բերում այգ ամենը եւ գործում որ"չ նպատակով, որպեսզի խանգարեն Հա­
ղորդակցութեան
միջոցները,
արգելք Հանդիսանան
ռազմաճակատի պաշտ­
պանութեան, եւ որ այս բանում թէ՛ մաՀմետական
ու Հայ ել թէ ամ բոզք
Անդրկովկասի ազգա բնակութիւնը
գործիք է այղ մութ ուժերի
ձեռքին • • • Ե֊
րեւանի նահանգի արեւելեան
մասը, ուր ազգաբնակութիւնը
խառն է, արդէն
Համարեա անծանօթ մի երկիր է– յայտնի շէ , թէ ինչ է կատարլում
այնտեղ,
ոչ ոք ոչ մի լուր չի ստանում եւ այնտեղ մուտք գործելը
բոլորովին
անՀնար
է ֊
«
Միւս կ"դյքէց
՚ ՝
ա
յ հասարակութեան
վիճակը
չափազանց ծանր էր
այնտեղ։ ՛կախ, ինչպէս ձեզ յայտնի է, այնտեղ կազմակերպւում
են հայկա­
կան զօրամասեր
,
որոնք պէտք է ուզարկլէին
ռազմաճակատ։ Այդ զօրամա­
սերը մի քանի շաբաթ
սպասեցին
ուղարկւելոլ
օրին։
Որոշ մասեր առաք
շարմւեցին
,
երկաթուղագծի
վրա, գիծն ու պահեստները
սլա հ պան ե լու Հա­
մար : է լ ահա ստեղծւեց
այնպիսի
դրութիւն
,
որ անհնար էր ոչ ռազմաճա­
կատ ուղարկել, ոչ էլ ՀքաՀթախթում
, ՚)՝
ա լա լո ւո լմ ել, կարծեմ , ՛Լախի քեւա–
նոլմ կանգնած
զօբամասերին
օգնութիւն
Հասցնել։
Նրանք կտրւեցին
իրարից
եւ ո՛չ մի Հնար չկար նրանց մի քել կապ Հաստատելու։
Հայ զօրամասերը
չէին
կարող Հանդուրժել
նման գրութիւն
,
չէին կարող Հանդուրժել, որ շաբաթնե­
րով մնան նստած ուչկարողանան
մեկնել ռազմաճակատ : Ինձ յա յտնեցին
Հայ գործիչները, որնրանք թափեցին
ամէն ճիգ, որպէսզի զսպւած
պաՀեն
այդ զօրամասերը՛
նրանք զգում են, որմութ ուժերը դրդում
են նրանց յար–
ձակւելոլ մաՀմետական
բնակ չութ
Լ
ան վրա։ Ես տեսել եմ Հայ
զօրամասերը
թէ այստեղ ել թէ ուրիչ տեղեր եւ պէտք է ասեմ , որ Երեւանում
նրանք բա­
ւական կարգապահ են, բայց նրանց ա՛յս վիճակում
պահելը կը լինի
գրեթէ
անՀնար • * •
«
Մեր գլխաւոր նպատակն էր երկաթուղային
Հաղորդակցութեան
վե­
րականգնումը
II ւվոլխանլոլ եւ Ջուլֆա
կայարանների
մի քել : Մենք այգ
չկարողացանք կատարել,
որովՀետեւ
չկարողացանք
անցնել
այնտեղ։ Մեր
ստացած
տեղեկութ իւննեբով
կամ ուր քներն ու գիծը այնտեղ
բոլորովին
փչացած են ել եթէ մենք ուզենայինք գնալ, պէտք է մեզ Հետ առնէինք
շին–
լածանիւթերի
մի ամ բողք գնացք, որսլէսղի վերականգնէինք
ճանապարՀը։
Մեզ ասում էին, թէ մեզ կը ձերբակալեն ել թոյլ չեն տայ առաք
անցնելու։
Պատ լիրա կութ իւն ը վերադարձաւ
առանց որեւէ բան անելու» :
Աւելի մռայլ պատկեր գժլար էր գծել։ Երկու ժողովուրդներ՝
կոկորգ–
կոկորդի՝
յօշոտում են միմեանց , իսկ երկրի կենտրոնական
իշխանութիւնէ
դատարկ խօսքերից զատ ոչինչ
չունի նրանց ասելիք։
Այս պայմաններում
մեծ
պաղարիւնութիւն
ու կամք պէտք էր տեղական գործիչներին՝
«
մութ
ուժերի*
սադրանքին
չենթարկւելոլ
Համար։ Եւ ՛էլ՛ա վրա էր Հրաւիրում
կարճիկեանն
իր զեկուցման
վերքում՝ պատասխանելով
միաժամանակ
թուրք պատգամ Աք­
լորներ ի աղմկարար ու գրգռիչ
ճառերին .«Ես մտնում եմ Հայ ու մաՀմետա­
կան տեղական
գործիչների
գրութեան
մէք. այնտեղ
ՀրգեՀն արդէն
սկսւած
է, իսկ մենք չենք տալիս ոչ մի օգնութիւն ել ոչ մի մի քոց Հանգցնելու
Հս>՜
132
Fonds A.R.A.M