Հք
՚
իաժամանա
կ Դաշնակցութիւնը
,
իբրեւ, միջազգային
ընկերվարա­
կան ընտանիքի անդամներից
մէկր
%
անյողդողդ
Հաւաան
ունի ,
Անդրկով­
կասեան
Աէյմը իր յետագայ
զարգացման
ընթացքին
կը դառնայ
ընկերվա­
րական մտքի ու ստեղծագո րհ՜ութեան
Հնոց եւ միֆոց Անդրկովկասեան
Ըն­
կերվարական
միջազգայինի
(
ծ ա փ ե ր ) » : * )
Այսպիսով
,
Գաչնակոոլթիլնը
առաջադրում էր օրւայ Հրատապ նշա­
նակութիւն
ունեցող չ ոլքո խնդիրներ *
1)
ինքնուրո
յն Անդրկովկասը
Համ ար–
ւում է մասնիկը (կուսաստանի *
2)
պատերազմը
վերջացնելու
պայման
դըր–
լում է
(
ՒիւրքաՀա
յաս տան ի ինքնավարութիւնը
•
3)
Անդրկովկասի
վերարա–
մանումը ազգա յին կանտ ոնների եւ
4։)
միատարր—ըն կեր վարքս
կան
իշխանու­
թեան կազմակերպումը
։
Այս
ձ"1՚"
ա ա
յ
Տասներն
էլ Հանդիպեց ին Ազրբէ^անի
ներկա յա ցուց ի չ–
ների բուռն դիմադրութեան
։ \,
րանց կողմից յայտարարութիւն
անող Աղա–
յեւը գտնում էր , որ Աէյմը պէ
ա
ք է ԼԷ^Է ԱաՀմանադիր
Տ՛ողով^
լուծելու
Համար Անդրկովկասի
ճակատագիրը
,
ո
րը կտրւած է Ռուսաստանի
ընդՀա–
նուր ճակատագրից ; ճիշտ է
>
Աղա յեւը դեռ խօսում էր Հաւրս տ
ժողովուրդ–
ների Ռուսաստանի՝^ , Հդա շնա կցութեան^
,
ՀձԱզր
բէ ^ան ի ազգա
յին–քաղաքա­
կան ինքնավար ո ւթեան՝^ մ ասին , բայց ա յղ , աւելի շուտ , տուրք էր
օրւայ
ըսդՀանուր
տրամադրութիւններին
:
Պատերազմի
խնդրում Աղա յեւն եւս պաՀան^ում է Հո ամ կա վար
Հաշ­
տութիւն
,
առանց բռնագրաւումների
եւ ռազմատուգանքի
,
ժոզովոլրդների
ինքնորս շման Հիմունքովդ
^ բայց եւ շտապում է աւե լացնել^ թէ Հչպէաք կ
խառնւել
Հարեւան
պետութիլնների
ներքին գործերին^ , այսինքն՝
ձեռք
Ք
ա
շէ*լ
թրքաՀա
յ կա կան դատից ւ
կառավարութեան
կազմութեան
Հարցում Աղա յեւը
գնում է Հխիսա
կօտ լից իա յի պաՀան^ը
Հա
շլի
առնելով Հաղգա յին խմբերի իրական
Համ ե–
մատութիւնըդ
։
Աիատարր–ընկերվարական
իշխանութիւնը
անընդունելի
է
միանգամայն : Պատճառը Հասկնալի է . մաՀմետականների
մ
ԷՓ
տիրող տար­
րը բէգերն ու կալւահ՜ատէրերն
էին ։
Անդրկովկասի
վարչական
բաժանման
վրա յից Աղա յեւը
անցնում է
լռութեամբ
,
բայց ազրբէ^անցիների
ընդՀանուր
քաղաքականութիւնից գի"
տենք ) որ նրանք վճռականապէս
Հակառակ էին Հայկական
ծրագրին
,
ո
Րէ
դէմ պա յքարոլմ էին
1916–/՛
զէ մ ստւո յական
խորՀ րդակցութիւններից
ը"–
կըսահ՜ :
՝
Լր՚
սո
բաղձանքները արտայայտեց
<էորգանիսւն
,
որիր առաջադրած՛
խնդիրներով
աւելի
մօտենում էր ազրբէջանցիներին
,
թէեւ խոսքերով աշ­
խատում էր ցոյց տալ Հ ա կառա կը :
Ռուսաստանի
Հարցում նա , ըստ էութեան
,
կանգնեց Աղայեւի տեսա–
հէ
տ
է ՀՐ՛" * «Ժողովրդական
կոմիսարների
խորՀրդի ընդունած
Հաշտութեան
*)
ՅԶ1(Ց81<ՁՅԸՏա €ը^«. Շ16«011>. Օէ«167. 0 « Փ 1100833, ՅՓէձ&աՏ ՚.|>€էՏՇ. 1918. 7սՓ՛
ձ»ձ €էբ. 15.
71
Fonds A.R.A.M