Աշխատանքը ավարտելով մենք վերադարձանք մեր օթևանը, ուր Եսա–
յին հանձնեց Բանիաթյանին պրոֆ. Մաոի նամակը։
Տարագրոսը հեգնական ժպիտը դեմքին, կատակելով դիմեց Եսայան.
—
Ա յ մարդ, պրիստավը ղալաթ է արել մոտդ, դու մեր « ա ղ ա ն » ես եղել,
մենք բանից բեխաբար, թոփ, թվանք, ձի, «մեդալ»... էս մարդկանց հաս
կացրու, որ մ ե զ լավ նայեն, քաղցած կոտորվեցինք, յա՜, կերածդ խորոզը
բկիդ մնա, հա՜...
Սուրհանդակը զայրացավ, հոնքերը կիտեց և դաոնալով զայրագին
պոռթկաց դեպի քրդերը, որոնք ներս էին խուժել մեր սենյակը և լուռ կանգ
նել։
—
Ի՞նչ իրավունքով վատ ե ք նայում իմ ժողովրդին, արիշ անգամ չլսեմ
այդպիսի բողոքներ ու գանգատներ ձեր մասին։
Քրդերը ներողություն էին խնդրում «ամենակարող» սուրհանդակից իրենց
անփույթ վերաբերմունքի համար և հազար ումի խոստումներով աշխատում
նրա բարկությունը մեղմել։ Սուրհանդակի բարկության մեջ մեծ դեր էր խա
ղում դերասանությանը, որին լրացնում էր Տարագրոսը հաճախ « ա ղ ա » բա
ռով դիմելով նրան, որ մեծ ազդեցություն էր թողնում քրդերի վրա։
Մի խոսքով, Անիի սուրհանդակի ողորմածությամբ ապրում էինք Ղըզըլ–
ղուլայում մի երկու օր, որից հետո քրդերն ամեն խոստում մոռանալով,
դարձյալ անուշադրության է ինմատնում մեզ։ Եվ մենք սպասում է ին սուր
հանդակի երևալուն, նա հինգ օրը մեկ այցելում էր մեզ, որով վերանորոգ
վում էր քրդերի բարյացակամ վերաբերմունքը,
իհարկե, դարձյալ կար
ճատև։
Քսաներկու օրում ավարտելով Երերաքի մանրակրկիտ չափագրությունը,
Բունիաթյանն ա Տարագրոսը կարճ ճանապարհով վերադարձան Անի, իսկ
ես, Ագոյի ու սուրհանդակի հետ, սայլին բարձած մեր իրերը դարձյալ վե
րադարձանք Անի՝ Անի կայարան—Խոշավանք—Անի երթաղիով։
Այսպիսով, 1915 թիվը եղա վ մի նախադուռ իմ անդրանիկ վաստակի
համար։ Երեք ամսվա ընթացքում 47 օր աշխատեցի չափագրությունների
վրա, իսկ մնացած օրերին՝ օգնում էի հորս լուսանկարչական աշխատանք
ներում։ Բացի այդ, հայրս հանձնել էր ինձ երեք տափ 9X1 2 չափի լուսապա
կիներ, որով ես սկսեցի իմ թոթովանքը լուսանկարչական գործում։
Մի շ ա բ ա թ օր, պեղումների ավարտումից հետո, վերցնելով լուսանկար
չական գործիքը՝ մեկնեցի Խոշավանք, խոշավանքցի Օհանեսի հետ, որն իր
եզներով ու սայլով աշխատում էր Անիի պեղումների վրա և շաբաթ օրերին
մեկնում էր գյուղ և վերադառնում աշխատանքի երկուշաբթի առավոտ։
Կիրակի օրը առավոտից մինչև երեկո Օհանեսի հետ շրջում էինք 1սոշա–
51
Fonds A.R.A.M