Հայերը
զինուած
իչխանապետութ
իւն չունէին,
ոբպէսզի
այդ֊,
՛
զիսի
խնգիբ
մը արծարծուէր։
կային
քանի
մը իչիյաններ
՛
Լան ի
մէջ,
որ
Վ անկ ուփ
կը կոչուէին։
Ատոնք
ֆերմաններ
ստացան
1
ւ քանի
մը
գարերու
ընթացքին
պ՚սՀե
ցին
իրենց
ժառանգական
իչխանութ
իւն ը և.
ի րալասութ
իւննե բ ը։ Ա ասուն
ի իշխանները
քրտական
իչխանապետու֊
թեանց
Հետ
միասին
լ/նացին,
1
ւ Հայկական
չբջ՚սննե
բ ը ւզաՀե ցին
իրենց
՚
սչիբեթական
կազմակե
րպութ
իւն ը կիսանկախ
վիճակով։
(
քնացած
ր
ռ
է" բ
վայրերու
մէջ
միայն
Հո՛ յ վանքերը
կը սՂւային ,ոբ վանական
իրաւասու֊,
թեան
մը պ՚ոՀանջն
ունէին։
Արդ,
Օսմանեան
կա
յ ս ր ութ իւն ը վան քե բ ու
այս
դիմում
ին ընդառաջ
գնաց
և–
Ֆեոքսւնն
I՛
՛
ր ս վ այդ
վանքերուն
ա֊,
ռանձն՚սչնո
րՀնե բ տուաւ։
Ա՝ ի՛սկ
բանը,
ոբպէս
"՛
զգային
կամ
Համայն֊՛
քային
Հաստատութ
ի լ ն , զոր
Հայերը
ունէին,
վանքերն
էին,
զորս
ֆեր­
մաններով
օժտեց , ինչպէս
որ քիւրտ
ցեղապետ
ի մր կ՛ արտօնէր
զինուած
իչխան՚սպեար
ւՈւ՚սլ իր գրաւած
չբուսնին
մէջ։
Այսպիսով,
կարեւոր
վանքերը
Հայ աւատապետութեան
Լաչիրե֊
թապետութեան՝)
տեզր
բռնեցին։
կարեւոր
վանքերու
գործունեայ
1
ւ քա՛ջ
վանաՀ՚ս
յբե ր ր աշիրեթապետի
մր դիրքն
ու ազգեցութ
իւնն
ունէին,
ան–,
չուչտ
միշտ
կրօնական
Հանգամանքով։
՚
Լ՚սնտՀա
յ րե բ ը զինուած
մարդիկ
կրնային
պտրտցնել
իրենց
Հետ,
ինչպէս
կ՚րնէին
քիւրտ
իչխաններ
ը։
Ան ի րաւութեան
ց դէմ
կը բողոքէին
1
ւ կ՛ օգտուէ
ին Հայ եկեղեցական
ցան֊,
ցէն , որ միակ
կազմ ակէ։ րպութ
իւնն
էր Հայ ժողովուրդին։
Հ\ոլսոյ
Պ՛"֊՛
տրիարքր
Հ։" յ ժողովուրդի
պետն
էր Ա սւլթանին
մօտ
1
ւ անոր
գիմում–
ները
կր լսուէ ին 1ւ չատ
յաճախ
կը պատժուէ
ին քիւրտ
այն
ցեղապետ֊
նեբը,
որոնք
վանքի
մր իրաւասութիւնը
բռնաբարած
էին։
(
Բչսյ
Ա* կարապե՛տի
վանս/Հայրը
նոյնիսկ
քիւրտ
զինուած
ծա­
ռաներ
կը պաՀէր,
ի Հարկին
ոյժ գործածելու
Համար։
Ա\խա
րՀական
Համայնքին
մէջ
՛
ս լ կային
Հայ
ի չ ՛ ֊
խաննհր,
որոնց
ազդէ՛ ցութ իւն ը Հիէէնուած
Էր
կա­
լուածատիրութեան
էւ ունեւո
բութեան
վրայ։
՛
հ իւ
ԻՇԽԱՆՆԵՐԸ
7
յ՚՚պետները,
որ եբբեւ/ս
իտխան
կամ
մելիք
կը կոչուէին,
իսկապէս
Հին
իշխանութեան
Ահա ՛լ՛՛ր զ ներն
էին։
Ասոնք
ընդՀանրապէս
կապուած
էին
ազդեցիկ
քիւրտ
իչխան
ի մր
ե. անոր
օժանդակութեամբ
կը կառավա­
րէին
իրենց
շրջանները։
(
Հատեր ր այգ
գ իւղապետն
ե ր էն կամ
մելիքներ
րէն
ժւս ռանգ՛ս
կան
օր էն
կր պ՚սՀէին
իրենց
չբուսնի
զե կավա բութ
իւն ը
մին­
չեւ
այն ատեն
որ բարեկեցիկ
էին 1ւ երիտասարդ
բազուկներով՝
Փայտ
ք ւ ւ ն ո ւ լ ն ե ա վ
Հարուստ
էին։
Երբ
՚ "
յ
ս
երկու
առաւե
լութ
իւննե ր ը կը վեր­
նային,սւրիչ
մը կ՚ընտբուէբ
գիւղապետ։
Շատ
մը վայրերու
մէ^
գիւղա­
պետը
ընտրովի
էր,
րոտ
կարողութեան
։
Այգ
կա րողութ
իւն ը,
ինչպէս
Ը
ս
ինք,
երկու
պայման
պիտի
լրացնէր,
—
Հաբստութիւն
և.
փայտ բբՈ––
նու|
մարգոց
բաւական
թ ի ւ ։
Fonds A.R.A.M