կա Ավետական շարժումները
բարդում
Էէն Հա յերի , մանաւանդ
թիւրքաՀա
յ
գաղթականների
վրա ՚
Այսպէս , Րագւի ԱաՀմետական
կոմիտէն,
մայիսին, Հեռագրեց Աոսկ–
լա, Համառուսական
մաՀմետական
Համագումարին
,
թէ՝ «վերջերս
Բագ–
լում , կարսում , Երեւանում եւ կովկասի
այլ քաղաքներում
եռանդուն
պրո­
վոկացիա է արւում
մ
աՀմետականների
դէմ եւ ղրոյց
՚
հԼր
տաբածւում
,
որ ,
իբր թէ
,
մ
աՀմ եաականնե
ր
ը փութով
զինւում են կառավարութեան
եւ
քր
ի
ս
~~
աոնեայ բնակչութեան
դէմ
ո
տնձգութիլններ
անելու
մ
տագրութեամբ : Ո՜
բոշ Օ՛րագրով կազմակեբպւած
եւ գոբծագրլող
գրգռումի
Հետեւանքով^ մի
քանի ղօրամասեր
Երեւանում
,
Ախալցխայում
,
կա լա ում եւ
Թի*֊րքի
ա
յից
գրաււած
վայրերում
ոտնձգութիւննե
բ են կաաարեէ խաղաղ
մաՀմետական–
ների նկատմամբ ; ք*ագոլ քաղաքն եւս գանւում է պրովոկատորների
ղղ
լ
^*էէ
ւլործոլնէ
ո
ւթեան
սպառնալիքի տակ : Ա յգպիոի խառնակի չ դո բծ
ո
լն
էութիւ­
նը կարող է աալ վատ
Հետեւանքներ թէ՛
մ
աՀմ եաականնե րի եւ թէ՛ կովկասի
ու Ն
ո
ր
(
հոլսաստանի
բոլոր այլ աղգութ
ի
ւննե
ր ի
Համար; Հյուտափոյթ պէտք
է ձեռք առնել ամ են ա վճռական
մէտոցներ չարամիտ պրովոկացիա
յի դէմ» :
՝(
յ" յն իմ աստով
մ ի
բողոք էլ կոմ իտէն
ուղարկեց
Անգբկ * Առանձին
կոմիտէին
,
ուր ,
ի միՓի
այլոց
ասում էր . «կոմիտէն
Համարում է իրեն
ան պա ա լա ծ՝ , որ պրովոկացիան
արատաւո րոլմ է
մ
աՀմ եաականնե րին ,
ո–
րոնք կողմնակից եններկայի եւ ապագայի ռամկավար
իգէալներին եւ Հա­
մակարծիք են բոլոր բանւորական
կոլսա կցութ իւնների
Հետ։
Աիութիւնը
պաՀան^ում է վեր^ տալ պրովոկատորական
խայաառակութեան»
։
իսկ Բագւի
«
Ենի Իկբաթ
թերթը,
մայիս 3-ին, շտապում էր բանալ
վւակադծերը
յա յաարարելով
,
թէ
մ
աՀմետականների
դէմ գաւեր
Լ
ա
Ր
ո
ԳԸ.
Հայերն են . «Պրովոկացիա
սարքողը կովկասեան
ազգերից
մէկն է . • • Եթէ
ուզենանք իմանալ, թէ
ո®
բն է այգ ազդը, ցաւելով պէտք է ասենք, որ այգ
ա
ղգը
մեր մօտիկ
Հարեւան
ազգայնամոլ
Հայերն են» :
Որ Հայերի
կողմից էլ
բռնոլթիւններ
ու կամա յա կանոլթ իւննե
բ
տեղի
էին ունենում , այգ,
է
Հարկէ ,
անՀերքելէ
է; Մանաւանդ
,
թիւրքական
սրա–
Օ
-
ոլթիլնից ու կոտորածներից
Հ
բա շքով աղատ լած
աբեւմ տաՀա յ գազթա–
կանները երբեմն
փորձում
էին վրէժ
լուծել
մ աՀմ ե տականնե րից : Տեղ-տեղ
թուրքերին
Հալածում ու ճնշում,
երբեմն
նաեւ սպանում էին եւ կա մա լո­
ւ՛ական խմբերը;
Պատերազմի եւ իթթիՀատական
վայրագութեանց
առա
9
բերած դժբախտ
երեւոյթներ
էին սրանք, որոնք, յաճախ, տարերային
ձել
էին ստանում ել որոնց առար
առնելը վեր էր մարդկային
կարողոլթիլնից
:
Սակայն, անճիշտ կըլինէր
ասել,
որ
1917
եւ յաջորդ
1918
թ
Լ
ի մաՀմետա­
կան շարժումները
կովկասում
արդիւնք էին Հայկական
պրովոկացիայի կամ
Հ ա
յ
Գաղթականների
ու խմբերի առաջացրած
անկա րգոլթի
ւննե ր ի : Ո՛ է,
"՚
յԳ
ա
յղաէս չէ .. էրեւոյթն
աւելի խորն էր . նբա բացատրութիւնը
պէտք է
"
բռնել
թիւրք քաղաքականութեան
ել կովկասեան
մ աՀմ I. տականնե
բ
ի
ա
՛
յն
Համանակլայ տ րամադրո լթիւննե ր ի մէչ
։
Անպայման, դէպքեր ի պատճառը
թիւրքական
«
մութ
ձեռքն) էր, որ պղտորում էր մտքերը եւ
խռովութիւն
առաչ բերում այնտեղ, որտեղ անՀրաժեշտ էր գտնում իր շաՀերի
Համար։
6 7
Fonds A.R.A.M