ՏԱՐՕՆԻ ԱՇԽԱՐՀԻ
5 1 9
բ ուն . ա յն քա՛ն
յուսադր
իչ ԷԷ^
1
<, " Ր Մատ թ Էսս պ ա ա ր իա ր ք ը իր կոն գա–
կոփ Հայասաանի
ազատութիւնը
կ՚աւետէր
Հայ
ժողովուրդին։
Հ՛ո
յ ժողովուրդը
Վա սպու ր ա կան ի եւ § ա ր օն ի մէֆ պաարասա
չէ ր
գինու
զօրութեամբ
քրսւական
իշխանապետութեան
ց
աեղր
բոն
ելու։
Թրքական
ի չ խան ութ իւնն ե ր ր ՀեազՀետէ
ամրացան
այգ վայրերուն
մէ^.
սակայն
Հա ր ստաՀւս ր ութ իւննե
ր ը չա բուն ակռւե ցան
։
Հա յ ղեկավա
ր
շ Ը
Բ՜՛
շ^անակնե ր ր բո զո քն ե բ ո վ եւ գժգոՀութ
եան ցո յցեբռվ
աշխատեցան
բա բե–
կաբգութիւններ
ձեռք
բերել։
Թ ա նզիմ ա թի ՛ (1839)
մինչեւ
1 8 7 7 ֊
^
ռուս–
թ ր քական
պատերազմը
Հայ ժ ո զո վու բգը Հաւատա բ իմ ւքե ա լ ո վ
Օսմ
ան եան
կա
յ ս բ ո ւ թ ե ան 1ւ օժանգակե
լով ան ո ր կառ ավա ր ական կառ ո յց ին ^ կր
յու՛­
սա ր բարեկարգ
Հա յա սա ան
մը տեսնել։
Բայց
դառն
իրակ ան ութ իւն ը
ցո յց տուաւ որ , ա յ դ
մ ի^ավայ
բ ին մ է ^ . առան ց զէն ք ի՝ ի րաւուն
քը
ոտ֊֊–
ն ա կ ո խ կ
9
ըլրո ր ։ Ո
1
–
"՚
յգ վերջնական
Հի ա ս թ ա փ ո ւ թ իւննե
րէն
կ՛առա ^ա–
նար
Երկաթե Շերեփի
մարտական
մտածումը։
Հ"՛ յ Ը կը դիմէր
զէնքի
ք
ուսումի
1
ւ կա ղմ ա կե ր պո ւթ ե ան՝ իր ա ա բ ր ա կան ի րաւուն
ք1$ե ր ր պա շ ապա֊֊
նե լու
Համ ար ։
Պատմական
ճշմարտութեան
դէմ կը գործեն
՛
ո յ՛ո
վայբերաննե­
ր ը ֊ որոնք
յուսա
լքուած
արիւնալի
Հարուածներէն
^ դուրսէն
թելադ­
րուած
արարք մր կը նկատեն
Հայ յեղափոխութիւնը
1
ւ զայն
նախս ր դող
չա րժոււքեե ր ր։ Հայ կեանքին
1
ւ Հայկական
նահանգներու
անցեալ
երկու–
երեք
Հարիւր
տարիներու
ստրկական
վիճակէն
անտեղեակ
մտաւորա–
կաննեբն
են
ք
որ ժամանակակից
գառնութ
իւննե ր էն
շլմորած՝
Հայ ժո­
ղովուրդի
ա զա տ ա տ են չ խ ո յան քն ե ր ը կը քննադատեն
։
Հայժոզովու
րդը
ուշ ացաւ քա զա ք»ս կան բեմ
ին վրա
յ ^ բա յց Հետեւե
ցաւ
ի ր Հակատագ
ր ին .
արիւնլուայ
եղաւ,
Բ"՛
յց ամօթալի
ստրկութենէն
ազատատենչ
ու կորո՛­
վի
ազգի
մ ը դ իրքին
բարձրացաւ։
Պ
ւս
լք՚-՚ն
ե ան ազգե բու ազաաագ ր ական
շա րժ ուանե ր ր
5
(
ք՚ուսա ս տա­
նի պատերազմները
Թուրքիռյ
դէմ ^ եւրոպական
պետ ութ իւններ
ու
մ ի–
Գամաութիւ
նները
անշուշտ
քաղաքական
մթնոլորտ
մը ստեղծած
էին.
յոյսեր
ներշնչած
էին՝ ազատագրուելու
ոգին
բարձրացնելով։
Բայց
ա՜­
տոնք
բալա բար պատճառներ
չէին– որ Հայ ժողովուրդը
զէն ք ի
գ ի ֊ - ^ է ր ֊ յ
եթէ տեղական
պայմանները
եւ անտանելի
բռն
ութ իւննե
ր ը չ Հա ր կ ա գրէ ի ն ։
Հայ
ժողովուրդը
կը մա Հանաբ ։
Ու– նախընտրեց
գէն քով մաՀանա
լ ^ ամ էնօրեայ
Հարուածներուն
տակ ^ կամ ա զատ ի
լ։
Պատմական
դէպքերը^
զոր մենք
թուեցինք
նախորդ
ընդարձակ
գլուխն
ե բուն մէ^^ ա յ դ իրողութեան
ապացո
յցներն
են ։ Հայ ժոզովու
բ՛­
դի ազատագրական
շարժումները
Հարազատ
ա րտայայտութ
իւննե րն էին
իր դառն
կեանք ին ։ \,ո յն իսկ կրնան ք ըսել թէ ուշա ցած էր
պոռթկու–
մր. երբ նկատի
կ՛առնենք
անօրինակ
բռն ութ իւննե րն ու
ՀարսաաՀա–
բութ
իւններ
ր. որոնց
ենթակայ
էր մեր ժողովուրգր
։
Հետ եւա բա ր . պատ­
մական
իրողութեան
ց ան Համա պատ ա ս խ ան ե– անվաւեր
կը գանենք
այն
անտեղի
պնդումները
թէ Հայերը
Ո֊ուսերու
դրդում ով շարժեցան–
թէ
Fonds A.R.A.M