Տ Ա Ր ՕՆԻ Ա ՇԽ Ա ՐՀԻ
289
ժ
ՏԱՐՕՆԻ ՎԱՆՔԵՐՆ ՈԻ ՍՐԲԱՏԵՂԻՆԵՐԸ
Տ՚՚՚րօն
ի վանքերու,
ե ս ր րաաեղինե
ր ու. Հին պաամ
ու֊թ
իւ֊ն ր
նկատի
չառնենք
ե մ իա յն ուշադր ութիւն գա ր ձնենք
1750
թուականէն
ետք ա–
նոնց փաստական
գոյութեան
վրայ. պիտի
խոստովանինք
որ անոնք
էին
միակ պ լպ լ՛" ՛յ՛՛գ Ր՛ յ " Ր ՝ "Ր կ*""ւկ"*յծէր
Տ ՚ ՚ ՚ ր օ ն ի
լեռներուն
ե
ձորերուն
մէջ
յ
ատեն
մր
9
երբ Հայ իշխանական
բազուկը
չքացած
է բ ե֊ Հա յ բա զ՛­
մութ
իւննե
ր ը սա ր կակա՛.։ կեանք
ի մ ր գա տա պա րա ուած է ին ։
Ան իշխանական
ե Հա րստաՀա
բութ՛եան
ց "՛յգ ^""րէ՚՜Ր
յ ի * " " – ն ա ֊
մ եակ ին . վան քե րն ալ ենթ ա րկուած
է ին կողոպուտ
ի
;
ն իւթական
Հա ր
ը"–
տ ա Հա ր ո ւ թ ե ան Հետ ^ կո ր սն ցու ցած են ձեռագ
իբներու
ան գտան
հ լ ի ան­
գին
գոՀարնևր,
որոնց
կորուստը
սՂւա ց
անգարմանելի։
Ս ակ ա յն
ս$ յգ վան քե բու վանաՀա
յ րե ր ու էւ մ ի ա բանն ե ր ո ւ
յամա­
ռութեան
ե անձն
ու ի բութ եան շնո ր՚>իւ
;
ե բ բեսՂա կա շառ քով
.
եր բեւ/Լ գի֊
մագրութեամբ.
ե բ բեմն ալ մեծ զոՀողութեամբ
ձեռք
ձգուա ծ
3
>եոք
աժնե­
րով՝ կրցած
են պահպանել
ի բեն
ց գո յութ
իւն
ը էւ եղած են միակ
վ՛" յ Ր ը
*"
~ր Հայ լեզուն
ե գրականութիւնը
պաՀպանուած
են։ Այգ Հարիւր
տա­
րիներու
ընթացքին
( 1 7 5 0—1 8 4 0 )
եթէ Հայ ժողովուրդին
մէջ
կարդացող
մը կա րե լ ի Ըէէ՚"
ր
ճ՚" րել
^ ան ալ ա յդ վան քե բ ո ւ ա ու ա ծ դաստ իւս ր ա
կու֊
թեամբն
է բ ։ ՚ \ յ ո յ ն "՛յդ վանքերէն
ելլողներն
էր որ քաՀանայ
կը
ձեռնա­
դրուէինք
1
ւ երբեսՂւ ալ իրենց
գտնուած
վ՚՚՚յրին
մէջ
վարժապետութիւն
կ՚ընէին։
Ա
.
կարապետը
տեսակ
ս"ը կեդրոնական
աթոռ
էր։ ինչպէս
տե­
սանք
պատմութեան
ընթացքին,
էջմիածնէն
ետք,
ամենէն
ազդեցիկ
ե.
Համահայկական
աթոռը
կը նկատուէբ,
բոսն
՛
ի. Լուսաւորիչի
կողմէ
Հ ի մ ֊
նադբուած
։
Այգ
Հանգամանքով
Ս. կարապետի
վանաՀայբը
ամբողջ
թե­
մին
վանաՀա
յ րն ու առաջնորդն
էր։ Սակայն
իւրաքանչիւր
վ ա ն ք
ունէր
իր վանաՀա
յ ր ը ,
ոմանք
ունէին
իրենց
դպրանոցը,
Հետեւաբար
դ պ ր ե ­
վանքի
Հանգամանքը։
Ա. կարապետը,
Առա
քե
լո ց կամ
թարգմանչաց,
Ս • ՑովՀաննու
1
ւ Ամբտոլու
վանքերը
չատ
յաճախ
ունեցած
են
իրենց
Ժ ա ռ ա ն գ ա ւ ո ր ա ց
վարժարանը։
Ամբտո
լու վանքը
նշանաւոր
էր իր դ պ ր ե վ ա ն ք ո վ ,
ո ր Համ ա
լսա­
րան
մը ն էր, և. տուած
էր այնքան
փայլուն
դէմքեր
Հայ
գրականու­
թեան,
բարձրաստիճան
եկեղեցականութեան
և. կրթական
գործին,
Առաքելս
ց դպրեվանքն
ալ
իր
փայլուն
անցեալը
ունեցած
է ։
Սակայն
1750–
^Տ>
ետք ա յ գ ջ.սՀեբը
կը մաբմբին
1
ւ միայն
առկայծող
լ ո յ ­
՛՛
երը
կը
Օսային։
Տգիտութեան
և. յետաՈնա
ցու թեան
ա յ գ շրջանին
իսկ
Տարօնի
«
I
Fonds A.R.A.M