նը ընդհանուր
յարձակումի
կ^ան ցնին։
Մինչեւ
Օգոստոս
13,
սա–
սունցի
քաջերը
Հը գիմագրեն
բոլոր
գրոհներուն:
Նոյն օրը
Գրգօն
եւ Մուրատը
գերմարդկային
ճիգերով
Հրաշքներ
կը գործ՜են
եւ կը
կասեցնեն
թշնամիին
յառածէս
աղացքը,
200
զոհեր տալով*.
Օգոստոս
±5–ին,
անձնատուր
եդած
հայ երր • մօտ
200
հոգի,
անիւն այ կր կոտոր ո լ ի ն , հակառակ
կուսակալի
խոստումին
*
թէ անձ­
նատուր
եղողներուն
ներում
պիտի
շնորհուի
:
կռիւը կը շարունակուի
ցերեկ եւ գիշեր։
Օգոստոս
22–
ին,
հայոց
բոլոր
միջոցները
սպառած
են։ կը նահանջեն
դէպի
Խիանք, որ
երկու
օր վեր ջ սոված
եւ ուժասպառ
վիճակի
մէջ կը պաշար
ո լ ի ն եւ
ժողո֊
Վ
Ո1
~ՐԳԸ Հը կոտորուի
:
Այսպէս
կը վերկանար
Մ ասնոյ
առածին
ապստամբութիւնը,
Օգոստոս
24, 1894-
^ն։
Չ որս տարի առաֆ սկսուած
մաքառումները
,
յանուն
ազատութեան
եւ մարդկային
ամենատարրական
իրաւունք­
ներու,
վերշ գտած էին դիւցազնական
հերոսամարտով։
Վերջին
բախումներուն
նահատակուած
էր &է
ս
իկի
Իշխան
Գրգօն, որ իսկական
հերոսն
էր կռիւներուն։
«
Մինչեւ
այսօր
անոր
դիւցազնական
քաջութիւնը
կ երգեն ոչ միայն
հայերը,
այլեւ
քիւ֊ր–
տերը»
Տ1
:
Ապ ս տա
մ բո ւթի ւնր ճնշելէ ետք, թրքական
զօրքերն
ու քրաա–
կան աւազակախումբերը
գազանային
դատաստան
կը տես նեն
հայոց
հետ,
այրելով
բազմաթիւ
գիւղեր
եւ սուրէ
անցընելով
բնակիչները։
Ժ՛ողովուրդին
մէկ մասը ապաստան
կը գտնէ
քարանձաւներու
մէջ եւ ժայռերու
ետին, իսկ ուրիշներ
կը թաքն
ուին
անտառներու
խորերը։
Թշնամին
որսի
կ՚ելլէ
անոնց դէմ եւ կը ջարդէ
շատերը։
Այդ
առթիւ
յիշատակութեան
արժանի
դէպք մրն է՝
նահատակ
Գրգոյի
կնոջ
ՏՏ
Շաքէի
մարտիրոսացումը
:
Տեսնելով
թշնամիին
ան­
համար
բազմութիւնը
Անտոք
լերան
վրայ, ան կը զ գ
ա
յ
1
ո
Ր
այլեւս
անհնար
է ազատուիլ։
կը բարձրանայ
քառաժայռի
մը վրայ եւ
միամեայ
երեխան
կրծքին
սեղմած,
իսքզիսք
կը նետէ խոր
անգուն–
ԳԸ^
1
դառնալով
սուրբ
նահատակ
մը։ Ու֊րիշ շատ մը կիներ եւս կը
հետեւին
Օաքէի
օրինակին,
իրենք
զիր
ռս
Ք
ժայռերէն
վար
նետելով*
ոմանք ալ իրենք
զիրենք
գետը կը նետեն ու կը
խեղդուին
87
Նոյն, էջ
112 - 113։
ք
88
Արսէն Տիր ան,
Մխ օ - Շ ա հ է ն ՍԷֆԷրհան,
Պոսթոն,
1903,
Ա
12
(
Կ* Սասունի
կ՛ր սէ թէ Եաքէն
Գրքոյի մեե եղբօր
Մ ոսէի հարսն էր - Տես Կ՛ Սասունի
Պատւքու­
թի ւ ն Տ արօնի Աշխարհի,
էջ
579։
89
Աիրվարդ,
Մ ե ծ ն Մուրա տ ,
Փրաւիտենս,
1955,
էջ
4 0 - 4 1 ։
90
Ռուրէն,
Հ ա յ Յեղա փոխա կ անի լքո Յիշա տ ա կները, Հա. 3,
էջ
113։
- 101 -
Fonds A.R.A.M