ԳԼՈՒհ
ժԶ.
ԱՌԱՋԻ՚ե ՔԱՅԼԵՐ
Այսպէս
ուրեմն,
րնգ
Հուր
ե լ ընդ սուր
անցնելով՝
Հայասաանր
ևոէւեց
անկախ
կեանքի
:
Ցնծութեան
աղաղակներով
ու ծափերով
չընդունւեց
Հան­
րապետութեան
ծնունդը։
Ընդհակառակը,
շատերի
Համար
նա նկատւում
էր
անժամանակ
ծնունդ։
Հիւանդ
երեխայ
աշխարՀ
բերած
մօր պէս,
Հայ
ժողո­
վուրդը
գլուխ
էր ծեծում
սգաւոր՝
շշնջալով.
<Ռու իմ եւ ուրախութիւնն
ես,
դու՝
դժբախտութիւնը
իմ . . •»
Այո՛ , արցունքի
ու տառապանքի
ծովից
ծնւեց
Հայաստանի
անկախու­
թ ի ւ ն ը ։ Ամանք
չէին
Հաւատում
նրան,
անկախութիւն
ու
Հանրապետութիւն
բասերը
գնում
էին չակերտի
մէք : Եւ այդպէս
վարւելու
Հիմքերը
շատ
էին
զօրաւոր,
իրօք
որ,
զարՀուրելի
էին պայմանները,
եւ անկախութիւնը
այգ
պայմաններում
թւոլմ
էր
Հեգնանք։
Փաստօրէն
Հայերի
ձեռքը
մնացել
էր մ ի փոքրիկ
Հողաշերտ՝
Հազիւ
12,000
քառ.
կիլոմետր
աղքատ
ու կիսակործան
մ ի երկիր՝
կծկւած
ցամաք
լեռների
մէք, աշխարհի
խուլ
անկիւնում,
ծանրաբեռնւած
գաղթականներով
ու որբերով,
շրջապատ
լած ատամ
կրճտացնող
թշնամիներով,
անհաց,
ան­
գեղ,
անօգնական
:
Աով
ու Հիւանդութիւն
,
աւար
ու աւեր,
լաց ու
թ չւա–
ոոլթիսն
,
կոտորածի
սարսափ։
իսկ
միւս
կողմ՝
էնվէրի
բանակը
յաղթական՝
Համաթրքական
երազներով
տոզորւած,
որ Հայաստանի
մարմնի
վրա
յով
ձգտում
էր դէպի
Ապշերոն
ու թոլբքեստան
:
Այսպէս
էր դրութիւնը
Հայաստանում
,
իսկ
թիֆլիսոլմ
տիրում
էր
կա–
աարեալ
շփոթ։
Աայիս
20-
ից
յետոյ,
Հայ-վրացական
յարաբերութիւները
1
ա
Ր՚–ել
էին ձ.
այր
տստիճանի
.
վրացիները՝
արբեցած
իրենց
անկախութեամբ
*«•
գերմանական
Հովանաւորութեամբ՝
թշնամանքով
էին
նայում
«.
ռուսների
՚
է ՚
ե
Ժ ց պոկ
չեկող»
Հայերին,
որոնք,
իրենց
Հերթին
վրացիներին
Համարում
էէն դաւադիր
(
դաւաճան
,
իրենց
բարեկեցութիւնը
Հայ ժողովրդի
դիակների
Հր-ոյ Հաստատող,
Հայ ժողովրդի
գոյութեան
թշնամի...
Անկախութեան
առաջին
իսկ
օրից , վրաց
կառավարութիւնն
ու
հասա–
րսւ1
1
ա
կան
կարծիքը
սկսեց
զարմանք
ու
զայրոյթ
արտայայտել,
որ
Հգերիշ–
177
12
Fonds A.R.A.M