«
յեղափոխական
դեմոկրատիայի»
ցանկոլթիւններին
:
Սակայն,
որքան էր՛
արտայայտում
վրաց մողովրգի
իրական բաղձանքները
եւ. վրաց սոցիալ—գե–
մոկրատիայի
գործնական
քաղաքականութիւնը
այւէ կարելի է
ըմբռնել,
եթէ ի նկատի առնենք նրանց ներքին–աղդային
աշխատանքը։
Թւոլմ է, թէ
վրա ո աղղի քաղաքական
ասլբումներն
աւելի ճիշտ եւ անկեղծ
ներկայացնում
էին վյրաց ազգա յին—ղեմ ոկրատները,
որոնք իրենց Համ՛աղում՛ա րոլմ ,
յունի­
սին, բանաձեւել
էին Հետեւեալ
պահանջները–
« 1 •
Վրաստանոլմ պէտք է
Հաստատւի
քաղաքական—Հողա
յին ինքնավա ր ութ իւն՝
ռամ կավա ր—Հանրա–
պետական
կազմի սկզբունքներով։
2–
ինքնավար Վրաստանի
սաՀմանագրու–
թիւնը մշակում է թ՚իֆլիսում
գումարւած
Ազգային
Սէյմը։
3–
Վր
առ
Սահ­
մանադիր
ժողովի
ընտրութեան
մասնակցում են Վրաստանի
բոլոր լափա–
Հաս քաղաքացիները
,
առանց սեռի , դաւանանքի եւ աղղի խտրութեան
,
ընդ–
Հանուր, Հաւասար , ուղղակի , գաղտնի եւ Համեմատական
քւէարկոլթեան
սկզբունքով։
4 ՛
Վր
ա
ց ինքնավար
օրէնսդրութեան
եւ կառավարութեան
են
ենթարկլոլմ
,
Վրաստանի
Հողի սաՀ մաննե րում , բոլոր Հարցերը,
բացառու­
թեամբ Հետեւեայների
.
ա) պատերազմ եւ խաղաղութիւն
.
բ) արտաքին քա­
ղաքականութիւն
եւ պետական
ըի
Լ
դ^է :
Սա այն սաղմն է , որից աճեց ուզարգացաւ Վրաստանի
անկախութիւ­
նը եւ որին, սկզբում գաղտնի, ամաչելով, իսկ յետոյ բացայայտ
կերպով
միացան եւ վրաց սոց իա լ—գեմո կրատներ ը : Առհասարակ, պէտք է նկատել ,
"
Ր յեղափոխութեան
"
կղբի
ամիսներին
,
վրացի
ս ոցիա լ-ղեմ ո կրատներ ը
վրաց ազգային
խնդիրներում,
յօժ արութեամբ
աււաԼ էին քշում
ազգայնա­
կաններին
,
իսկ իրենք՝ պահելով
մ՝իՀա զգա յին ու Համառուսական
դէմքն ու
լեզուն՝ բաւականանում
էին ձեռքի տակի օգնոլթեամբ
:
Ազգային–դեմոկրատ–
ների
չ անքեբով ել վրացի
սոցիալ-դեմոկրատների
տնակցութեամբ
,
շատ
շուտով, յայտարարւեց
վրաց եկեղեցու
անջատումը Համառուսական
ուղղա­
փառ
եկեղեցուց եւ վրաց կաթոլղիկոսոլթեան
վերականգնումը։*)
Համապետական ոճ էին գործածում
եւ մահմետականները
,
թէեւ,
վրաց ազգայնականների
նման, նոյնպէս
գնում
էին ազգային կամ, աւելի
ճիշտ, Համիսլամական
պաՀանՀներ ; Ռուսաստանի
յեղափոխութիւնը
նրանց
Համար երկնքից ընկած պարգեւ էր, որ գալիս էր ազատագրելու
մահմետա­
կան ազգին։
Այս տրամադրութեան
ցայտուն
արտայայտիչը
Հանդիսացաւ
կովկասեան
մահմետականութեան
ներկայացուցիչների
աոաջին
հ ամ ադոլ–
* )
"՚*
Բձ յ ե տ ո յ ,
Վրաց
ս ո
9 " –
դ ե մ ո կ ր ա տ ն ե ր ը
դ է ն շպրտեցին ա յ ս թ զ ե ն ո ւ տ ե ր ե ւ ն
: ՛
նո­
յ ե մ բ ե ր ամսին,
Թ ի ֆ լ ի ս ո ւ մ գ ո ւ մ ա ր ւ հ ց վ ր ա ց ա զ գ ա յ ի ն հ ա մ ա գ ո ւ մ ա ր ը բ ո լ ո ր դ ա ս ա կ ա ր գ ե րի
ե ւ կ ո ւ ս ա կ ց ո ւ թ ի ւ ն ն ե ր ի կատարեալ հ ա մ ե ր ա շ ի ա լ թ ե ա մ բ : ՛Է. ժ ո բ դ ա ն ի ա ն զ ե կ ո ւ ց ո ւ մ
տ ւ ե ց
քաղաքական կ ա ց ո ւ թ ե ա ն ե ւ վ ր ա ց ազգի ք ա ղ ա ք ա կ ա ն ո ւթ ե ա ն մ ա ս ի ն ։ Եւ հ ա մ ա գ ո ւմ ա ր ի ,
մ ի ա ձ ա յ ն ո ւ թ ե ա մ բ ո ւ խ անդ ա վ ա ռ ծավւերով,
ը ն դ ո ւ ն ե ց նր ա ա ռ ա ջ ա դ ր ա ծ
կէտերը.—
1)
Վրաստանը, սեփական հողի վրա, պ է տ ք է լինի ինքնավար ե ւ ո ւ ն հ ն ա յ ա զ գ ա յ ի ն օրէնսդրաց,
կան մարմին– 2 ) Պ է տ ք է ո ր ո շ ւ ե ն Վ ր ա ս տ անի սահմանները՝
հ ա ր ե ւ ա ն հրկրնհրի հետ– 3 )
Վ ր ա ս տ ա նո ւմ ապրող ա զ գ ա յ ի ն փ ո ք ր ա մ ա ս ն ո ւ թ ի ւ ն ն ե ր ի ն պ է տ ք է սւրւեն մ շ ա կ ո ւ թ ա յ ի ն զ ա ր ­
գ ա ցմա ն երաշխիքներ– 4 ) Հ ա մ ա ռ ո ւ ս ա կ ա ն Սահմ– կ ո ղ ո վ ի չ գ ո ւ մ ա ր ւ հ լ ո ւ պ ա ր ա գ ա յին հ ր ա ­
ւիրել համա կ ո վ կ ա սհան ե ւ աոանձին ա զ գ ա յ ի ն ս ա հմ ա ն ա դ իր ժ ո ղ ո վ ն հ ր ։ է ւ ա յ լ ն ։
ի ՞ ն չ տ ա ր բ ե ր ո ւ թ ի ւ ն ա զ գ ա յ ի ն - դ հմ ո կ ր ա տ նհ ր ի ո ւ ա յ ս ծ ր ա գ րի մ ի ջ ե լ :
20
Fonds A.R.A.M