520
ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ
Եւ ր ոպան
Հայ ժողովուրդը
խաբեց, թէ քաղաքագէտ
մարդ
չունէ ինք եւ
երազներու
հտեւէն
վազեցինք։
Հայ ժողովուրդի
ազատագրական
տեն­
չանքները
և. այգ նպատակին
ձգտող
գործերը
ազգային
արժանապա­
տուութեան
,
կո ր ալին և ազտտատենչութ
եան յայտարար
նշաններն
էին,
ոբոնցմով
ժողովուրդ
մը Հպարտ
պիտի
ըլլայ,
եթէ ապրելու
կոչուած
ժոզովուրգ
մոն է,
Հայ
ժոզովուրդր
,
Հակառակ
անչափելի
կորուստներուն
1
ւ փոշիա­
ցնող
բռն ութ իւննե
րուն
,
պատմութեան
բեմին
վրայ
Ա՛նաց
և. ցարդ կը
չարունակէ
իր գոյութեան
պայքար
ր ։ Ա՝աՀուան
դատապարտուած
ազգերը
այգ
ներքին
կրակը
չունին
1
ւ լռելեայն
կ՚անՀետին
պատմութեան
բե­
մէն։
Անշուշտ
Հայ ժսզովուբդր
գառնութ
իւննե ր ե Հ ի տ ս թ տփո
ւ թ ի ւ ն ֊
ներ
ունեցաւ
Ա֊ուսաստանէն
,
Եւրոպայէն,
քաղաքակիրթ
աչխաբՀէն,
սակայն
այդ դառն
ի ր ողութ
իւննե ր ր մեծ ազգեբու
ե պե տ ո լ թ իւնն ե ր ու
չաՀադիտական
քաղաքական
ուղղութեան
պիտի
վերագրուին
և. չեն
կրնար
նսեմացնել
Հայ ժողովուրդի
ազատատենչ
ճիգերն
ու
պոռթկում–
ներր։
Հայ պատմաբանը
այս երկու
երեւոյթներր
իրարու
Հետ
չփոթե­
լու
իրաւունք
չունի։
Այս
քանի
մը նկատոզութ
իւննե բ էն զատ, ներածման
այս բաժ­
նին մէք կ՛ուզենք
րնգգծել
խիստ
կարեւոր
պարագայ
մր, որ Հետագա
յ
փոթորկալի
դէպքերու
1
ւ շարժումներու
րն թ ա ց ք ին , կարմիր
թելի պէս
կ՛անցնի
Հայոց ազատագրական
պատմութեան
մէքէն։
Հայկական յեղա ­
փոխական յայնա օ ա ւ այ ղործունեութեան բուն կեդւ՚ոնբ Տաւ՚օնբ աշխարոբ կբ
դ ա ռ ն ա յ։
Գէպքերն
ու շարժումներ
ր բազմաթիւ
են և. բազմապիսի
մի­
ջավայրերուն
մէք անոնց
արձագանգր
կր լսուիյԱակտյն
միջնաբերդը,
որուն
յառած
են բոլորի
"՚
էքեբր,
Տ՚սրօնի
աշխարՀն
է ։ Ազգային
ճի­
գերը,
լ/սրուած
մաածռղութ
իւ1ւը
ե մա ր ա ։։ ։ կ ա ն կորովր
ուղղուա ծ են
դէպի
" *
յ դ մ ի ջնա բերդ ը ։
Տար
օն ի աշխարՀի
<"յդ բացառիկ
դիրքը
մատնանշելով
" ՛
չ $ ա ֊
րօնը
գովելու, ե ոչ ալ Հա յկ ա կան միւս
նահանգները
նսեմացնելու,
ձրգ–
ա ոււ 1ն ունին
ք ։ Այլ պա ամ ական բացա յա յա ի ր ողութ
իւն ը կ
1
ուզեն
ք
լ ո ւ ֊
սաւ ո րե չ . աւելի
ճշգրիտ
ըմբռնե
լու Համա ր ա զա տ ա գ ր ա կան շա րժմ ան
Բ" Լ"Ր փ"
լ
լեր
ը ։
(
կատաՀական
երեւո՛՛՛յթ
Էրյ թ է՝ քմաՀաճ
կա ր գա գ ր ո ւ թ իւնն ե բ ո ւ
ե անակնկալ
դէպքերու
Հետեւանք՝
որ Տ ա ր օն ի աչխաբՀը
դարձաւ
Հ*** յ
&
եզափոքսսւ. թ եան տեւական
թ ատե ր ա բեմ ը ։
Ո՛չ պատաՀական
երեւոյթ
է 1ւ ոչ ալ անակնկալ
դէպքերու
ար­
դիւնք,
այ լ Տ՛" բօն ի ։ս շիլա րՀա գ ր ական դ ի բ ք ը . Տ ՚" ր օն ի
ժողովուրդ
ի
Հոծ ութ իւ-նը ե մա ր ա ա կան նկարագիրը
վճռա կան դեր կատարեցին պատ­
մական ա յսպի ս ի առա քե լութ իւն մը սա ան ձնե լուէ
Հայկական
նաՀանգնեբԷն
ոչ մէկը ա յն
լեռնային
ե
դաշտային
ամ բող^ութ
իւնն
ունէր
դ
է ^ ՚ չ
ո
Ր ունէ ր Տ՛" ր օնը։ Ոչ ՚ ^ է կ "՚" Հանգ
ունէ ր
Համեմատաբար
այն Հոծ Հայութիւնը֊
է
ս
^ " /՚ ունէր Տ ՚" ր ° ն ը ։ էքւ ոչ
Fonds A.R.A.M