հաշիւ, գա զա նու թի լ՛են եր հայերի
կողմից, այղ պատճառով ես ինձ պարտա­
ւոր լած եմ զգում
հաղորղելոլ
ձերդ ազնւոլթեան
,
որ մենք
հարկադրանքի
տակ
ենք, րստ կարելւոյն
շուտ, ազատելու
սպառնալիքի
ներքոյ
գտնլոզ
շրջանները : Այգ առթիւ խնդրում
եմ, ձերդ գերազանցութիւն
,
այս կամ այն
ձեւով յայտարարել
այղ բռնաւորներ
ին , որ նրանց դիմադրութիւնը
կարող
է ունենալ
իբրեւ հետեւանք խիստ ճնշումներ եւ անսպասելի
արդիւնք։ Չգ­
ալում եմ առիթից , ձերդ գերազանցութիւն
,
տեղեկացնելու
ձեզ, որ մեր
զօրքեր ի վերադարձը
Տ րապիղոն
ձեր զօրքերի
կողմից
ընզունւեց
անկեղծ
ու
սրտագին
։
Ես եր քան ի կ էի վկայ
լինելու այղ հազւագիլտ պատմական տեսա­
րանին ։ Տրապիզոնի
պայթիւնը
,
որ , անկասկած
,
տեղի է ունեցել
շնորհիւ
պատահականութեան
,
մեծցաւ պատճառ ևց ինձ, եւ ես շտապում եմ ներկա­
յացնել
ռուս բանակին
իմ ցալակցութիլնները
ուխնդրել
ձերդ
գերազան­
ցութեան
ընդունել
իմ բարձր յարգանաց
հաւաստիքը
։
Վհոբո Ս՝է՚1ոքէտ» ։
Այսպէս , ուրեմն, անդրկովկասեան
կառավարութիւնը
Վեհիբ փաշա­
յից էր իմանում, որ Տրապիզոնը
գրաււած է թիւրքերի
կողմից եւ որ, բա­
ցի այգ, թիւրք հրամանատարութիւնը
նոր պատրւակներ է որոնում , որով­
հետեւ
«
հայերի
գաղանո ւթիւննե րը»
նորութիւն
էէ ին նրա համար՛.
Նոր տեղեկոլթիւնները
հաստատում
էին , որ թիւրքերը
շարունակում
են արագօրէն
ուժեղացնել
ռազմաճակատը։
Անդրկ. բանակի
ընղհանուր
հրամանատար
զօր՛ Օգիշելիձէն
Սէյմի փետրւ. 2&–ի նիստում
հաղորդեց
,
որ «վերքին երկու—երեք
օր լայ ընթացքին
Տ րապիզոնի
շր քանում
թիւրքերի
վերաբերումը
դէպի մեզ փոխւած
է ։ Մեր զօրքերը
թ
ո
զել
էի՛ս
ռազմամթեր­
քի ու պարէնի ահագին պաշար։
(
Ւիլրքերի
առա քա բկով կազմ լել էր մի յանձ­
նաշողով,
որը պէտք է պահակներ դնէր, և հետզհետէ ամ բողք պաշարը
պի­
տի փոխագրլէր : Ս տաց լած
տեղեկոլթիւններից
այժմ դուրս է գալիս, որ
թԻ՚֊Րքերը
ներս չեն թողնում
մեր ընդունողներին
ել ամէն կերպ արգելք են
հանում մեր ստացւածքը
դուրս
տանելուն։
Գ բանից զատ, մեզ
հաղորդում
են, որ բացի Տրապիզոնը
ղրալոզ
37
գէ՚–էզէ
ա
յի
մասերից Եւրոպական
Ռու­
սաստանից
հասնում են 42րղ
գէ
Լ
էզի
ա
յի
մասերը։
Տեղեկոլթիլններ
կան,
որ այնտեղ
երելացող
դնդերը
բոլշեւիկեան
կազմ
չունեն,
լաւ եւ առոյդ
տրամադրութեան
տէր մարդիկ
են։ Երեւացել
են ռազմամթերք
կրող բազ­
մաթիւ
առագաստանաւեր»։
Ս իաժամանակ
սաստկանում
էին մահմետական
շարժումները
կարսի
եւ Արգահանի
շրքաններոլմ
•
Աերգենեքն ու Արղահանը պաշարւել
էին
զին–
լած ամբոխի
կողմից, կարս, Արղահան,
Օլթի հաղորդակցութիւնը
կտրւել
էր, ալազակախմբեր
էին երեւացել
կա ր ս—Ալեքսանգրա պո լ
ճանապարհի
վրս՛ ) Ջըլզըրոլմ,
Գէոլոլմ եւ ուրիշ կողմեր։
կարսից, Արգահանից ստաց–
ւած էին պաշտօնական
հեռագրներ
,
որոնք ամենամռայլ
գոյներով
էին ներ­
կայացնում
կացութիւնը:
«
Գրութիւնը
չափից աւելի տագնապալից է, հե­
ռագրում
էին Արգահանի
քաղաքային ու գաւառական
գործադիր
կոմիտէի
նախագահ
Աալարիձէն ել կոմիսար
Շ ա գալովը : կազմ՚ակե րպլած ու համա­
չափ
գործող
Հազարաւոր
Հրոսակների
կողմից իրար յետեւից
կողոպտւում
ո լ զինաթափլոլմ
Է քրիստոնեայ
բնակչոլթիւնը։
Երէկ
նոյնիսկ
թալանւեց
86
Fonds A.R.A.M