ու Խ րիմեանը
քարոզում
էին
,
էբԲ
ռլ
ընգՀանուր
գաղափար
,
Ոաֆ–
ֆէս
ՀետղՀետէ
վերածեց
դո բծնական
ծրագրէ էր
յեղափոխական
յափշտակիչ
փէպերով
,
որոնք
անջնջելի
կնիք ղրէն
ժամանակակից
սերնղէ
մ աքեր է վրայ։
1878
թ* Մայիսից
սկսեց
հրաաարակուել
«
Մշակվում
նրա «Ջա լա լէդդին»
ը
անօրինակ
խան գա վառս
ւթէւն
առա$
րերելով
երէաասարգութեան
մէ^
։
Աւելի
ցնցող էր
նոյն
«
Ա շակ»ում
Հրատարակուած
«
քՕենթ»ի
թողած
տպաւորութիւնը։
Ս՛ի քանի տարի
յետոյ,
լոյս տեսաւ նրա
յեղափոխական—ծրագրա՛­
յին մեծ վէպր
«
Կայծեր»
։
Այս եւ միւս գործերում
Ոաֆֆին
կենգանի
գործի է
վերածում
այն՝ ի
ս
է
ո
Ր Խրիմեանն
ու Վարմապետեանը
քարոզում
էին , իբ­
րեւ ընգՀանուր
սկզբունք
։
Նքա Հերոսները
երեւակայական
անձեր
էին, բայց շուտով
պիտի
երեւէին
կե ան քում , իբրեւ
կենգանի է–
ակներ Հ
(
յա
իր սուր բնազդով
նախատեսեց
մօտալուտ
ապագան
:
Նբա գաղափարները
6 1
–
ր գ յօդուածից
ծնունդ առած ել Արծրու–
նու մշակական
դարբնոցում
կոփուած
ազատական
գաղափարներն
էին,
որոնց
գործադրութեան
Համար
ծ բագի բներ էր առաջար­
կում Հ քարոզէ
ժամանակը
անցած էր Համարում
Ըաֆֆին
։
Պէաք
էր կենգանի
գործ։
Ե՛– նրա Հերոսները
գործի
մարդիկ
էին։
՛
Օրա
Հայրենասիրութիւնը
դուրս էր դալիս
նախորդների
վերացական,
տեսլական
Հա յրենաս իբութեան
սաՀմ աններից : ք*աֆֆ իի Հա յրե—
նա սէ ր ը կեանքի
չարիքների
գէմ կուրծք
տուող,
յաճախ
,
դաման
միջոցներով
մաքառող, ակն ըեգ ականի վարդապետութեան
Հե­
տեւող,
Հարստահարիչ
ու բռնացող
թշնամու դէմ զէնքով
պայ­
քարող
Հերոս է ։ «Սինեալ
Հայրենասիրութիւն»
,
ըստ Ն* Ադոնցի
։
Զէնեա
լ Հա յրենասի
բութիւն
եւ զինեալ
ազատ ամ արտ
յանուն
Հայրենիքի
փրկութեան
-—
ա՛յս էր Ոաֆֆիի
դաւանանքը
։
Ա՝
ի
ռազմ ակս չ , որմ ինչեւ ա յգ խորթ է եղել
Հա յի Հոգուն
։
Ըաֆֆին
խորապէս
ուսումնասիրել
էր Հայկական
ի բականու–
թի՛նը,
ինչպէս
նաեւ
Հայոց
անցեալը։
Նա իր երկերում
մատնա­
նշեց բոլս ր ա յն չարիքները
,
որոնք պատճառ
էին Հայ
ժողովրդի
գժբախտոլթ
եանց ; Ա՝ իա յն օտար տիրապետութեան
լուծը թօ­
թափելով,
նրա կարծիքով,
չ
ա
րէ
։
ՔԷՀ
չէ Բ վերանայ»
անՀ րաժեշտ
էր նոյնպէս
ի
եռանդով
պայքար
մղել ել ներ քէն չարէքներէ գէմ
•
մտաւոր
յետամնացութէւն
,
կղերէ եւ վաշխառուներէ
Հասցրած
վնասներ
,
ազգա
յէն
անմիաբանութիւն
,
կրօնական
ան Հ անդուր–
ժողոլթիլն
,
տգիտութեան
եւ ստրկամտութեան
ոգի
յ
անէ շխա–
նութիւն եւ շաՀամոլութիւն
ազգային
Հաստատութիւնների
մ է ^ ։
Այս Բ
ո
լ
ո
բէ դէմ է լ անՀրաժեշտ
էր կռուել արմատական
միջոցնե­
րով։
Տեղափոխութիւն
թուրք
բռնակալութեան
դէմ , բայց
յեղա–
68
Fonds A.R.A.M