Կարծէք
չրՀանի
քիւրտերու
պատուհասը
չէր բաւեր,
Կ ո վկա
սի
մահմետական
գաղթականներուն
փորձանքն
ալ Սուլթանը
ուզած
էր
բեռցնել
դժբախտ
հայ ժողովուրդի
գլխուն։
Եւ֊ որպէս
զի
ապահովէ
ծրագրին
գործադրութիւնը)
Գ°ՐՔ°Ր տեղաւորած
էր
Ա՚չոյ
՛
հաշտը,
հայ
գիւղերու
հաչւոյն
ապրելու
համար : ր պատասխան
բողոքագիր–
ներ ու, Պոլս ո յ Օրմանեան
պատրիարքը
յորդորած
էր Տարօնի
հայ
ժողովուրդին՝
հաւատար
ի մ մնալ կառավարութեան
:
Ժ՛ողովուրդը
կառավարութենէն
յուսաբեկ,
իր հոգեւոր
առաք֊
նորգներէն
յուսահատ,
իր ինչքը*
կեանքն
ու պատիւը
պահելու
համար,
ուրիշ ելք չէր գտած, եթէ ոչ սերտօրէն
փ
ա
րիլ
յեղափոխու­
թեան
եւ զինեալ
ինքն ա պաշտպանութեան
*
Տարօնի
հայ ութիւնը
իր դժնդակ
կեանքը
քարշ
կու տար
մահ­
լան
եւ անապահովութեան
երկիւղը
սրտին
մէՀւ
Մ
ոլ
շի
ռուս
հիւպատոսը
օգնութիւն
եւ փրկութիւն
կը խոստա­
նա յ հայոց
,
եթէ գաւանափոխ
ըլլան
եւ օրթոտոքս
դառնան։
Ծայրա–
յ ե ղ յուսահատութենէ
մղուած,
ժողովուրդը
շարան—շարան
Աուչ
կ՚երթայ
ռուս քահանաներ
պահանջելու
համար
հիւպատոսէն:
՚
րանի
մը շաբաթ
ետք
անիրագործելի
ծրագիրը
կը ձախողի
եւ
ժողովուր­
դը շուտով
ուշքի գալով
կը մնայ իր հին հաւատքին
վրայ
լ
։
Ժողովուրդր
ժամանակ
մը ֆետայ
իներէն
ալ իր յ ո յ ս ը կը կարէ,
բայց
ուրիշ
ելք չգտնելով,
մէկ ծայրայեզութենէն
միւսը
կ
երթայ»
կը պահանջէ
ան
մի ջա պէս
կռիւ
բանալ
հարստահարիչներուն
դէմ,
յուսալով
որ ատկէ թերեւս
զգաստանա յ կառավարութիւնը
,
կամ
• * *
քրիստոնեայ
\)
ւրոպա՛ն
գայ միջամտէ
%
ի նպաստ
ճնշուած
հայերուն։
ք*այց յեղափոխութիւնը
տարիներու
պատրաստութիւն
1
լ ուզէր,
ան­
միջական օր էն իրագործելի
միՀոցառում
մը չէր , եւ անժամանակ
ու
անպատրաստից
յեղափոխութիւն
մը կրնար աղէտաբեր
ըլլալ
ժողո­
վուրդին
համար : Ուստի
յոգնած
ու յուսահատ
հա
յ ութիւն
ը ,
յեղա­
փոխութեան
մէջ ալ անմիՀական
փրկութեան
յ ո յ ս չտեսնելով,
կ ը ՛ * ֊ ֊
նակ կը դարձնէր
հայ յեղափոխական
կազմակերպութեան
եւ
«
Կրողը
տանի
քեզ»
կը պոռար
Ար մենակին
(
Հրայր–
Գժոխք)
22
:
Ժողովուրդը
շուարած
էր եւ անմխիթար
:
Ո՛չ երկրէն
յ ո յ ս
կար,
ո՛չ
երկինքէն,
ո՛չ Առաջնորդարաններէն
եւ ոչ ալ
յեղափոխական­
ներէն :
*
1901–
^
աշունը
վրայ
կը հասնի։
Կ ո վկա սի մահմետական
գաղ­
թականները
10–
է
աւելի
հայկական
գիւղեր
գրաւած
են եւ
ալան-
թալանի
ենթարկած
թշուառ
գիւղացիները։
Ռուս
հիւպատոս
Ու–
21
Նոյն,
# 2 2 2 ,
22
Նոյն, էջ
222։
160
-
Fonds A.R.A.M