եւ աւելի մեծ գումար վճարելով՝
ազատւել
բռնակալների
ձեռքից» ։
զիւ եթէ
ա
յ
ս
ամենը կատաբւում էր քՒէֆչէս ում , դժլար չէ
երեւակայել
Հայերի վէճակր Վրաստանի գաւառներում
,
որոնք թողնւած
են սեփական ճա­
կատագրին ել վրաց մամուլի ՀակաՀայ
քարոզչութեան
ոգով տոգորլած տե­
ղական վարչութեան
ողորմածութեան՝»
։
Անկասկած
,
գաւառներում
,
աւելի վատ
էր , քան Թէֆլէսում
:
Ապօ–
րինութիւններից
,
թալանից
ու բանտարկոլթիլններից
զատ այնտեղ տեղի էին
ունենում եւ լլկումներ
ու սպանոլթէլններ
,
մանաւանդ ժողովրդական
զլար–
դիականների
կողմից, որոնք, սովորաբար
,
մնում էին անպատիժ իրենց ա–
րարքների Համար։ Անտանելի էր Հայերի
գրութիւնը,
մանաւանդ,
Հայկական
սաՀմանին մօտ գտնւող վայրերում,
ուր ճնշումներն ու կամ ա յա կան ութ է լե­
ները պատերազմից
յետոյ էլ չվերկացան
։
Այսպէս, Բոլն ի ս—իյա չէն
գիւղը
վը–
րաց զօրքի կ՚՚զմէց
գրաւելու ժամանակ, բնակիչները
թողին—Հեռացան՝
չկա­
րողանալով տանել որեւէ բան։
Գիլզում
մնացին մի քանի չքաւոր
ընտանիք­
ներ, հ՜երեր ու որբեւայրիներ
X ՚հի՚֊զը
գրաւելուց
յետոյ
կարմիր
գլարգիա–
կանները անցան թալանի ու րռնութիւնների
։
կալանեցին
ամէն ինչ , ուտե–
լեղէնը տարին կազմակեբպւած
կերպով։
Տարին Հաց, ցորեն, գարի, գետնա­
խնձոր, լոբի , ընկոյզ, Հագուստ
,
կարի մեքենայ
,
պղնձեղէն
,
երկրագործա­
կան պիտոյքներ
,
արծաթ ել ոսկի իրեր, կաՀ—կարասիք , նոյնիսկ
բարձերի
փետուրը թափեցին եւ կտորը տարին : րնչ որ չկարողացան
տանել,
ոչնչաց­
րին ։ Փչացրին տների դռները, պատոլՀանները
,
կարասիքը,
մեղրի փեթակ­
ները։ Տարին կենդանիները՝ կով, ձի, եզ, գոմէշ, ոչխար, Հալ, սագ։ Ձ.ին–
ւորներն ու սպաները խմում էին գինի եւ օղի, քէֆ էէն անում . բռնաբարում
էին գիլզում մնացած կանանց եւ աղջիկներին
։
Տետոյ , բոլոր գիւղացիներէն
,
առանց սեռի ել Հասակի խտրութեան
,
Հաւաքեցին
մի նկուղ եւ պաՀեցին
իբ­
րեւ գերի։ կանանց մի քանի օրից յետոյ բաց թողին
,
իսկ ա յր մարդկանց պա–
Հեցէն երկու չաբաթ եւ աղատ արձակեցին
միայն
յո լեւ.
13—
ին ։ Այդ երկու
չարաթլայ
ընթացքում
գիւղը մաքուր կերպով թալանեցին
ու Հալաքլած
իրե­
րը փոխադրեցին Եկատերինֆելգ,
այնտեղից
էլ Թիֆլիս ։
Տունլ.
Բելիյ-Կլիւչ
մ տալ վրացական
–
րդ Հեծ՛եալ գոլնգր
,
որիդ
յետոյ
Վալձցէն
բռնոլթիւններն
ու թալանը : Զինլորները
զանազան պատըր–
ակներով մտնում էին գիլղացիների
տները ել առնում աչքը տեսածը : Ամե–
՚՚՚
էց առաչ թալանեցին
բոլոր Հայ գաղթականներին
.
բռնաբարում
էին կա–
ան
3––
Գիւղացիները
գանգատւեցին
շրջանի
էլոմի սա րին եւ զօրաս*ասի
աե—
տ
ին–ապարդի
Լ
%
.
ԲելԷյ-կլԷլչԷց
թալանը տարածւեց ել շրթանէ
գէլղերը՝
""
^ԳՐէթէ Վայ խուն , Շամշոլլգա,
ուր տեղէ ունեցան ծեծ ու րռնութէւն
:
Սակայն, ամենազզւելէ դէպքը պատաՀեց Բելէյ—Կլէւչէ
կենտրոնը գրա­
ւ՛՛ող ամառանոցում. գէշերլայ
ժամը 1-էն մէ խումբ զէնւորներ մտան որ­
բ՛
1
՛
ոց ել կէ% պաՀանթցէն
էրենց
Հ ամար։
Որբանոցէ Նառայոզ
չափաՀաս
""՚
ա
յՔ փախան։
Զէնւորները
սկսեց էն ծեծել
որբերէն եւ պաՀանչՀել, որ
ցոյց
փախածներէ տեղը ։ Ապա բռնաբարեցէն
10-12
տարեկան երկու
որբուՀԷ–
Բ
*•
Հեռացան
։
Երկու օր յետոյ
կրկնւեց
նոյն պատմ ութ էլնը.
դարձեալ
233
Fonds A.R.A.M