՛
Լար աքի լի սան գրաւելուս
յետո յ , թիւրքերր
արշաւեցին դէպէ
Հիւսիս՝
թ>իֆլիս ի ուղղութեամբ
։
Միաժամանակ
ոտքի ելաւ ե. Ա ադա խլոլ—Ա անգարէ
շրջանի մաՀմետականութիւնը
,
որ կտրեց երկաթուղային
Հաղորդակցութիւ­
նը եւ. թալանում
ու կոտորում
էր փախստական
Հայերին
X Լքա յիս
22—
էն
Անգրկ • կառավարութիւնը
որոշեց խնգրել
Հ
.
8
•
՛
հա տնակցութեան
եւ
Մ ու–
սալաթին՝
ուղարկել երեքական ներկա յա ցուցիչներ
ա յգ շրջանի
թուրքերին
Հանգստացնելու
Համ ար
)
րայց ալեկոհ՜ւահ՜ տարերքը
զսպելու
Հնարաւորու­
թիւն չէր մնացել
այլեւս։
Հարաւից
Հարգում
ու կոտորում
էին թիւրք
աս–
կեարներր
յ
Հիւսիսից՝
զէնւահ՛ թուրք գիւղացիները։
Հայ
գաղթականութիւնն
ու նա Հանվող զօրամասերը
թալանւում
ու կոտոր ւում էին ամէն կողմ
։
Թի*֊րքերի
Հիւսիս
շարմւելոլ
Հետեւանքով
անասելի
իրարանցում
ա–
ռաՀ եկաւ եւ ք^էֆլէսում՝
վրաց եւ Հայկական
շրջաններում :
Վր
աօ
է
սռ
րը
սկսեցին սլա տ րաստւե
լ գիմ ագրութեան
։
$՝էֆէէ
ս
ԷՀ
յ
ա
յտարարւեց
սլաշարմ ան
վիճակում*
ղօրաշարժի
ևնթարկւեց
կարմիր գւարգիան։
քաղաքի
Լ
Ոէ
֊
Ր՝~՛
Հը , բարձունքների
վրա
Տ
գիրքեր փորւեցին
,
նշանակւեցին պահակներ ;
Անտանելին^ սա կա յն ^ Հայ ժողովրդի
,
քՒէֆլէսում
խռնւահ՜ կուրսեցի ,
շիրակեցի , արեւմ տա Հա յ բաղմաՀաղար
գաղթականութեան
վիճակն էր : Մ տ–
նալանդ , շատ
էին Ջղայնանում
արեւմտաՀայերը
,
որոնք
(
Հասկնալէ պատ­
ճառներով
ք
աւելի էին սարսափում
թիւրքական
ար Հալից : \,րանց
դրութիւնր
աՀռելի էր։ ք*՚*նչ անել։
Ո՚*ւր գ
սսյ
է* Եւ աՀա
հ՜այր տւեց մի խուճապային
փա­
խուստ դէպի
Հիւս էսա յին կովկաս : Հազարաւոր
մարգիկ
է
հ՛եր ու երեխա յ ,
գիւղացի ու քաղաքացի
^ աշխատաւոր
ու մտաւորական
, -
ով էոչով
կարող
էր - խուժեց էն գէպէ ռազմ ավէրական
ճանապարՀ ը ։ Հոսանքէ
մէ
հ՛ա յրը
Հասել էր արդէն Վլադէկաւկաղ
ու Արմաւէր
,
մէնչ մէւսը դեռ նոր էր դուրս
գալիս Թէֆլէսէց
։
Օրեր անընգՀատ
,
^՝էֆւէ
ս
է°
շարժւում
էէն
Հազարաւոր
սա
յէ
ռ
ր
,
կառքեր , էնքնաշարժներ
յ
գրաստներ , ֆուրգոններ՝
բեռնաւորւահ՜
տնային էրերով
%
կանանցով
ու երեխաներով
։
Հյատերը էրենց
ունեցւահ՜քը
Ք*ւ
\
է
ս
Գ
սո
վ
հ՛ա խում էէն Թէֆլէսէ
փողոցներում
գորգ , կապերտ , բարձ ,
տնկողէն
Հ
վերմակ,
կարասէներ , ամ անեղէն • • • Վլադէկաւկաղ
գնացող
փոխագրութեան
մ է
Հոցներ
է
սա կա գէն ր բարձրանում
էր տասնեակ
ու Հա–
բիւրաւոր անգամներ
։
Մ
է
մարդու
տեղը ֆուրգոնում
արժէր
մէնչեւ
10,000
Ր
ո
՚֊
Բլէ։
Մարդէկ
վերջէն կոպէկն էէն տալիս, միայն թէ կարողանային
հե–
ա, աաաԳ....
ռանալ
;
Թիֆլիսից
Հիւսիսային կովկաս մեկնեց ել Ապահովութեան
Խորհուրդը
ամբողչ կազմով : Այս պարագան
աւելի եւս սաստկացրեց
ընդհանուր
խուճա­
պը X Գաղթը կատարւում
էր անկազմակերպ , տարերային
կերպով : Պարենա–
ւորման գորձ֊ը ճանապարհին
չափազանց
անրաւարար
էր ,
ապահովութիւն
չկար,
եւ
յարձակումները
գաղթականների
վրա սովորական
էին։
Այսպէս,
՛՛
ա յիս
23-
^1,
Հարսից հեռագրում
էին Հ. Աղդ– Խորհրդին. «Այսօր
ինգուշները
Նոր֊էարս
կայարանում
պահեցին
աւելի քան
10,000
գաղթականներ,
թոյլ
չ՛ուին գնալու Վլագիկաւկազ
եւ վերադարձրին
կազբէք
,
ուր նրանց սպասում
է
սովն ու
ցուրտը»
յ
1 1 7
Fonds A.R.A.M