
աչխարՀի
մէչ^։
Երրորդ
Մի­
ջազգայնականի
երբեմնի
վարիչը՝
Զիսովիեւ՝
նոր ոչինչ չէր ա–
սՈւմ , երբ
1918
Յունուար
1
\–
ի՚1ւ
,
Ի)ո րՀ ո լրդնե ր ի
Համառուսական
Համագումարի
մէշՀ յայտարարում
էր՛
«
Մե նք միշտ պ այքարա ծ ենք ֆե դ երա սիոնի դ է մ կուսակցա­
կան կ ազմա կ երպութե ան մ է ջ : Մենք կենտրոնացման կ ողմնա կից­
ներ ենք • • • : Մար գ արէ լինելու պէ տք չ կ այ նախատեսելու հա­
մար, որ պ ե տ ութե անց դ ա շն ա կ ց ո ւթիւնը իր տ եղը պիտի զիջի
բ անո ւ որո ւթե ան հետ ապնդած կենտրոնացհալ մ ի ո ւ թ ե ա ն » * * ) :
Հին է ու վարդապետօրէն
Հիմնաւորուած֊
ընգՀանրապէս
մարքսիստների
եւ առանձնաբար
ռուս
սոցիալ-դեմոկրատների
* )
Գ– ԽԱԺԱԿ -
«
Գէպի
Ֆեդերացիա»,
1907,
Թիֆ փ ս , է ջ
3 7 1 ։
* * )
Մ– ՎԻՇՆԵԱԿ -
«
Հայրենիքի
մ էի
(«
Սովբ. Զապիսկի»,
գ իրք VI, 1921, Փարիզ, է ջ 260։
221
Fonds A.R.A.M