մարը, որ րացւեց Բագւում, ապր. 15-ին։
Այգ Համագումարում
Հանղիսա–
լորապկս յայտարարւեց
մաՀմետական շիա եւ սիլննի աղանդների
միութիւն
,
որ աննկարագրելի
խանղավառութիւն
առով բերեց ժողովականների
մէչ֊,
2
եռք–ձեռքի՝
բեմ բարձրացան
Աուֆթին
ու Շէյխ-Ուլ-Իսլամը
եւ ամենքի
աչքի ա ոչ՝ եւ Հանդիսաւորապէս
Համ րոլրլեցին : Արտասանւեցին կրակոտ ճա­
ռեր մաՀմետական
ցեղերի
եղբայրութեան
մասին։
Առանձնապէս
ուժեղ
տպաւորութիւն
թողեց Համագումարի
նախագաՀ Ալի Աարղան բէգ
Թոփչի–
բաշեւի մաՀմեաականութեան
միոլթիլնր
գրւատող
ճառը :
Ազգային—քաղաքական
Հարցի մասին Համագումարում
զեկուցում
ներ­
կայացրեց
«
Աչըկ Աէոզ»
թերթի
խմբագիր եւ ապագայ Ա ուս ա
լա
թի պարա­
գլուխ ՄաՀմէգ
էմին քի՛սսուլ Զադ էն , որ պաչտպանեց
(
կուսաստանը
դաշ­
նակցային
Հանրապետութեան
վերածելու
անՀ րաժե շտոլթիլնը։
Դ՛աշնակ­
ցութեան
,
իբրեւ
Հիմք, պէտք է գրւէր
ազգային
սկզբունքը,
ազգային
ամենալայն
ինքնորս շման իրաւունքը։
Ռուսաստանը պէտք է կազմէր
ինքնա­
վար ազգերի միութեանց
միութիւն
,
որի կենտրոնական
իշխանութեան
պէտք
է վեբապաՀլէր
միայն արտաքին քաղաքականութիւնը,
երկրի պաշտպանու­
թեան գործը, Հաղորգակցութեան
միշ\ոցներր։
(
հասուլ—ՏԼագէի
զեկուցման վրա՝ Համագումարը
միաձայնութեամբ
որոշեց .
« 1 •
Ռուսաստանի ապագայ պետական–քաղաքական
կազմը պէտք է
լինի ռամկավար
Հանրապետութիւն՝
Հողային—ղաշնակցային
սկզբունքներով,
որպիսի
կազմով
միայն
Հնարաւոր է լայնօրէն ապա Հովել
մաՀմետական
ժո ղովոլրդների
ազգային
շաՀեբը։
2»
Ընդունելով,
որ մաՀմետական
կրօն
դալանող
բոլոր ժողովուրդները
կապլած ենիրար Հետ
Հոգեւոր—մշակոլթա–
յին կեանքով՝
մաՀմետականների
Համագումարը
անՀբաժեշտ է
Համարում
ամբողէ* Ռուսաստանում առաչ՝ բերել ընգՀանուր
մահմետականութեան
կեն­
տրոնական մի մարմին՝ օրէնսդրական
իրալասոլթիլններով՝
պաշտպանելոլ
համար վերել առաշՀադրլած նպատակները» :
Պատերազմի
խնդրում
Համագումարը
որոշեց. Համբողչ^ութեամբ
յա–
րել Ռուսաստանի
դեմոկրատիային
,
որը պահակվում է պատերազմ ր վեր–՛
ւ
ա
Յ
Ա
ե լ առանց
հո ղադր ալում ի եւ ռազմատուգանքի»
:
«
կովկասեան
ազդոլթիւնների
նկատմամբ
Համագումարը
անՀբա­
ժեշտ է գտնում սերտ ու Համերաշխ
յարաբերութիւն
ստեղծել
ամենքի Հետ՝
նպատակ դնելով իրականացնել
կետն քում փոխադարձ
Համերաշխութեան
եւ
յարգանքի վրա Հիմնլած ռամկավար
իգէա/ներր» :
Կովկասեան
ժողովուրդներ
ի մէչ՝, ըստ էութեան,
ամենից
աւելի Հա­
մապետական
Հողի վրա կանգնած
էին Հայերը։
Յեղափոխութեան
սկզբին
երկու խնդիր էր զբաղեցնում
նրանց. թիլրքաՀայկական
հարցի լուծումը եւ
Անդրկովկասի
վարչական
վերաբաժանումը՝
ազգագրական
սկզբունքով։
Առհասարակ, վարչական
նոր սահմանագծման
խնդիրը
կովկասեան
ժոզովոլրգներին
ամենից շատ
զբաղեցնող ու փոխադարձ
դժգոհութիւն
պատճառող
խնդիրներից
մէկն էր։ Տակաւին
հին ռեժիմի օրով, փոխ արքա­
յութեան կից դումա բլած
ղե մ ս լո լո յա կան խորՀրղ ակցութիւնների
միիցին,
21
Fonds A.R.A.M