ՏԱՐՕ՛ՆԻ ԱՇԽԱՐՀԻ
115
Գ.
ԱԶԱՏԱԳՐԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄԸ
ՏԱՐՕՆԻ ՄԷՋ
(18
ՐԳ
ԳԱՐ)
1750—1770
թուականներուն
Հայաստանը
ազատագրելու
մեծ
յար֊
ժում մը խմորուեցաւ
Տարօնի
չրՀանին
մէջ ։ Այս մեծ շարժումին
ոգին Լ
ծրագրողը
—
Ա.կարապետի
վանահայր
Յովնան
եպիսկոպոսը
-
իր ծրա­
գրին
միացուցած
էր Ա լատին
փաշայի
տունը։
՛
Նոյն
թուականներուն
Տ ա ֊
րօն Հասած էր Յովսէփ
էմին,
՚
ս
յ գ ժամանակաշրջանի
ամենէն
գիտա­
կից և. ամենէն
եռանդուն
գործիչը
,
որ Հայաստանի
ազատութեան
1
ւ
անկախութեան
վերականգնումին
կ՚աշխատէր։
իսբայէլ
Օրիի
ե.
Գաւիթ
Բէկի
շարժումները
1730–
^*/
վե
բ
չ,սկէտի
մը Հասած էին, 1755-ին
Յովսէփ
էմին
Հրապարակ
կու գայ, որպէս նոր իսբայէլ
Օրի մը, և. գործ
կ՛ու֊
նենայ
Տարօնի
ժողովուրդին
Հետ։
Տարօնի
Հասարակական
1
ւ
քաղաքական
կեանքի
մէջ տեղի
ունե­
ցած այս մեծակշիռ
դէպքերը
որքան
Տարօնի
պատմութեան
կը պատ֊
կտնին,
նոյնքան
ամբողջ
Հայութեան
կեանքին
Հետ կապուած
են և. նոր
գլուխ
մը կը կազմեն
Հայոց
պատմութեան,
որ մինչեւ
Հիմա չէ
գրուած
1
ւ
չէ ա բժեւո րուած*
անծանօթութեան
պատճառաւ։
Ատուգիւ
այգ ժամանակաշրջանի
մասին
մենք
որեւէ
տեղեկու­
թիւն
չենք
կրնար
քաղել
Հայոց
պատմութեան
նուիրուած
գիրքերէն։
Չամչեանի
Պատմութեան
Գ՛ Հատորը
որ
մինչեւ
իր
ժամանակնեբու
պատմութեան
նուիրուած
է, միայն մէկ անգամ կը յիշէ
Յովնան
եպիս­
կոպոս ի անունը
1764–
էն՝
,
ոբպէս
թ եկնածունե
ր էն
մէկը
էջմիածնի
կա–
թ ո զիկս սա կա ն րնտ րութեան
։
Օբմանեան,
Հետեւե լով Ջամչեան
էն , Ազ­
գապատումի
Գ. Հատորէն
մէշ^ կը յէշէ
3
ողն ան Ամթեցէն,
Ա. կարապե­
տէ վանաՀայբը,
թեկնածու
էջմէածնէ
կաթողիկոսութեան
1
ւ
յետոյ
ա֊
նոր բանադրումը
Աիմէոն
կաթողիկոսի
կողմէ։
Այս քանի
մը
տողէն
զատ, ոչ մէկ խօսք ազատագրական
շա բժման
1
ւ
քաղաքական
յա բաբե–
բութ
իւննե
բու
մասին։
Ամենէն
ճշգրիտ
պատմութ
ի ւ ն ը այդ դէպքերուն
կաբելի
է գըտ–
նել
էմինի
ինքնակենսագրութեան
մէջ, որ տպուած
է 1792– էն(*),
ո րպէս
յուշագբռւթիւն
այս նշանաւոր
գործիչին
։
իւ սակայն
պէտք
եղած ու֊
շադրութ
ի ւ ն ը չէ գրաւած
։
Շատերը այդ յուշեբը
նկատած
են
ոբպէս
աբկածախնգբութեան
մը նկարագրութիւնը,
Հեքիաթ
և. անստոյգ։
Հե֊
( * )
Յովսէփ էւքինի գիրքլ՝ ուՏփ (յեաեհեալ վերնագիրս. «7Ւ
|6
1
|ք©
օոժ օմ\ՏՈ–
էսՐ6Տ
օք
–1
օտ6թհ
Տատ, օ ոձքտտուօո.
\
^ ո է է 6 ո
տ 5ոց1ւտհ ե /
հւատ61ք,
Լօոժօո,
1 7 9 2 » ։
Fonds A.R.A.M