բարձրավիզ կոշիկներ, հագին ֆրենչ, գլխին մորթն գլխարկ և կողքից կախ
ված փայտե պատյանով մաուզեր, որ դարձյալ զինվորականի տեսք էր
տալիս։ Այդ բոլոր «զինվորականների» կողքին Վրույրը իր հնամաշ, բարձ
րավիզ կոշիկներով և հասարակ զգեստով ու կոմիկական լուրջ դեմքով
նմանում էր մի սպասյակի
(
դենշչիկ)։
Մեկնումի երեկոյան ընկերս՝ Մազմանյանը, երևաց Թիֆլիսի կայարա–
նամ՝ փոքրիկ ճամպրուկի մեջ զետեղած իր ներկերն ու վրձինները, մա
տիտներն ու թղթերը։
Ուժեղ եոուզեո էր կայարանում։
Բազմաթիվ զինվորականներ այդ
գնացքով մեկնելու էին ռազմաճակատ։ Գնացքում քաղաքացիների համար
շատ
քիչ տ եղ կար։ Ամեն մարդ աշխատում էր ժամ առաջ մսւնել վագոն և
տեղ գրավել։ Վանի գիտարշավի համար, որպես բացառություն, փափուկ վա
գոնում տրամադրված էր մի կուպե։ Միքայելն ու ես մի կերպ մտանք վագոն
և մնացինք միջանցքում կանգնած, քանի որ վագոնի այդ կուպեն արդեն
զբաղեցրել էին յոթ հոգի՝ արոֆ. Ն. Մառը, իր կինը, Հ. Օրբելին, Ա. Քալան
թարը, Ն. Տոկարսկին, Չուբինովը և Արամ Վրույրը։
Հնչեց երրորդ զանգը, ապա լսվեց օբերկոնդուկտորի զիլ սուլիչը և
գնացքը շարժվեց։
Այդ տաղտկալի գիշերը անցկացրինք մերթ զրույցով, մերթ ոտքի վրա
նիրհելով։
Առավոտյան ժամը 10֊ին հասանք Անի կայարան։
Բոլորս իջանք գնացքից, բացի Հ. Օրրելուց և Արամ Վրույրից, որոնք
շարունակեցին իրենց ճանապարհը դեպի Վան, որպես գիտարշավի հա–
ռաջապահներ։
Գնացքից իջնելով ես և Մազմանյանը առաջ ընկանք, ուղղություն վերց
նելով դեպի Խարկով հայաբնակ գյուղը։ Չորս կիլոմետր քայլելուց հետո,
հասանք 1սարկով, ուր մի փոքր հանգիստ առանք և իջանք
Ախուրյանի
խոր ձորը։ Նավակով անցանք գետի աջ ափը, որտեղից ձգվում է շավիղը
դեպի ավերակների քաղաքը։
Քայլում ենք շավղով, որը Ախուրյանին զուգահեռ իր օձապտույտ գալա
րումներով ձգվում է դեպի արևմուտք։ Բավական քայլելուց հետո, շա
վիղն աստիճանաբար բարձրանում է Ախուրյանի ձորի աջ ափի փեշերը և
ձորի լանջերը քերելով տանում մեզ դեպի վեր։
Քայլում ենք էպիկական ձորի լանջերով։ Մեր ոտների տակ
Ախուրյանն
է։ Եվ ահա մեր առաջ բացվում է գեղեցիկը
գեղեցիկների... Մի կողմից
բնությունն է կերտել իր անձեռագործը, մյուս կողմից մարդու հանճարը։
Եվ ահա, այստեղ, ասես բնությանն ումարդը մրցման են ելել, ու չգի–
58
Fonds A.R.A.M